नमस्कार..🙏

सोलर इंस्टॉलेशन

प्रस्तावना:-

सौरऊर्जा ही स्वच्छ, शाश्वत व पर्यावरणपूरक ऊर्जेचा महत्त्वाचा स्रोत आहे. सूर्यापासून मिळणारी ऊर्जा सोलर पॅनलद्वारे विद्युत ऊर्जेमध्ये रूपांतरित केली जाते. या ऊर्जेमुळे इंधनांवरील अवलंबित्व कमी होते आणि दीर्घकाळ आर्थिक बचत साध्य होते. त्यामुळे सोलर इन्स्टॉलेशन हा प्रकल्प पर्यावरण संरक्षण व ऊर्जा स्वावलंबनासाठी उपयुक्त ठरतो.

उद्धेश

आम्हाला आश्रम मध्ये लाईट बचत करण्या साठी आम्ही हा प्रोजेक्ट निवडला होता.

सोलर इंस्टॉलेशन

कृती

पहिल्यादा आम्ही ती जागा पाहून त्या ठिकाणी प्रकाश पडतो का ते पहिले . त्या ठिकाणी झाड खूप वाढले होते त्या मुले सोलर पेनल वर प्रकाश कमी पडत होता , आम्ही त्या झाडाच्या फांद्या कट करून घेतल्या .

साहित्य

ड्रील मशिन वेडिंग मशिन कटर पान्हे मल्टी मीटर crudriver पक्कड tester.

आम्ही सोलर ची माहिती घेतली .

आलेल्या आडचणी –

आम्हाला आडचणी तर खूप आल्या त्या मध्ये आम्हाला झाडे कट करावी लागली , आम्हला सोलर क्लीन करावी लागली इत्यादी …

सोलर म्हणजे

सोलर म्हणजे सूर्यापासून मिळणारी ऊर्जा. ही ऊर्जा “सौर पॅनेल”द्वारे वीजेत रूपांतरित केली जाते. सौर ऊर्जा निसर्गातून मिळते, मोफत असते आणि प्रदूषणमुक्त असते.

सोलर सिस्टमचे मुख्य भाग

1. सोलर पॅनेल (Solar Panel)

सूर्यप्रकाश गोळा करून त्याचे DC विजेमध्ये रूपांतर करते.

2. चार्ज कंट्रोलर (Solar Charge Controller)

बॅटरीला योग्य प्रमाणात चार्ज मिळेल याची काळजी घेतो.

3. बॅटरी (Solar Battery)

रात्रभर किंवा वीज नसताना वापरण्यासाठी ऊर्जा साठवून ठेवते.

4. इन्व्हर्टर (Solar Inverter)

DC वीज AC विजेमध्ये बदलतो – घरात वापरण्यासाठी आवश्यक.

5. वायरिंग व कनेक्शन

पॅनेल, इन्व्हर्टर, चार्ज कंट्रोलर आणि बॅटरी जोडण्यासाठी आवश्यक वायर.

सोलर सिस्टमचे प्रकार

1. ऑन-ग्रिड सोलर सिस्टम

• वीज थेट लाईनमध्ये देते
• बॅटरी नसते
• बिल कमी होते

2. ऑफ-ग्रिड सोलर सिस्टम

• बॅटरीसह प्रणाली
• वीज नसताना देखील चालते
• गाव, शेतीसाठी उपयुक्त

3. हायब्रिड सोलर सिस्टम

• ऑन-ग्रिड + ऑफ-ग्रिड
• बॅटरी देखील आणि लाईनमध्ये वीज देण्याची क्षमता

सोलरचे फायदे

• वीज बिलात मोठी बचत
• पर्यावरणपूरक आणि प्रदूषणमुक्त
• वर्षानुवर्षे मोफत ऊर्जा
• कमी देखभाल खर्च
• वीज नसताना वापरता येते (ऑफ-ग्रिड)
• सरकारी अनुदान उपलब्ध (बहुतांश राज्यांमध्ये)

सोलरचे तोटे / मर्यादा

• सुरुवातीचा खर्च जास्त
• सूर्यप्रकाश कमी असल्यास उत्पादन कमी
• पॅनेल नियमित साफसफाई आवश्यक
• जागेची आवश्यकता

सोलर सिस्टमची स्थापना प्रक्रिया

1. जागेचे सर्व्हे व दिशानिर्देश (दक्षिण दिशेकडे पॅनेल बसवणे योग्य)
2. योग्य क्षमता ठरवणे (1kW, 2kW, 5kW इ.)
3. पॅनेल आणि स्ट्रक्चर बसवणे
4. वायरिंग व कनेक्शन्स
5. इन्व्हर्टर- बॅटरी बसवणे
6. टेस्टिंग व चालू करणे

सोलर किती वीज निर्माण करतो?

• 1 kW सोलर सिस्टम → अंदाजे 4 ते 5 युनिट/दिवस
• 3 kW → 12–15 युनिट/दिवस
• 5 kW → 20–25 युनिट/दिवस

हे प्रमाण सूर्यप्रकाशावर अवलंबून बदलते.

निष्कर्ष

सोलर ऊर्जा ही भविष्यातील सुरक्षित आणि किफायतशीर ऊर्जा प्रणाली आहे. वीजबिल कमी करणे, वीज नसताना ऊर्जा मिळवणे आणि निसर्गाचे रक्षण करणे—या सर्वांसाठी सोलर सिस्टम उत्तम पर्याय आहे.

मोटार रिवायडिंग

मोटर रीवाइंडिंग: संपूर्ण माहिती – कारण, प्रक्रिया आणि काळजी

मोटर आजच्या यंत्रयुगातील सर्वात महत्त्वाचा घटक आहे. घरगुती उपकरणे, शेती, उद्योग, कारखाने – सर्वत्र इलेक्ट्रिक मोटर मोठ्या प्रमाणावर वापरल्या जातात. मोटरमध्ये बिघाड झाल्यास अनेक वेळा नवीन मोटर घेण्याऐवजी रीवाइंडिंग हा किफायतशीर आणि प्रभावी पर्याय ठरतो. या ब्लॉगमध्ये आपण मोटर रीवाइंडिंग म्हणजे काय, ती का केली जाते आणि तिची प्रक्रिया कशी असते याबद्दल जाणून घेऊ.

मोटर रीवाइंडिंग म्हणजे काय?

मोटर रीवाइंडिंग म्हणजे मोटरच्या स्टेटर किंवा रोटरवरील खराब झालेली कॉपर वाईंडिंग काढून टाकून नवीन वाईंडिंग बसवणे.
वाईंडिंग जळणे, शॉर्ट-सर्किट होणे किंवा इन्सुलेशन खराब होणे यामुळे मोटर बिघडते. अशा वेळी रीवाइंडिंग करून मोटर पुन्हा नवीनसारखी कार्यक्षम बनवता येते.

मोटर रीवाइंडिंगची गरज का भासते?

• ओव्हरलोड (जास्त भार)
• सतत गरम होणे (Overheating)
• इन्सुलेशन ब्रेकडाउन
• व्होल्टेज फ्लक्चुएशन
• जुनी मोटर / वापरामुळे घासणे

रीवाइंडिंग केल्याने मोटरचे आयुष्य वाढते आणि नवीन मोटर खरेदीचा खर्च वाचतो.

मोटर रीवाइंडिंगची प्रमुख पावले

1. मोटर डिस्मॅन्टलिंग (मोटर उघडणे)

मोटर सुरक्षितपणे उघडून स्टेटर वेगळा केला जातो. जळालेली वाईंडिंग तपासून घेतली जाते.

2. जुनी वाईंडिंग काढणे

जुने कॉपर कॉइल्स, इन्सुलेशन पेपर, स्लॉट वेजेस काढून टाकले जातात.

3. कोअरची साफसफाई

स्टेटर कोअर स्वच्छ करून, स्लॉट नीट साफ केले जातात जेणेकरून नवीन वाईंडिंग व्यवस्थित बसेल.

4. वाईंडिंग डेटा मोजणे

स्पेसिफिकेशन – टर्न्स, वायर गेज, स्लॉट्स – आधीच्या मोटरप्रमाणे मोजले जातात.

5. नवीन वाईंडिंग करणे

गुणवत्तापूर्ण कॉपर वायर वापरून मोटरच्या स्लॉटमध्ये नवे कॉइल्स वळले जातात.

6. इन्सुलेशन आणि स्लॉटिंग

इन्सुलेशन पेपर, वर्निश आणि स्लॉट वेजेस वापरून वाईंडिंग सुरक्षित केली जाते.

7. बेकिंग व असेंबलिंग

मोटर वर्निश करून ओव्हनमध्ये बेक केली जाते. नंतर सर्व पार्ट्स एकत्र करून मोटर तयार केली जाते.

8. टेस्टिंग

मेगर टेस्ट, रन टेस्ट आणि लोड टेस्ट घेऊन मोटर योग्य प्रकारे सुरू होते का ते तपासले जाते.

रीवाइंडिंग करताना कोणत्या गोष्टींची काळजी घ्यावी?

• योग्य कॉपर वायर गेज वापरणे
• दर्जेदार इन्सुलेशन मटेरियल
• स्लॉट्समध्ये योग्य टाइटनेस
• स्टेटर कोअरचे ओव्हरहीटिंग टाळणे
• योग्य वाईंडिंग डेटा फॉलो करणे
• मोटर टेस्टिंग अनिवार्य करणे

रीवाइंडिंगचे फायदे

• नवीन मोटरपेक्षा कमी खर्च
• मोटरचे आयुष्य वाढते
• कार्यक्षमता जवळपास पूर्वीसारखी होते
• उद्योग आणि शेतकऱ्यांसाठी किफायतशीर उपाय

निष्कर्ष

मोटर रीवाइंडिंग हा एक अत्यंत महत्त्वाचा इलेक्ट्रिकल मेंटेनन्स प्रोसेस आहे. योग्य तंत्रज्ञान, योग्य मटेरियल आणि अनुभवी टेक्निशियन यामुळे मोटर पुन्हा उत्कृष्ट कार्यक्षमतेने चालू शकते. उद्योग, शेती आणि घरगुती क्षेत्रातही रीवाइंडिंगची मागणी वाढत आहे कारण ती किफायतशीर आणि परिणामकारक उपाय आहे.

Total खर्च 330 रु

लाईट फिटिंग

Light Fitting म्हणजे काय?

लाईट फिटिंग म्हणजे घर, ऑफिस, दुकान, फॅक्टरी इथे विविध प्रकारच्या लाईट्स सुरक्षितपणे आणि व्यवस्थित पद्धतीने बसवण्याची प्रक्रिया. यात वायरिंग, स्विच कनेक्शन, होल्डर बसवणे, बल्ब/ट्यूबलाइट/LED फिटिंग लावणे, चाचणी करणे यांचा समावेश असतो.

Light Fitting ची मुख्य पावले

1. जागेची निवड (Location Selection)

• कुठे लाईट बसवायचा आहे ते ठरवणे
• प्रकाशाचे प्रमाण त्या जागेनुसार मोजणे

2. इलेक्ट्रिकल वायरिंग तपासणी

• विद्यमान वायरिंग योग्य आहे का ते पाहणे
• अर्थिंग आहे का ते तपासणे
• वायरचे गेज योग्य असणे

3. फिटिंगसाठी साहित्य तयार करणे

• LED बल्ब / ट्यूबलाइट / पॅनेल लाईट
• होल्डर, क्लॅम्प, स्क्रू
• इंसुलेटेड वायर, टेप, स्क्रूड्रायव्हर

4. होल्डर किंवा फिक्स्चर बसवणे

• भिंत किंवा छतावर ड्रिल करून फिटिंग बसवणे
• नट-बोल्ट किंवा स्क्रूनी घट्ट करणे

5. वायर कनेक्शन करणे

• फेज आणि न्यूट्रल वायर योग्यरित्या जोडणे
• जॉइंट्स इन्सुलेशन टेपने सुरक्षित करणे
• अर्थ कनेक्शन असल्यास तेही जोडणे

6. बल्ब किंवा LED लावणे

• होल्डरमध्ये बल्ब फिरवून लावणे
• LED पॅनेलमध्ये कनेक्टर जोडणे

7. चाचणी (Testing)

• स्विच चालू करून लाईट व्यवस्थित चालू होते का ते पाहणे
• फ्लिकरिंग, ढिलाई किंवा स्पार्किंग तपासणे

Light Fitting करताना आवश्यक काळजी

• मेन स्विच बंद करूनच काम करावे
• टेस्टिंग करताना इंसुलेटेड टूल्स वापरावेत
• वायरचे जॉइंट ढिले राहू देऊ नका
• अर्थिंग योग्य आहे याची खात्री करा
• ओव्हरलोडिंग टाळा

लाईट फिटिंगचे प्रकार

• LED बल्ब फिटिंग
• ट्यूबलाइट फिटिंग
• LED पॅनेल लाईट
• स्पॉट लाईट
• स्ट्रीट लाईट
• सीलिंग लाइट / झुंबर
• डाउनलाइट / COB लाईट

निष्कर्ष

लाईट फिटिंग ही एक सोपी पण सुरक्षितपणे करावी लागणारी इलेक्ट्रिकल प्रक्रिया आहे. योग्य टूल्स, दर्जेदार वायर आणि काळजी घेतल्यास लाईट फिटिंग सहज आणि सुरक्षितपणे करता येते.

लाईट फिटींग खर्च १२०००रु

ELECTRIC

Nov 5, 2025 | Uncategorized

बोर्ड भरणे

माझा इलेक्ट्रिक बोर्ड तयार करण्याचा अनुभव

मी विज्ञान आश्रममध्ये शिकताना अनेक प्रकारचे इलेक्ट्रिक बोर्ड तयार करायला आणि दुरुस्त करायला शिकलो. या प्रशिक्षणातून मला खूप काही शिकायला मिळालं. खाली मी माझा अनुभव ५ महत्त्वाच्या मुद्द्यांमध्ये मांडलेला आहे:

1. इलेक्ट्रिक बोर्ड बनवण्याचं कौशल्य:
   विज्ञान आश्रममध्ये विविध प्रकारचे बोर्ड – जसे की घरगुती वापरासाठी, अभ्यासिकेकरता आणि कामगारांसाठी असलेले बोर्ड – बनवायला शिकलो. हे करताना वायरिंग, सॉकेट्स, स्विचेस यांची योग्य जुळवणी कशी करायची हे समजलं.
2. कॉस्टिंग आणि प्लॅनिंग:
   एखादा बोर्ड तयार करताना लागणाऱ्या साहित्याचा खर्च कसा मोजायचा, बजेट कसं बनवायचं आणि किफायतशीर पर्याय कसे निवडायचे हे शिकण्याचा मला खूप फायदा झाला.
3. वायरचा प्रकार आणि वापर:
   वेगवेगळ्या प्रकारच्या वायर – जसे की सिंगल कोर, मल्टी कोर, फ्लेक्सिबल वायर – यांचा उपयोग कधी आणि कसा करायचा हे समजलं. वायरच्या गेजचं महत्त्व आणि सुरक्षित वायरिंगसुद्धा शिकलो.
4. फॉल्ट डिटेक्शन आणि रिपेअर:
   विज्ञान आश्रममध्ये अनेक खराब झालेल्या बोर्ड्सवर काम करताना मी फॉल्ट कसा शोधायचा आणि तो कसा दुरुस्त करायचा हे शिकलो. यामुळे माझा प्रॅक्टिकल अनुभव खूपच वाढला.
5. हस्तकौशल्य आणि आत्मविश्वास:
   ही सर्व कौशल्यं शिकल्यावर मला माझ्या कामात आत्मविश्वास वाटू लागला. मी आता इतरांच्या घरी लहानसहान इलेक्ट्रिक कामं करत आहे आणि याचं कौशल्य पुढे व्यवसायात वापरण्याचा विचार करतो आहे.

इलेक्ट्रिक टूल्स किट – लागणारे साहित्य

या किटमध्ये खालील वस्तू असतील:

1. टेस्टर (Tester):
   विद्युत प्रवाह आहे की नाही हे तपासण्यासाठी आवश्यक.
2. स्क्रू ड्रायव्हर (Screw Driver):
   विविध इलेक्ट्रिक उपकरणं उघडण्यासाठी आणि जोडण्यासाठी.
3. कट्टर (Cutter):
   वायर कापण्यासाठी वापरला जातो. एक चांगल्या क्वालिटीचा साइड कट्टर निवड.
4. वायर (Wire):
   1 मीटरच्या लांबीची मल्टीस्ट्रँड वायर (लाल, काळी – पॉझिटिव्ह/नेगेटिव्ह दोन्ही) – घरगुती छोट्या रिपेअरसाठी उपयोगी.
5. (Optional – पण उपयोगी):
   • प्लास (Pliers)
   • मल्टीमीटर (जर बजेट असेल तर)
   • मिनी स्क्रू ड्रायव्हर सेट (Small electronics साठी)
6. इलेक्ट्रिक टेप (Insulation Tape):
   वायर जोडणीनंतर सुरक्षिततेसाठी.

ही भेट का खास आहे?

• चटण्या व पेस्ट तयार करणे
• फळांचे ज्यूस व मिल्कशेक बनवणे
• भाजीपाला बारीक करणे
• डोसा/इडली पीठ तयार करणे

• घरात कुठल्याही वेळेस लागणारी.
• घरगुती इलेक्ट्रिक कामासाठी उपयोगी.
• उपयोगी, हटके आणि लक्षात राहणारी भेट.
• स्वकष्टाची आठवण देणारी – “तयार मी, भेट खास!”

. 2 स्विच = 40रू.

. 2. 2 प्लग = 60रू.

. 3. बोर्ड = 40रू.

. 4. तीनही वायर ची किंमत = 30रू.

. एकूण बोर्ड ची किंमत. 170 रु

home applinces

LED टीव्ही

प्रस्तावना :

आजच्या आधुनिक युगात LED TV हे मनोरंजन व माहितीचे प्रमुख साधन झाले आहे. LED (Light Emitting Diode) तंत्रज्ञानामुळे टीव्हीमध्ये कमी वीज वापर, स्पष्ट चित्र व आकर्षक डिझाइन मिळते. घर, शाळा, कार्यालय व हॉटेलमध्ये LED TV मोठ्या प्रमाणावर वापरले जातात.

उद्देश :

1. LED TV चे कार्य समजून घेणे
2. LED TV मधील मुख्य भागांची ओळख करणे
3. LED TV वापरण्याचे फायदे जाणून घेणे
4. सुरक्षित वापराची माहिती मिळवणे

साहित्य :

1. LED TV
2. रिमोट कंट्रोल
3. वीजपुरवठा (प्लग व सॉकेट)
4. HDMI / AV केबल
5. सेट-टॉप बॉक्स / पेन ड्राइव्ह
6. स्टँड किंवा वॉल माउंट

कृती :

1. LED TV सपाट व सुरक्षित ठिकाणी ठेवा.
2. वीजपुरवठ्याशी प्लग जोडा.
3. सेट-टॉप बॉक्स किंवा इतर उपकरण HDMI/AV केबलने जोडा.
4. रिमोटच्या सहाय्याने TV चालू करा.
5. योग्य इनपुट (HDMI/AV) निवडा.
6. चित्र व आवाज सेटिंग तपासा.
7. आवश्यक चॅनल किंवा मीडिया प्ले करा.

निरीक्षण :

1. LED TV सुरू होताच स्पष्ट व उजळ चित्र दिसते.
2. कमी वीज वापरात चांगली प्रकाश गुणवत्ता मिळते.
3. आवाज स्वच्छ व संतुलित ऐकू येतो.
4. स्क्रीन पातळ व हलकी असते.

निष्कर्ष :

LED TV हे आधुनिक, ऊर्जा-बचत करणारे व उच्च दर्जाचे चित्र देणारे उपकरण आहे. पारंपरिक टीव्हीच्या तुलनेत LED TV अधिक टिकाऊ व किफायतशीर आहे. त्यामुळे LED TV चा वापर आज सर्वत्र वाढलेला आहे.

अनुभव :

या प्रॅक्टिकलद्वारे मला LED TV कसे चालते, त्याची जोडणी कशी करायची व त्याचे फायदे समजले. प्रत्यक्ष वापरामुळे LED TV विषयी आत्मविश्वास वाढला व आधुनिक इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांची माहिती मिळाली.

मिक्सर ग्राइंडर

प्रस्तावना

आजच्या धावपळीच्या जीवनात स्वयंपाकघरातील कामे सोपी आणि जलद होणे गरजेचे आहे. या गरजेसाठी मिक्सर ग्राइंडर हे एक अत्यंत उपयुक्त आणि आवश्यक घरगुती उपकरण बनले आहे. मसाले दळणे, चटण्या तयार करणे, फळांचे ज्यूस बनवणे अशा अनेक कामांसाठी मिक्सर ग्राइंडरचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जातो.

मिक्सर ग्राइंडर म्हणजे काय?

मिक्सर ग्राइंडर हे विद्युत उपकरण असून त्याचा वापर पदार्थ मिसळणे (Mixing) आणि दळणे (Grinding) यासाठी केला जातो. वेगवेगळ्या क्षमतेच्या जार्स आणि शक्तिशाली मोटरमुळे हे उपकरण बहुउपयोगी ठरते.

मिक्सर ग्राइंडरचे उपयोग

डोसा/इडली पीठ तयार करणे

ओले व सुके मसाले दळणे

चटण्या व पेस्ट तयार करणे

फळांचे ज्यूस व मिल्कशेक बनवणे

भाजीपाला बारीक करणे

मिक्सर ग्राइंडरचे फायदे

वेळेची मोठी बचत

श्रम कमी होतात

वीजेचा कार्यक्षम वापर

स्वच्छता आणि सुरक्षितता

चवदार आणि ताजे पदार्थ तयार होतात.

मिक्सर ग्राइंडर खरेदी करताना लक्षात घ्यायच्या गोष्टी

मोटरची क्षमता

जारची संख्या व क्षमता

ब्लेडची गुणवत्ता

ओव्हरलोड प्रोटेक्शन

वॉरंटी आणि सर्व्हिस सुविधा

भारतातील लोकप्रिय मिक्सर ग्राइंडर ब्रँड्स

Bajaj

Philips

Prestige

Sujata

Butterfly

Bosch

मिक्सर ग्राइंडरची देखभाल

वापरल्यानंतर जार स्वच्छ धुणे

ओले पदार्थ जास्त वेळ ठेवू नयेत

सतत जास्त वेळ चालू ठेवू नये

योग्य व्होल्टेज वापरणे

निष्कर्ष

मिक्सर ग्राइंडर हे प्रत्येक घरासाठी आवश्यक उपकरण आहे. योग्य क्षमतेचा, टिकाऊ आणि सुरक्षित मिक्सर ग्राइंडर निवडल्यास स्वयंपाक अधिक सोपा आणि आनंददायी होतो.

इस्त्री

प्रस्तावना

आजच्या आधुनिक जीवनात नीटनेटके आणि स्वच्छ कपडे परिधान करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कपड्यांवरील सुरकुत्या काढून त्यांना आकर्षक बनवण्यासाठी इस्त्री या विद्युत उपकरणाचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जातो. घरगुती वापरापासून ते कार्यालयीन आणि व्यावसायिक क्षेत्रात इस्त्रीचे महत्त्व वाढत आहे. त्यामुळे इस्त्री हे प्रत्येक घरातील आवश्यक साधन बनले आहे.

उद्देश

या ब्लॉगचा उद्देश इस्त्री या घरगुती विद्युत उपकरणाबद्दल सविस्तर माहिती देणे हा आहे. इस्त्रीचे महत्त्व, उपयोग, प्रकार आणि योग्य वापर याबद्दल वाचकांना मार्गदर्शन करणे हा या लेखाचा मुख्य हेतू आहे. तसेच इस्त्री वापरताना घ्यावयाची काळजी व योग्य इस्त्री निवडण्याचे महत्त्व समजावून सांगणे हा देखील या ब्लॉगचा उद्देश आहे.

कृती

सर्वप्रथम इस्त्री सपाट आणि सुरक्षित ठिकाणी ठेवा.

कपड्याच्या प्रकारानुसार इस्त्रीचे तापमान सेट करा.

इस्त्रीचा प्लग वीजपुरवठ्याला जोडा आणि गरम होऊ द्या.

कपडा इस्त्री बोर्डावर नीट पसरून ठेवा.

कपड्यावर हलक्या हाताने पुढे-मागे इस्त्री फिरवा.

जाड कपड्यांसाठी जास्त उष्णता आणि पातळ कपड्यांसाठी कमी उष्णता वापरा.

इस्त्री पूर्ण झाल्यानंतर प्लग काढा आणि इस्त्री थंड होऊ द्या.

निरीक्षण

इस्त्री वापरल्यास कपड्यांवरील सुरकुत्या पटकन निघतात आणि कपडे सरळ, स्वच्छ दिसतात. वेगवेगळ्या कपड्यांसाठी वेगवेगळ्या तापमानाची आवश्यकता असते. हलक्या कपड्यांवर कमी तापमान आणि जाड कपड्यांवर जास्त तापमान वापरल्यास इस्त्रीची कामगिरी उत्तम होते. नियमित इस्त्री केल्याने कपड्यांचे आयुष्य वाढते आणि घरातील स्वच्छता राखली जाते.

निष्कर्ष

इस्त्री हे घरगुती जीवनातील महत्त्वाचे उपकरण आहे. कपड्यांवरील सुरकुत्या दूर करून ते स्वच्छ, नीटनेटके आणि आकर्षक बनवण्याचे काम इस्त्री करते. योग्य इस्त्री निवडल्यास वेळ, श्रम आणि वीज वाचते, आणि कपडे दीर्घकाळ टिकतात. त्यामुळे घरातील प्रत्येक व्यक्तीसाठी इस्त्री वापरणे आवश्यक आहे.

साहित्य

इस्त्री (Electric Iron)

इस्त्री बोर्ड

कपडे (कुठलेही वापरलेले किंवा स्वच्छ कपडे)

पाण्याची बाटली (स्टीम इस्त्रीसाठी)

कपड्याची दाबणी (जर आवश्यक असेल)

प्लग व विजेचा स्त्रोत

कूलर दुरूस्त करणे

प्रस्तावना

उन्हाळ्यात घरातील वातावरण थंड ठेवणे आणि शरीराला आराम देणे अत्यंत आवश्यक असते. यासाठी कूलर (Cooler) हे घरगुती उपकरण महत्त्वाचे आहे. कूलर कमी वीज वापरून थंड हवा पुरवतो आणि घर, ऑफिस किंवा दुकानातील उष्णतेपासून बचाव करतो. या ब्लॉगमध्ये आपण कूलरची कार्यपद्धती, प्रकार, उपयोग आणि फायदे याबद्दल सविस्तर माहिती घेणार आहोत.

उद्देश

या ब्लॉगचा उद्देश वाचकांना कूलर या घरगुती उपकरणाबद्दल सविस्तर माहिती देणे आहे. कूलरचे प्रकार, उपयोग, फायदे, आणि योग्य वापर याबद्दल मार्गदर्शन करणे हा या लेखाचा मुख्य हेतू आहे. तसेच, घरगुती वातावरण थंड ठेवण्यासाठी आणि उन्हाळ्यात आराम मिळवण्यासाठी कूलर किती उपयुक्त आहे हे समजावून सांगणे हा देखील उद्देश आहे.

कृती

कूलर सपाट आणि सुरक्षित ठिकाणी ठेवा.

टँकमध्ये पाणी भरा (गरज असल्यास थोडे बर्फ देखील घाला).

पंखा आणि पंप चालू करा.

तापमान आणि हवा फिरवण्याची दिशा आवश्यकतेनुसार सेट करा.

खोलीमध्ये समतोल थंड हवा मिळण्यासाठी काही वेळाने फिरवा किंवा समायोजित करा.

कूलर वापरल्यानंतर प्लग काढा आणि पाणी रिकामी करा.

नियमित साफसफाई करा आणि फिल्टर स्वच्छ ठेवा.

निरीक्षण

कूलर वापरल्यानंतर खोलीतील तापमान लक्षणीयरीत्या कमी होते आणि हवेचा प्रवाह थंड आणि ताजेतवाना असतो. पाणी आणि बर्फाचा योग्य वापर केल्यास थंड हवा जास्त काळ टिकते. स्टीम आणि पंखा योग्य प्रकारे काम करत असल्यास उन्हाळ्यात शरीराला आराम मिळतो आणि थकवा कमी होतो. नियमित साफसफाई केल्याने कूलर दीर्घकाळ टिकतो आणि कार्यक्षम राहतो.

निष्कर्ष

कूलर हे घरगुती आणि व्यावसायिक दोन्ही ठिकाणी अत्यंत उपयुक्त उपकरण आहे. उन्हाळ्यात थंड हवा पुरवून शरीराला आराम मिळतो, उष्णतेपासून बचाव होतो आणि कमी वीज वापरल्यामुळे खर्चाची बचत होते. योग्य प्रकारचा कूलर निवडल्यास तो दीर्घकाळ टिकतो आणि घरातील वातावरण आरामदायी बनवतो.

साहित्य

कूलर

पाणी भरण्यासाठी टँक

पंखा आणि पंप (कूलरमध्ये असलेले)

विजेचा स्रोत (प्लग किंवा विद्युत)

स्वच्छता आणि देखभाल करण्यासाठी कापड/ब्रश

(ऐच्छिक) बर्फ किंवा थंड पाणी.

पाणी भरण्यासाठी टँक

वॉटर फिल्टर

प्रस्तावना

आजच्या जीवनात स्वच्छ आणि सुरक्षित पाणी मिळवणे अत्यंत आवश्यक आहे. दूषित पाणी पिण्यामुळे शरीराला गंभीर आजार होऊ शकतात. यासाठी वॉटर फिल्टर (Water Filter) हे घरगुती आणि व्यावसायिक दोन्ही ठिकाणी खूप महत्त्वाचे साधन आहे. हे उपकरण पाण्यातील घाण, रसायन, जिवाणू आणि विषारी घटक दूर करून पाणी शुद्ध आणि आरोग्यदायी बनवते.

उद्देश

या ब्लॉगचा उद्देश वाचकांना वॉटर फिल्टरच्या महत्त्वाबद्दल माहिती देणे हा आहे. पाणी शुद्ध करण्याची प्रक्रिया, फिल्टरचे प्रकार, उपयोग, फायदे आणि योग्य देखभाल कशी करावी याबद्दल मार्गदर्शन करणे हा या लेखाचा मुख्य हेतू आहे. यामुळे घरगुती वातावरणात सुरक्षित आणि आरोग्यदायी पाणी उपलब्ध होईल.उद्देश

या ब्लॉगचा उद्देश वाचकांना वॉटर फिल्टरच्या महत्त्वाबद्दल माहिती देणे हा आहे. पाणी शुद्ध करण्याची प्रक्रिया, फिल्टरचे प्रकार, उपयोग, फायदे आणि योग्य देखभाल कशी करावी याबद्दल मार्गदर्शन करणे हा या लेखाचा मुख्य हेतू आहे. यामुळे घरगुती वातावरणात सुरक्षित आणि आरोग्यदायी पाणी उपलब्ध होईल.

कृती

वॉटर फिल्टर योग्य ठिकाणी स्थिर ठेवा.

टँकमध्ये पाणी भरा.

फिल्टर चालू करा (इलेक्ट्रिक असल्यास प्लग जोडून).

पाणी फिल्टर होऊन शुद्ध टँकमध्ये साठवले जाईपर्यंत प्रतीक्षा करा.

शुद्ध पाणी बाटली किंवा ग्लासमध्ये वापरा.

वापरानंतर फिल्टर स्वच्छ करा आणि टँक रिकामी ठेवा, विशेषतः जर फिल्टर काही दिवस वापरला नसेल.

वेळोवेळी फिल्टर बदलण्याची नोंद ठेवा.

निरीक्षण

वॉटर फिल्टर वापरल्यानंतर पाणी स्वच्छ, रंगहीन आणि गंधमुक्त होते. घाण, धातूचे कण, जिवाणू व इतर घातक पदार्थ पाण्यातून काढले जातात. नियमित वापर केल्यास पाणी सुरक्षित राहते आणि आरोग्यदायी बनते. वेळोवेळी फिल्टर बदलल्यास पाणी दीर्घकाळ शुद्ध राहते आणि उपकरणाची कार्यक्षमता टिकून राहते.

निष्कर्ष

वॉटर फिल्टर हे घरगुती आणि व्यावसायिक दोन्ही ठिकाणी अत्यंत महत्त्वाचे उपकरण आहे. पाण्यातील घाण, जिवाणू आणि विषारी घटक दूर करून ते सुरक्षित आणि आरोग्यदायी बनवते. योग्य देखभाल आणि वेळोवेळी फिल्टर बदलल्यास पाणी दीर्घकाळ शुद्ध राहते आणि आरोग्य टिकते.

साहित्य

वॉटर फिल्टर (Water Filter)

पाणी साठवण्यासाठी टँक

फिल्टर कार्ट्रिज / मध्यम स्तराचे फिल्टर

विजेचा स्त्रोत (इलेक्ट्रिक फिल्टरसाठी)

स्वच्छता साधने (कापड, ब्रश)

बाटली / ग्लास (शुद्ध पाणी वापरण्यासाठी)

Total खर्च 2200 रुपये..

रिफ्रेजरेटर दुरुस्ती

प्रस्तावना

आजच्या घरगुती जीवनात रिफ्रिजरेटर हे अत्यंत महत्त्वाचे विद्युत उपकरण आहे. अन्नपदार्थ ताजे ठेवण्यासाठी व सुरक्षित साठवणीसाठी फ्रिजचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. फ्रिजमध्ये बिघाड झाल्यास त्याची योग्य दुरुस्ती करणे आवश्यक असते. या प्रकल्पातून रिफ्रिजरेटरच्या दुरुस्तीची मूलभूत माहिती मिळते.

कृती (कार्यपद्धती)

1. फ्रिजचा वीजपुरवठा बंद केला
2. बाह्य व अंतर्गत तपासणी केली
3. कंप्रेसर कार्यरत आहे का ते पाहिले
4. थर्मोस्टॅट व रिलेमध्ये दोष आहे का तपासले
5. वायरिंग व प्लग तपासले
6. आवश्यक भाग दुरुस्त/बदलले
7. फ्रिज पुन्हा सुरू करून कार्यक्षमता तपासली

उद्देश

• रिफ्रिजरेटरची रचना व कार्यपद्धती समजून घेणे
• सामान्य बिघाड ओळखणे
• सुरक्षित दुरुस्ती पद्धती शिकणे
• विद्युत उपकरणांची काळजी घेण्याची सवय लावणे
• तांत्रिक कौशल्य विकसित करणे

निरीक्षण

• थर्मोस्टॅट बिघाडामुळे कूलिंग होत नाही
• रिलेमध्ये दोष असल्यास कंप्रेसर सुरू होत नाही
• जास्त घाण असल्यास कूलिंग कमी होते
• योग्य दुरुस्तीने फ्रिज नीट कार्य करू लागतो

साहित्य

• स्क्रू ड्रायव्हर सेट
• टेस्टिंग स्क्रू ड्रायव्हर
• मल्टीमीटर
• इन्सुलेटेड हातमोजे
• स्पेअर वायर
• क्लिनिंग ब्रश
• आवश्यक स्पेअर पार्ट्स

निष्कर्ष

रिफ्रिजरेटरची वेळेवर आणि योग्य दुरुस्ती केल्यास त्याचे आयुष्य वाढते. सामान्य बिघाडांची माहिती असल्यास खर्च व वेळ दोन्हीची बचत होते. सुरक्षित पद्धतींचा अवलंब करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

अनुभव

या प्रकल्पामुळे आम्हाला फ्रिजच्या भागांची ओळख, दुरुस्तीतील खबरदारी आणि प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव मिळाला. आत्मविश्वास वाढला व तांत्रिक ज्ञानात भर पडली.

रिपेरिंग साठी Total खर्च 2700 रुपये

cctv

1) CCTV म्हणजे काय?

CCTV म्हणजे Closed Circuit Television. याचा उपयोग एखाद्या ठिकाणी सतत लक्ष ठेवण्यासाठी होतो. शाळा, कॉलेज, ऑफिस, सोसायटी, शेत किंवा सार्वजनिक ठिकाणी CCTV मुळे सुरक्षा वाढते.

CCTV म्हणजे Closed Circuit Television. याचा उपयोग एखाद्या ठिकाणी सतत लक्ष ठेवण्यासाठी होतो. शाळा, कॉलेज, ऑफिस, सोसायटी, शेत किंवा सार्वजनिक ठिकाणी CCTV मुळे सुरक्षा वाढते.

2) विज्ञान आश्रमामध्ये CCTV इंस्टॉलेशन

मी विज्ञान आश्रमामध्ये अनेक CCTV कॅमेरे बसवले आहेत. यातून मला कॅमेरा कसा बसवायचा, कनेक्शन कसे करायचे आणि DVR (Digital Video Recorder) शी कसे जोडायचे हे शिकायला मिळाले.

3) CCTV इंस्टॉलेशनसाठी लागणारे साहित्य

CCTV बसवण्यासाठी काही साहित्य आवश्यक असते :

Dome Camera – घरात किंवा ऑफिसमध्ये वापरला जातो.

Bullet Camera – बाहेरच्या जागेसाठी (Outdoor) वापरला जातो.

Wire / Cable (Coaxial Cable किंवा Cat6 LAN Cable) – कॅमेऱ्याला DVR शी जोडण्यासाठी.

DVR (Digital Video Recorder) – सर्व कॅमेऱ्यांचे रेकॉर्डिंग आणि कंट्रोल करण्यासाठी.

Adaptor / Power Supply – कॅमेऱ्याला वीज पुरवण्यासाठी.

Hard Disk – रेकॉर्डिंग साठवण्यासाठी.

4) Dome व Bullet कॅमेऱ्यात फरक

Dome Camera – गोलाकार, लहान, आकर्षक, इनडोअर वापरासाठी.

Bullet Camera – लांबट आकाराचा, जास्त अंतरापर्यंत दृश्य कॅप्चर करतो, आऊटडोअर वापरासाठी.

5) शिकलेले कौशल्य

CCTV इंस्टॉलेशन करताना मला वायर कनेक्शन करणे, कॅमेऱ्याचे अँगल सेट करणे, DVR ला नेटवर्कशी जोडणे आणि लाईव्ह व्हिडिओ मोबाईलवर पाहणे हे सगळे शिकायला मिळाले. हे कौशल्य भविष्यात सुरक्षा सिस्टीमच्या कामासाठी उपयोगी आहे.

आम्ही आश्रम मधील सर्व कॅमेरे ची मेंटेनेस पाहतो विज्ञाना आश्रम कॅमेऱ्याचे अंडर मध्ये आहे आणि आश्रम मध्ये सगळे कॅमेरे चालू आहेत

गेस्ट होस्टेल चे कॅमेरे विशाल सर व कैलास जाधव सरांच्या मोबाईल मध्ये दिसतात

COSTING

BATTERY बॅटरी मेंटेनन्सचा अनुभव – आश्रमातील शिकण्याचा टप्पा

आश्रमात राहात असताना मला बॅटरी मेंटेनन्सचं काम शिकण्याची उत्तम संधी मिळाली. सुरुवातीला बॅटरीचं काम थोडं कठीण वाटलं, पण दिवसेंदिवस अनुभव घेतल्यावर त्यामागचं विज्ञान आणि काळजी समजली. मी बॅटरीमध्ये पाणी कसे भरायचे, कोणते पाणी वापरायचे, आणि त्याचे योग्य प्रमाण किती ठेवायचे हे शिकले. त्याचबरोबर बॅटरी चार्ज करताना कोणत्या सुरक्षा नियमांचं पालन करावं, आणि ओव्हरचार्जिंग टाळण्यासाठी काय काळजी घ्यावी, याचंही ज्ञान मिळालं.

आम्ही सगळ्या बॅटऱ्या स्वच्छ ठेवण्यावर, त्यांच्या कनेक्शनची तपासणी करण्यावर आणि नियमित पातळी तपासण्यावर भर दिला. हे काम करताना जबाबदारी, शिस्त आणि संयम या तीन गोष्टी शिकायला मिळाल्या. या अनुभवातून मला केवळ तांत्रिक ज्ञान नाही, तर टीमवर्क आणि प्रॅक्टिकल कामाचं महत्त्वही समजलं.

आजही जेव्हा बॅटरी मेंटेनन्सचं काम पाहतो, तेव्हा आश्रमात शिकलेला हा अनुभव मनात अभिमानाने जागा घेतो. तो माझ्या शिक्षणातील एक महत्त्वाचा आणि प्रेरणादायी टप्पा ठरला आहे

बॅटरीचा वॅट (Watt) कसा तपासायचा

बॅटरीचा वॅट म्हणजे ती बॅटरी एक वेळेस किती विद्युत शक्ती (Power) पुरवू शकते हे दर्शवते.
वॅट काढण्यासाठी खालील सोपा फॉर्म्युला वापरला जातो

Watt = Voltage × Current (Ampere)

1. बॅटरीचा व्होल्टेज (Voltage) तपासा

सर्वप्रथम बॅटरीवर लिहिलेलं व्होल्टेज (V) बघा.
उदा. — बॅटरीवर “12V” लिहिलं असेल, म्हणजे ती 12 व्होल्टची बॅटरी आहे

2. अँपिअर-ऑवर (Ah) तपासा

बॅटरीवर “12V 150Ah” असं काहीसं लिहिलेलं असतं.
यात “150Ah” म्हणजे ती बॅटरी १ तासात 150 अँपिअर करंट देऊ शकते.

3. वॅट-आवर (Watt-hour) काढा

जर बॅटरी 12V 150Ah असेल तर
 12 × 150 = 1800 Wh (Watt-hour)
म्हणजेच ही बॅटरी 1.8 किलोवॅट-तास (kWh) ऊर्जा साठवू शकते.

4. मल्टीमीटरने तपासणी (प्रत्यक्ष मोजमाप)

जर तुला बॅटरीचा व्होल्टेज तपासायचा असेल तर डिजिटल मल्टीमीटर वापर.

1. मल्टीमीटर DC मोडमध्ये ठेव.
2. लाल वायर बॅटरीच्या + टर्मिनलला आणि काळी वायर – टर्मिनलला लाव.
3. स्क्रीनवर दाखवलेलं व्होल्टेज वाच.
   • जर 12V बॅटरीची वॅल्यू 12.6V असेल → पूर्ण चार्ज.
   • 11.8V किंवा कमी असेल → बॅटरी डिस्चार्ज आहे.

5. लहान टीप

• नेहमी डिस्टिल्ड वॉटर वापर.
• तपासणी करताना सुरक्षित हातमोजे आणि चष्मा वापर.
• चार्जिंग करताना धातूच्या वस्तू जवळ ठेवू नकोस.

450 रु

ELECTRIC

#SOLAR STREET LIGHT

आम्ही आमच्या गावात सौर ऊर्जेवर चालणाऱ्या रस्त्यांच्या लाईट्स बसवल्या.
एकूण १२ ते १५ लाईट्स इंस्टॉल केल्या, ज्यामुळे रात्रीचा अंधार दूर झाला.
हे काम करताना सोलर पॅनेलचा कोन, वायरिंग आणि बॅटरी कनेक्शन कसे करायचे हे शिकलो.
सूर्यप्रकाशाच्या दिशेनुसार पॅनेल लावल्याने बॅटरी चांगली चार्ज होते.

गावात पहिल्यांदाच पूर्ण सोलर लाईट प्रकल्प यशस्वीपणे पूर्ण केला.
कॉलेजमधील काही विद्यार्थ्यांनीही हे काम पाहून प्रेरणा घेतली.
आश्रम परिसरात आधीच सोलर लाईट चालू होत्या, त्यापासूनही शिकण्याची संधी मिळाली.
आता आमच्या रस्त्यांवर रात्री सुरक्षितपणे वावरता येतं.

या प्रकल्पातून मला वीज बचतीचं आणि पर्यावरण संवर्धनाचं महत्त्व समजलं.
सोलर प्रणालीमुळे विजेचा खर्च पूर्णपणे वाचतो.
वायरिंग आणि कनेक्शन करताना संयम, मोजमाप आणि टीमवर्कची गरज असते.
या कामातून मी प्रत्यक्ष तांत्रिक अनुभव मिळवला.

आता भविष्यात आणखी गावांमध्ये हे काम करायचं आहे.
लोकांना सौर ऊर्जेचं महत्त्व पटवून देणं हे आमचं पुढचं ध्येय आहे.
या प्रकल्पाने गावाचा चेहरामोहरा बदलला आहे.
सोलर लाईटमुळे आमचं गाव उजळलं आणि आमचं मनही

सोलर स्ट्रीट लाइट प्रकल्पाचे मुख्य मुद्दे

1. गावात एकूण 12 ते 15 सोलर स्ट्रीट लाईट्स इंस्टॉल केल्या.
2. संपूर्ण लाईट सिस्टम सौर ऊर्जेवर चालते, विजेची गरज नाही.
3. पॅनेलची दिशा पूर्व-पश्चिम ठेवली, ज्यामुळे सूर्यप्रकाश जास्त मिळतो.
4. बॅटरी पूर्ण चार्ज होते आणि रात्री पूर्ण वेळ लाईट चालू राहते.
5. वायरिंग, कनेक्शन आणि इंस्टॉलेशनचे तांत्रिक ज्ञान मिळाले.
6. कॉलेज व आश्रमातील प्रकल्प पाहून शिकण्याची संधी मिळाली.
7. गावातील रात्रीचा अंधार दूर झाला, लोक सुरक्षितपणे फिरू शकतात.
8. वीज बचत आणि पर्यावरण संरक्षण या दोन्ही दृष्टीने फायदेशीर प्रकल्प.
9. काम करताना टीमवर्क, नियोजन आणि जबाबदारी शिकली.
10. भविष्यात आणखी गावांमध्ये सोलर प्रकल्प राबवण्याचं ध्ये

GENERATOR.

१) प्रस्तावना

तराणे आश्रमामध्ये वीजपुरवठा खंडित झाल्यास आश्रमातील सर्व दैनंदिन कामे सुरळीत सुरू राहावीत यासाठी जनरेटरची सुविधा उपलब्ध आहे. जनरेटरच्या योग्य वापरासाठी त्याची रचना, कार्यप्रणाली, चालू–बंद प्रक्रिया आणि देखभाल यांची माहिती असणे आवश्यक आहे. या अनुषंगाने आश्रमातील जनरेटरची सविस्तर माहिती घेतली, चालू–बंद करण्याची प्रक्रिया पाहिली तसेच ऑइल चेंज कसा करायचा याचा प्रत्यक्ष अनुभव घेतला. आश्रमातील जनरेटर चालू–बंद करण्याचा कॉन्ट्रॅक्ट माझा आणि भगवान यांचा आहे, त्यामुळे या कामाची जबाबदारी नीट ओळखून घेणे महत्त्वाचे आहे.

२) उद्देश

• आश्रमातील जनरेटरची कार्यप्रणाली समजून घेणे.
• जनरेटर चालू–बंद करण्याच्या योग्य आणि सुरक्षित पद्धती शिकणे.
• जनरेटरची नियमित देखभाल आणि ऑइल चेंज प्रक्रिया जाणून घेणे.
• जनरेटर वापरताना पाळायच्या सुरक्षितता नियमांची ओळख करून घेणे.
• कॉन्ट्रॅक्टनुसार जबाबदारी नीट पार पाडण्यासाठी आवश्यक माहिती मिळवणे.

३) कृती

• जनरेटरचे मुख्य भाग (इंजिन, पॅनेल, फ्युएल टँक, अल्टरनेटर) यांची माहिती घेतली.
• जनरेटर सुरू करण्याची प्रत्यक्ष प्रक्रिया पाहिली:
  • फ्युएल तपासणी
  • ऑइल लेव्हल तपासणी
  • मेन स्विच ऑफ ठेवून जनरेटर स्टार्ट करणे
  • RPM स्थिर झाल्यानंतर लोड देणे
• जनरेटर बंद करण्याची प्रक्रिया पाहिली:
  • लोड ऑफ करणे
  • जनरेटर थंड होऊ देणे
  • मुख्य स्विच ऑफ करून जनरेटर बंद करणे
• ऑइल चेंज प्रक्रिया निरीक्षण केली:
  • जुने ऑइल काढणे
  • फिल्टर तपासणे
  • नवीन ऑइल भरणे
• सुरक्षितता नियमांचे पालन कसे करावे हे पाहिले (हातमोजे वापरणे, आग प्रतिबंधक नियम, योग्य वायुवीजन इ.)

४) निरीक्षक

• जनरेटर ऑपरेटर/तांत्रिक कर्मचारी यांच्या मार्गदर्शनाखाली सर्व प्रक्रिया पाहिली.
• त्यांनी जनरेटरची क्षमता, जास्त लोड टाळणे, देखभाल वेळापत्रक, आणि ऑइल चेंजची वेळ याबद्दल महत्त्वाची माहिती दिली.
• कॉन्ट्रॅक्टची जबाबदारी व्यवस्थित पार पाडण्यासाठी आवश्यक सूचना दिल्या.

५) निष्कर्ष

या प्रक्रियेतून जनरेटरची रचना, चालू–बंद करण्याची योग्य पद्धत, देखभाल, आणि ऑइल चेंज याबद्दल संपूर्ण माहिती मिळाली. नियमित तपासणी आणि योग्य पद्धतीने ऑपरेशन केल्यास जनरेटर दीर्घकाळ कार्यक्षम राहतो आणि आश्रमाचा वीजपुरवठा अखंड चालू ठेवण्यास मदत होते. आश्रमातील जनरेटर चालू–बंद करण्याचा कॉन्ट्रॅक्ट माझा आणि भगवान चा असल्यामुळे ही माहिती भविष्यातील कामासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरली.

हाड्रॉ मार्कर

प्रस्तावना

आज पाण्याची बचत व योग्य व्यवस्थापन अत्यंत आवश्यक आहे. टाकी, विहीर किंवा पाण्याच्या साठ्यामधील पाण्याची पातळी वेळेवर कळणे महत्त्वाचे असते. हायड्रो मार्कर हे पाण्याची पातळी दर्शविणारे साधे पण उपयुक्त साधन आहे. यामुळे पाणी ओसंडून वाहणे किंवा टाकी कोरडी राहणे टाळता येते.

उद्देश

1. पाण्याची पातळी ओळखणे
2. पाण्याचा अपव्यय टाळणे
3. पाणी व्यवस्थापनाबाबत जागरूकता निर्माण करणे
4. सोप्या पद्धतीने पाण्याची माहिती मिळवणे

साहित्य

1. पारदर्शक प्लास्टिक पाईप / बाटली
2. रंगीत पाणी किंवा रंग
3. स्केल (मोजपट्टी)
4. मार्कर पेन
5. पाण्याची टाकी / भांडे
6. टेप किंवा दोरी

कृती

1. पारदर्शक पाईप किंवा बाटली पाण्याच्या टाकीला सरळ लावा.
2. त्यामध्ये थोडे रंगीत पाणी भरा.
3. पाण्याची पातळी वाढल्यावर किंवा घटल्यावर रंगीत पाण्याची हालचाल दिसेल.
4. स्केलच्या साहाय्याने पातळीवर खुणा करा.
5. त्या खुणांजवळ मार्करने पातळीची नोंद लिहा (कमी, मध्यम, जास्त

निरीक्षण

• टाकीतील पाणी वाढले की पाईपमधील पातळी वाढते.
• पाणी कमी झाले की पातळी खाली जाते.
• रंगीत पाण्यामुळे पातळी स्पष्टपणे दिसते.

निष्कर्ष

हायड्रो मार्करच्या सहाय्याने पाण्याची पातळी सहज व अचूकपणे समजू शकते. हे साधन स्वस्त, सोपे आणि उपयुक्त आहे. यामुळे पाण्याचा अपव्यय टाळता येतो व पाणी बचतीस मदत होते.

अनुभव

हा प्रयोग करताना आम्हाला पाण्याची पातळी कशी बदलते हे प्रत्यक्ष पाहण्याचा अनुभव मिळाला. टाकीतील पाणी वाढले की पाईपमधील पाणी वर येते आणि पाणी कमी झाले की ते खाली जाते हे स्पष्टपणे दिसले. हा प्रयोग करताना पाणी बचतीचे महत्त्व समजले. साध्या साहित्याचा वापर करून उपयुक्त साधन तयार करता येते याचा आनंददायी अनुभव आला.

प्लेन टेबल

प्रस्तावना

प्लेन टेबल सर्व्हे ही जमिनीवरील मोजमाप व नकाशा तयार करण्याची सोपी पद्धत आहे. या पद्धतीत जमिनीवरच नकाशा काढला जातो. त्यामुळे क्षेत्राचा प्रत्यक्ष अभ्यास व मोजमाप एकाच वेळी करता येते.

उद्देश

1. जमिनीचा नकाशा तयार करणे
2. वस्तूंचे अचूक स्थान ठरवणे
3. सर्व्हेक्षणाची सोपी पद्धत शिकणे
4. प्रत्यक्ष निरीक्षणातून नकाशा काढणे

साहित्य

1. प्लेन टेबल
2. अलिडेड (Alidade)
3. ड्रॉइंग शीट
4. ट्रायपॉड
5. प्लंब बॉब
6. कंपास
7. पेन्सिल व स्केल

कृती

1. प्लेन टेबल ट्रायपॉडवर बसवून समतल करा.
2. ड्रॉइंग शीट टेबलवर घट्ट लावा.
3. प्लंब बॉबच्या सहाय्याने जमिनीवरील बिंदू व कागदावरील बिंदू जुळवा.
4. अलिडेडच्या मदतीने वस्तूंवर दृष्टीरेषा घ्या.
5. प्रत्येक वस्तूचे स्थान कागदावर चिन्हांकित करा.
6. सर्व आवश्यक मोजमाप पूर्ण करून नकाशा तयार करा.

निरीक्षण

• प्रत्यक्ष क्षेत्र व नकाशा यांचा समन्वय दिसून येतो.
• मोजमाप करताना अचूकता राखली गेली.
• वस्तूंचे स्थान स्पष्टपणे नकाशावर दिसते.

निष्कर्ष

प्लेन टेबल सर्व्हे पद्धतीने जमिनीचा नकाशा अचूक व जलद तयार करता येतो. ही पद्धत सोपी असून प्रत्यक्ष निरीक्षणामुळे चुका कमी होतात. शैक्षणिक व प्राथमिक सर्व्हेसाठी ही पद्धत उपयुक्त आहे.

अनुभव

हा प्रयोग करताना आम्हाला प्रत्यक्ष क्षेत्रावर काम करण्याचा अनुभव मिळाला. मोजमाप व नकाशा काढणे हे एकाच वेळी करता आल्यामुळे सर्व्हेक्षण अधिक समजण्यास सोपे झाले. संघटितपणे काम करण्याचे महत्त्व समजले.

डम्पी लेवल प्रॅक्टीक

प्रस्तावना :

डंपिंग लेव्हल हे सर्व्हेक्षणामध्ये वापरले जाणारे महत्त्वाचे उपकरण आहे. जमिनीची पातळी, उंचीतील फरक व समतल रेषा मोजण्यासाठी डंपिंग लेव्हलचा वापर केला जातो. रस्ते, इमारत बांधकाम व कालवे तयार करताना हे उपकरण फार उपयुक्त ठरते.

उद्देश :

1. डंपिंग लेव्हल उपकरणाची ओळख करून घेणे
2. जमिनीची पातळी व उंचीतील फरक मोजणे
3. समतल रेषा निश्चित करणे
4. सर्व्हेक्षणातील अचूक मोजमाप समजून घेणे

साहित्य :

1. डंपिंग लेव्हल
2. ट्रायपॉड स्टँड
3. लेव्हलिंग स्टाफ
4. मोजमाप वही व पेन्सिल
5. मोजपट्टी

कृती :

1. डंपिंग लेव्हल ट्रायपॉडवर नीट बसवा.
2. ट्रायपॉड पाय जमिनीवर घट्ट रोवा.
3. लेव्हलच्या स्क्रूने बबल मध्यभागी आणा.
4. लेव्हलिंग स्टाफ एका बिंदूवर सरळ उभा ठेवा.
5. आयपीस व ऑब्जेक्टिव्ह फोकस समायोजित करा.
6. स्टाफ वाचन नोंदवा.
7. दुसऱ्या बिंदूवर स्टाफ ठेवून वाचन घ्या.
8. दोन्ही वाचनांमधील फरक काढा.

निरीक्षण :

1. बबल मध्यभागी आल्यावर उपकरण समतल होते.
2. स्टाफचे वाचन स्पष्ट दिसते.
3. वेगवेगळ्या बिंदूंवर उंचीतील फरक दिसून येतो.
4. अचूक मोजमाप मिळते.

निष्कर्ष :

डंपिंग लेव्हलच्या सहाय्याने जमिनीची पातळी व उंचीतील फरक अचूकरीत्या मोजता येतो. बांधकाम व सर्व्हेक्षणासाठी हे उपकरण अत्यंत आवश्यक आहे.

अनुभव :

या प्रॅक्टिकलमुळे मला डंपिंग लेव्हल वापरण्याची प्रत्यक्ष माहिती मिळाली. उपकरण हाताळण्याचा आत्मविश्वास वाढला आणि सर्व्हेक्षणातील मोजमापांचे महत्त्व समजले.

ग्रेऑटर

प्रस्तावना

घरगुती वापरानंतर उरलेले पाणी जसे की आंघोळ, कपडे धुणे, भांडी धुणे यामधून निघणारे पाणी ग्रे वॉटर म्हणून ओळखले जाते. योग्य पद्धतीने शुद्ध करून या पाण्याचा पुन्हा वापर करता येतो. त्यामुळे पाण्याची बचत होते व पर्यावरणाचे संरक्षण होते.

उद्देश

1. सांडपाण्याचा योग्य वापर करणे
2. पाण्याची बचत करणे
3. पर्यावरण संरक्षण करणे
4. ग्रे वॉटर व्यवस्थापन समजून घेणे

साहित्य

1. ग्रे वॉटर (घरगुती सांडपाणी)
2. प्लास्टिक ड्रम / टाकी
3. वाळू
4. खडी (गिट्टी)
5. कोळसा
6. फिल्टर कापड
7. पाईप

कृती

1. प्लास्टिक ड्रममध्ये खाली पाईप बसवा.
2. क्रमाने खडी, वाळू व कोळशाचे थर लावा.
3. वरून फिल्टर कापड ठेवा.
4. ग्रे वॉटर हळूहळू फिल्टरमध्ये सोडा.
5. खाली जमा झालेले स्वच्छ पाणी वेगळ्या भांड्यात गोळा करा.
6. हे पाणी बागकामासाठी वापरा.

निरीक्षण

• फिल्टरनंतर पाणी स्वच्छ दिसते.
• दुर्गंधी कमी झालेली आढळते.
• पाण्यातील घाण थरांमध्ये अडते.

निष्कर्ष

ग्रे वॉटरचा योग्य वापर केल्यास पाण्याची मोठ्या प्रमाणात बचत होते. ही पद्धत सोपी, स्वस्त व पर्यावरणपूरक आहे. घरगुती पातळीवर ग्रे वॉटरचा पुनर्वापर सहज शक्य आहे.

अनुभव

हा प्रयोग करताना आम्हाला सांडपाण्याचे महत्त्व समजले. पाणी पुन्हा वापरता येते हे प्रत्यक्ष पाहून आनंद वाटला. पर्यावरण संरक्षणासाठी अशा उपक्रमांचे महत्त्व लक्षात आले.

निरधूर चूल

प्रस्तावना

ग्रामीण व आदिवासी भागात स्वयंपाकासाठी पारंपरिक चुलीचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. या चुलींमधून खूप धूर निर्माण होतो. त्यामुळे डोळे जळजळणे, श्वसनाचे आजार, खोकला व पर्यावरण प्रदूषण अशा समस्या निर्माण होतात. या समस्यांवर उपाय म्हणून निरधूर चूल उपयुक्त ठरते.

उद्देश

1. स्वयंपाक करताना होणारा धूर कमी करणे
2. इंधनाची बचत करणे
3. महिलांचे व कुटुंबाचे आरोग्य सुरक्षित ठेवणे
4. पर्यावरण प्रदूषण कमी करणे
5. कमी खर्चात प्रभावी चूल तयार करणे

साहित्य

1. माती
2. शेण
3. विटा
4. लोखंडी जाळी
5. धुराड्यासाठी पाईप
6. पाणी
7. फावडे / घमेले

कृती

1. चूल बांधण्यासाठी योग्य जागा निवडली.
2. विटा व माती वापरून चुलीचा पाया तयार केला.
3. धूर बाहेर जाण्यासाठी पाईप बसवला.
4. शेण व मातीचे मिश्रण करून चुलीला लेप दिला.
5. चूल वाळल्यानंतर त्यामध्ये स्वयंपाक करून पाहिला.

निरीक्षण

1. स्वयंपाक करताना धूर कमी निर्माण झाला.
2. इंधनाची बचत झाली.
3. स्वयंपाकघर स्वच्छ राहिले.
4. डोळे व श्वसनास त्रास झाला नाही.

निष्कर्ष

निरधूर चूल ही आरोग्यास व पर्यावरणास उपयुक्त आहे. तिचा वापर केल्यास इंधनाची बचत होते व धूर कमी होतो. त्यामुळे ग्रामीण भागात निरधूर चुलीचा वापर वाढवणे आवश्यक आहे.

अनुभव

हा प्रकल्प करताना आम्हाला निरधूर चुलीचे महत्त्व समजले. कमी खर्चात चांगली व उपयोगी चूल तयार करता येते हे शिकायला मिळाले. हा प्रकल्प राबवताना संघभावना व पर्यावरण संरक्षणाची जाणीव निर्माण झाली.

• साखर
  12
  पत्ती व अद्रक
  10
  पाणी
  20
  लाकडं
  15
  TOTAL =
  57 ₹

इलेक्ट्रिकल सायकल

प्रस्तावना

आजच्या काळात इंधनाच्या वाढत्या किमती व वायू प्रदूषण ही मोठी समस्या आहे. यावर उपाय म्हणून पर्यावरणपूरक वाहतुकीची गरज आहे. इलेक्ट्रिकल सायकल ही वीजेवर चालणारी सायकल असून ती कमी खर्चिक, प्रदूषणमुक्त व आरोग्यास उपयुक्त आहे.

उद्देश

1. इंधनाचा वापर कमी करणे
2. पर्यावरण प्रदूषण कमी करणे
3. कमी खर्चात प्रवासाचे साधन उपलब्ध करणे
4. वीजेचा योग्य वापर करणे
5. आरोग्य व तंदुरुस्ती वाढवणे

साहित्य

1. साधी सायकल
2. डीसी मोटर
3. बॅटरी
4. कंट्रोलर
5. स्विच
6. वायर
7. चार्जर

कृती

1. साध्या सायकलवर मोटर बसवली.
2. बॅटरी व कंट्रोलर योग्य ठिकाणी जोडले.
3. स्विच व वायरिंग पूर्ण केली.
4. बॅटरी चार्ज करून सायकल सुरू केली.
5. सायकल चालवून कार्यक्षमता तपासली.

उद्देश

• इंधन बचत करणे
• प्रदूषण कमी करणे
• कमी खर्चात प्रवासाचा पर्याय निर्माण करणे
• नवीकरणीय ऊर्जेचा वापर समजून घेणे
• विद्यार्थ्यांमध्ये तांत्रिक ज्ञान वाढवणे

निरीक्षण

• सायकल गुळगुळीत चालते
• बॅटरी चार्ज केल्यावर 20–30 किमी अंतर पार करता येते
• आवाज व धूर नाही
• कमी खर्चात देखभाल शक्य आहे

साहित्य

• सायकल फ्रेम
• डीसी मोटर
• रिचार्जेबल बॅटरी
• मोटर कंट्रोलर
• वायर
• स्विच
• चार्जर
• ब्रेक सिस्टम

निष्कर्ष

इलेक्ट्रिकल सायकल ही पर्यावरणपूरक, किफायतशीर आणि सोयीस्कर वाहतूक साधन आहे. ती इंधनावर अवलंबून नसल्यामुळे प्रदूषण कमी करण्यास मदत करते. भविष्यात शहरी व ग्रामीण भागात या सायकलींचा मोठ्या प्रमाणात वापर होऊ शकतो.

अनुभव

या प्रकल्पामुळे आम्हाला इलेक्ट्रिकल सर्किट, मोटर कार्यपद्धती आणि बॅटरी व्यवस्थापन याचे ज्ञान मिळाले. संघात काम करण्याचा अनुभव आला तसेच नव्या तंत्रज्ञानाबद्दल उत्सुकता वाढली.

विज बिल

प्रस्तावना

आजच्या दैनंदिन जीवनात वीज ही अत्यंत गरजेची बाब आहे. घरगुती तसेच औद्योगिक कामांसाठी वीजेचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जातो. विजेचा योग्य वापर आणि बचत समजून घेण्यासाठी विज बिलाचा अभ्यास करणे आवश्यक आहे. विज बिलामुळे वीज वापराची माहिती आणि खर्च समजतो.

कृती (कार्यपद्धती)

1. घरातील मागील विज बिल गोळा केले
2. मीटर वाचन तपासले
3. वापरलेल्या युनिट्सची नोंद केली
4. दरपत्रकानुसार बिलाची गणना केली
5. विविध उपकरणांचा वीज वापर तुलना केला
6. वीज बचतीचे उपाय नोंदवले

उद्देश

• विज बिल कसे तयार होते हे समजून घेणे
• वीज वापर मोजण्याची पद्धत शिकणे
• अनावश्यक वीज वापर कमी करणे
• वीज बचतीचे महत्त्व समजणे
• खर्च नियंत्रणाचे ज्ञान मिळवणे

निरीक्षण

• जास्त वापर झाल्यास बिल वाढते
• एसी, गिझर, हीटर जास्त वीज वापरतात
• एलईडी दिवे कमी वीज वापरतात
• वीज बचत केल्यास बिल कमी होते

साहित्य

• विज बिलाची प्रत
• इलेक्ट्रिसिटी मीटर
• पेन
• वही
• कॅल्क्युलेटर
• दरपत्रक (टॅरिफ चार्ट)

निष्कर्ष

विज बिलाचा अभ्यास केल्याने वीज वापराची जाणीव होते. योग्य नियोजन व वीज बचत केल्यास विज बिल कमी करता येते. त्यामुळे आर्थिक बचत होते आणि ऊर्जेचे संरक्षण होते.

अनुभव

या प्रकल्पातून आम्हाला विज बिल वाचन, युनिट गणना आणि वीज दरांची माहिती मिळाली. वीजेचा काटकसरीने वापर करण्याची सवय लागली.

🖤Project 🖤

गेस्ट हॉस्टेल तीन रुम वायरिंग करणे…

गेस्ट होस्टेल वायरिंग

१) प्रस्तावना

मी विज्ञान आश्रममध्ये इलेक्ट्रिकल कोर्स करत असताना गेस्ट होस्टेल वायरिंग हा प्रत्यक्ष प्रोजेक्ट निवडला. या प्रोजेक्टचा उद्देश प्रत्यक्ष इमारतीमध्ये पूर्ण वायरिंग सिस्टिम कशी डिझाईन करायची, बसवायची व सुरक्षितपणे चालू करायची हे शिकणे होता.
या प्रोजेक्टमध्ये सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत सर्व काम आम्ही स्वतः केले, जसे की डायग्राम काढणे, मार्किंग करणे, मटेरियल खरेदी करणे, वायरिंग करणे, बोर्ड भरणे, MCB बसवणे आणि अर्थिंग करणे. त्यामुळे आम्हाला थिअरीसोबत प्रॅक्टिकल ज्ञान मिळाले.

२) उद्देश

1. गेस्ट होस्टेलसाठी योग्य वायरिंग प्लॅन तयार करणे.
2. डायग्रामप्रमाणे प्रत्यक्ष साइटवर काम करणे शिकणे.
3. सेफ्टी नियम पाळून इलेक्ट्रिकल काम करणे.
4. मार्किंग, पट्टी फिटिंग आणि वायरिंगचा अनुभव घेणे.
5. स्विच बोर्ड, MCB बोर्ड आणि अर्थिंग कनेक्शन करणे शिकणे.
6. मटेरियल निवड व खरेदी कशी करायची हे समजून घेणे.
7. खर्चाचा अंदाज (आर्थिक नियोजन) लावणे शिकणे.
8. टीमवर्क, टाइम मॅनेजमेंट आणि जबाबदारीने काम करणे शिकणे.

३) कृती (प्रक्रिया)

1. सर्वप्रथम गेस्ट होस्टेलची पाहणी करण्यात आली.
2. कुठे लाईट पॉईंट, फॅन पॉईंट, प्लग पॉईंट व स्विच बोर्ड येणार याचा डायग्राम काढण्यात आला.
3. डायग्रामप्रमाणे लेझर मशीन वापरून अचूक मार्किंग करण्यात आले.
4. मार्किंगनंतर पट्टी (PVC पट्टी) फिटिंग करून घेतली.
5. आवश्यक मटेरियलची यादी तयार केली.
6. गावामध्ये जाऊन वायर, स्विच, सॉकेट, MCB, बोर्ड, पट्टी इत्यादी मटेरियल खरेदी केली.
7. खरेदी करताना योग्य दर्जाचे आणि योग्य रेटचे मटेरियल कसे निवडायचे हे शिकलो.
8. पट्टीमध्ये योग्य साईजची वायर टाकून वायरिंग पूर्ण केली.
9. स्विच बोर्ड भरले आणि कनेक्शन व्यवस्थित केले.
10. MCB बोर्ड भरणे व त्याचे कनेक्शन शिकले.
11. संपूर्ण वायरिंगनंतर अर्थिंग करण्यात आली.
12. शेवटी सर्व पॉईंट्स चेक करून टेस्टिंग करण्यात आली.

४) निरीक्षण

1. डायग्राम असल्यामुळे काम नियोजनबद्ध आणि सोपे झाले.
2. लेझर मार्किंगमुळे काम अचूक आणि सरळ झाले.
3. पट्टी फिटिंग योग्य केल्यामुळे वायरिंग नीट आणि सुरक्षित झाली.
4. चांगल्या दर्जाचे मटेरियल वापरल्यामुळे वायरिंग टिकाऊ झाली.
5. MCB मुळे सेफ्टी वाढली.
6. अर्थिंग केल्यामुळे विद्युत धोक्याचा धोका कमी झाला.
7. टीममध्ये काम केल्यामुळे वेळेचे योग्य नियोजन झाले.
8. प्रत्यक्ष काम करताना आत्मविश्वास वाढला.

५) निष्कर्ष

या गेस्ट होस्टेल वायरिंग प्रोजेक्टमधून मला इलेक्ट्रिकल क्षेत्रातील खूप महत्त्वाचे प्रत्यक्ष ज्ञान मिळाले. मी मार्किंग, पट्टी फिटिंग, वायरिंग, बोर्ड भरणे, MCB बसवणे, अर्थिंग करणे हे सर्व काम स्वतः शिकले.
याशिवाय मटेरियल खरेदी, खर्चाचा अंदाज (आर्थिक ज्ञान), टाइम मॅनेजमेंट आणि टीमवर्क यासारख्या कौशल्यांचा विकास झाला.
हा प्रोजेक्ट माझ्या भविष्यातील इलेक्ट्रिकल कामासाठी खूप उपयोगी ठरेल आणि मला एक जबाबदार व कुशल इलेक्ट्रिशियन बनण्यास मदत करेल.

गेस्ट होस्टेल वायरिंग ची कॉस्टिंग

अ.क्र	मालाचे नाव / साहित्य	नग / मीटर	दर (₹)	एकूण किंमत (₹)
1	Angle holder	27	30	810
2	16 Amp Socket	3	145	435
3	16 Amp Switch	3	75	225
4	6 Amp Socket	24	45	1080
5	6 Amp Switch	44	22	968
6	Ceiling Rose	6	20	120
7	Zero Bulb	3	40	120
8	Tube Light	8	200	1600
9	Adapter	12	20	240
10	Regulator	5	280	1400
11	Insulation Tape	10	10	100
12	3 Module	2	60	120
13	2 Module	3	80	240
14	6 Module	10	120	1200
15	16 Amp Module (S.S)	2	160	320
16	MCB SP	3	150	450
17	MCB 40 Amp	1	590	590
18	Fuse	16	20	320
19	D-Hook	6	40	240
20	Square Box	32	10	320
21	Rawl Plug	21	15	315
22	Bottom Holder	4	30	120
23	Tie	1	160	160
24	2.5 sq mm Wire (Red & Black)	2	3565	7130
25	1 sq mm Wire (R,B,G)	3	1640	4920
26	1 sq mm Wire (Yellow – 45m)	1	820	820
27	Indicator	3	80	240
28	0.75 inch Patti	17	45	765
29	1 inch Patti	70	50	3500
30	35×8 Patti	10	80	800
31	3 Module Plate	2	65	130
32	6 Module Plate	10	135	1350
33	12 Module Plate	3	230	690
34	12 Module Surface	3	150	450
35	Earthing Rod	1	380	380
36	Earthing Powder	1	100	100
37	Earthing Tar	1	80	80

एकूण मटेरियल खर्च = ₹ 32,848 /-

Plan diagram

computer

कॉम्प्युटर बेसिक आणि डिजिटल टूल्

१) प्रस्तावना

आजच्या डिजिटल युगात कॉम्प्युटर, इंटरनेट, AI टूल्स आणि ग्राफिक डिझाईन ही महत्त्वाची कौशल्ये आहेत. शिक्षण, नोकरी, व्यवसाय, प्रोजेक्ट मेकिंग किंवा दैनंदिन आयुष्यात यांचा वापर वाढत आहे. या प्रशिक्षणाद्वारे मी कॉम्प्युटरची मूलभूत माहिती, Windows ऑपरेशन्स, फाईल मॅनेजमेंट, MS Word, इंटरनेट, ईमेल, डिजिटल सेफ्टी तसेच Canva, PPT, ChatGPT, Ideogram, Leonardo आणि InVideo.AI सारखी प्रगत AI टूल्स वापरणे शिकलो.

२) उद्देश

या प्रशिक्षणाचे मुख्य उद्देश:

• कॉम्प्युटरचे बेसिक भाग समजून घेणे
• Windows 10/11 चे बेसिक ऑपरेशन शिकणे
• फाईल व फोल्डर मॅनेजमेंटची सवय विकसित करणे
• MS Word आणि WordPad मध्ये टायपिंग कौशल्य वाढवणे
• इंटरनेट आणि ईमेलचा सुरक्षित वापर शिकणे
• डिजिटल सेफ्टीचे नियम समजणे
• Canva मध्ये पोस्टर, डिझाईन तयार करणे
• PPT प्रेझेंटेशन तयार करणे
• ChatGPT वापरून माहिती, कंटेंट तयार करणे
• Ideogram, Leonardo आणि InVideo.AI सारख्या AI tools द्वारे लोगो, अ‍ॅनिमेशन व व्हिडीओ तयार करण्याची कौशल्ये शिकणे

३) कृती (मी काय काय शिकलो)

A) कॉम्प्युटर बेसिक कौशल्ये

• CPU, Monitor, Mouse, Keyboard, SMPS, RAM, HDD/SSD ओळखणे
• Windows On/Off, Restart, Sleep वापरणे
• फोल्डर तयार करणे, Rename, Copy–Paste, Delete
• Pen drive मध्ये फाईल कॉपी व सेव्ह करणे

B) MS Word / WordPad

• मराठी आणि इंग्रजी टायपिंग
• फॉन्ट, Bold, Italic, Underline वापरणे
• फाईल Save आणि Edit करणे

C) कीबोर्ड शॉर्टकट्स

• Ctrl+C, Ctrl+V, Ctrl+S, Alt+Tab, Ctrl+A, Ctrl+Z

D) इंटरनेट स्किल्स

• Browser वापरणे
• Google Search
• YouTube learning videos पाहणे

E) ईमेल स्किल्स

• Gmail account तयार करणे
• Email लिहिणे, Attach file, Send करणे

F) डिजिटल सेफ्टी

• Strong Password तयार करणे
• Safe Browsing
• Fake मेसेज कसे ओळखायचे

G) Canva Skill

• Canva वर पोस्टर तयार करणे
• Templates वापरणे
• Text, Icons, Images व Design arrangements
• पोस्टर PDF/PNG मध्ये डाउनलोड करणे

H) PPT तयार करणे

• PowerPoint मध्ये स्लाइड्स तयार करणे
• Titles, Photos, Shapes आणि Design Themes वापरणे
• Slide show आणि Presentation skills

I) ChatGPT वापरणे

• माहिती मिळवणे
• ब्लॉग, रिपोर्ट, PPT content बनवणे
• Poster ideas आणि prompts
• Study notes तयार करणे

J) AI Tools वापरणे

1. Ideogram.AI – Logo Design

• टेक्स्ट प्रॉम्प्ट वापरून लोगो तयार करणे
• वेगवेगळे स्टाइल, फॉन्ट आणि कलर कॉम्बिनेशन

2. Leonardo.AI – Animation / Image Creation

• क्रिएटिव्ह इमेजेस
• Animation शैलीचे सीन
• Character design

3. InVideo.AI – Video Making

• Script टाकून Auto Video तयार करणे
• Template वापरून व्हिडीओ एडिट करणे
• Background music आणि animations लावणे

४) निरीक्षण (Training मधून मला जाणवलेली गोष्टी)

• कॉम्प्युटर चालवणे जितके अवघड वाटते तितके नसते.
• Keyboard shortcuts वापरल्याने कामाची गती वाढते.
• Canva आणि AI tools मुळे डिझाईन करणे खूप सोपे होते.
• ईमेल आणि इंटरनेट वापरताना सुरक्षितता खूप महत्त्वाची आहे.
• ChatGPT वापरल्याने माहिती मिळवणे आणि कंटेंट तयार करणे खूप सोपे झाले.
• AI Tools भविष्यातील सर्वात मोठी गरज आहेत.

५) निष्कर्ष

या संपूर्ण प्रशिक्षणातून मला कॉम्प्युटरचे बेसिक ऑपरेशनपासून ते AI आधारित डिझाईन व कंटेंट क्रिएशनपर्यंत सर्व महत्त्वाची कौशल्ये मिळाली. ही कौशल्ये माझ्या शिक्षणात, प्रोजेक्ट कामात, ऑनलाईन शिकण्यात आणि भविष्यातील करिअरमध्ये खूप उपयुक्त ठरणार आहेत.
आता मी Computer Basic वापर, Internet Handling, Email, MS Word, Canva, PPT, ChatGPT आणि विविध AI Tools confidently वापरू शकतो.

धन्यवाद..🙏🙏