छत्री

प्रस्तावना :-

या प्रकल्पात आम्ही फोल्डिंग छत्री तयार केली. ही छत्री तयार करण्यामागचा उद्देश म्हणजे पाहुण्यांसाठी बसण्याची आणि सावलीची सोय करणे. कॅम्पसमध्ये योग्य जागा पाहून, छत्री बसवण्याची जागा ठरवली.

या कामात आम्ही वेल्डिंग, कटिंग, पॉलिशिंग, ग्राइंडिंग आणि पॉवडर कोटिंग यासारखी तांत्रिक कौशल्ये शिकलो. छत्री बनवताना सौंदर्य आणि उपयोग या दोन्ही गोष्टींचा विचार केला. भविष्यात ही छत्री पाहुण्यांसाठी विश्रांतीची जागा म्हणून वापरली जाईल.

सर्वे :–

विविध जागेच निरीक्षण केल कॅम्पस मध्ये आणि छत्री कुठं लावायची त्याची जागा नेमली.

उद्देश :-

छत्री तयार करण्या मागचे कारण हे होत कि, जे पाहुणे येतील त्यांसाठी एक बसायची जागा व एखाद ठिकाण दाखवणे होय.

साहित्य :-

25 × 5 mm

35 × 5 mm

100 × 100 mm

30 × 5 mm

25 x x mm

कृती :-

Cutting (कटिंग) – आवश्यक मोजमापांनुसार कच्चा माल अचूक यंत्राद्वारे कट करणे.

Welding (वेल्डिंग) – कापलेल्या पार्टस योग्य कोन व मापात वेल्डिंगद्वारे जोडणे.

Grinding (ग्रॅण्डिंग) – वेल्डिंग जॉइंट्स व पृष्ठभाग गुळगुळीत करण्यासाठी ग्रॅण्डिंग करणे.

Polishing (पॉलिशिंग) – पृष्ठभागाला आकर्षक व चमकदार फिनिश देण्यासाठी पॉलिशिंग.

Powder Coating (पावडर कोटिंग) – धातूचे संरक्षण व सुंदर लूक देण्यासाठी पावडर कोटिंग प्रक्रिया.

Assembly (असेंबलिंग) – सर्व तयार पार्टस एकत्र करून अंतिम उत्पादन तयार करणे.

Inspection (तपासणी) – तयार उत्पादनाची मोजमापे, फिनिश व गुणवत्ता तपासणे.

सिपिएम चार्ट

काम	वेळ
थ्रीडी डिझाईन केले	8 तास
साहित्य आणले	3 तास
मेजरमेंट घेतले	8 तास
पार्ट कटिंग अँड वेल्डिंग	8 तास
पार्ट पॉलिशिंग अँड ग्राइंडिंग	6 तास
पावडर कोटिंग	8 तास
छत्री बसवणे	3 तास
प्लाजमा कटिंग	2 तास
एकूण	6 दिवस

निरीक्षण :-

छत्री कुठं लावायची कुठं छान दिसेल व किती हाईट वर असली पाहिजे याचे निरीक्षण केले,व तिकडे किती साफ-सफाई करायची आणि काय केल्यामुळे आकर्षण होईल त्याचे निरीक्षण केले.

निष्कर्ष :-

आणि मग शेवट निर्णय घेतला कि, डोम समोरील जागा निवडायची व त्या पुढे आकर्षित करायची.

भविष्यातील उपयोय :-

भविष्यात त्या छत्रीच्या सावलीमध्ये पाहुणे किंवा मुलं-मुली बसायची व्यवस्था होईल हा त्याचा भाविष्यातील उपयोग आहॆ

मी हे शिकलो:-

आर्क वेल्डिंग मारायला शिकलो, co2 वेल्डिंग मारायला शिकलो, पावडर कोटिंग करायला शिकलो,ग्रॅण्डिंग व कटटींग शिकलो.

कॉस्टिंग

क्र.	मालाचे नाव	एकूण माला	दर	एकूण किंमत
1	1*1 ट्यूब	60 F	35	2100
2	40*5 पट्टी	5 F	30	150
3	40*40 ट्यूब	12 F	45	540
4	100*100 ट्यूब	13 F	150	1950
5	25*5 पटी	6 F	25	150
6	4*4 प्लेट	2	150	300
7	6*6 प्लेट	2	250	500
8	30/10 नटबोल्ट	2 Kg	100	200
9	वाईअर	500 G	50	50
10	ब्रश	2	50	100
11	फ्लॅन्स	2	150	300
12	रोलर	2	50	100
13	गॉलीज पेपर	5	15	75
14	रेडऑक्साईड	1 L	230	230
15	ऑइल पेंट ब्लॅक	1 L	300	300
16	सिमेंट	1 गोणी	350	350
17	ब्रश	70 चमेली	8	480
18	खडी	15 चमेली	9	150
19	रोल	4	100	400
20	थिनर	0.5 L	100	50
21	पावडर कोटिंग	—	—	800
22	मजुरी			2318
	Total			11593

टाईनी हाऊस

प्रस्तावना :-

आजच्या वेगवान जीवनशैलीत व वाढत्या लोकसंख्येमुळे घरांची कमतरता भासत आहे. मोठ्या घरांच्या तुलनेत लहान, किफायतशीर व पर्यावरणपूरक घरांची संकल्पना पुढे येत आहे. त्यालाच टायनी हाऊस असे म्हणतात.

या प्रकल्पामध्ये आम्ही १० फूट × १० फूट क्षेत्रफळाचे टायनी हाऊस डिझाइन केले आहे.

सर्वे :–

कमी खर्चात व कमी जागेत आवश्यक सोयी उपलब्ध करून देणारे घर म्हणजे टायनी हाऊस.
या प्रकल्पात आम्ही १०x१० फूट टायनी हाऊस डिझाईन केले आहे.

यात –

स्वयंपाकघर

हॉल

स्नानगृह व शौचालय

उद्देश :-

कमी जागेत जास्तीत जास्त उपयोग करणे

कमी पैशात जास्त जागेचा वापर करणे.

स्वस्त व किफायतशीर घर उपलब्ध करून देणे.

किचन, हॉल व बाथरूम यांसारख्या मूलभूत सोयी समाविष्ट करणे.

पर्यावरणपूरक व टिकाऊ बांधकाम करणे.

ग्रामीण व शहरी भागातील गृहसमस्या कमी करणे.

साहित्य :-

१.५ × १.५ इंच ट्यूब

सिलिंग शीट (PUC) – छतासाठी

भिंत शीट (सिमेंट शीट) – भिंतीसाठी

नट व बोल्ट – जॉईंट्स व जोडणीसाठी

सिमेंट प्लायवूड – मजल्यासाठी व आतील कामासाठी

बाथरूम साहित्य –

नळ (Tap)

कमोड (कमोड/शौचालय सीट)बेसिन (हात धुण्याचे बेसिन)

काळी वायर 1.5 mm/2.5

हिरवी वायर 1.5mm/2.5

लाल वायर 1.5 mm/2.5

कृती :-

फ्रेम तयार करणे

१.५ x १.५ इंच ट्यूब वापरून चौकट (Frame) तयार करणे

नट-बोल्टच्या सहाय्याने जोडणी करणे

भिंती व छत बसवणे

भिंतींसाठी सिमेंट शीट लावणेछतासाठी PUC शीट बसवणे

वायरिंग केली व बोर्ड भरले आणि, वायर साठी वायरिंग पाईप लावले.

नळ (Tap) बसवणेकमोड (Toilet Seat) बसवणे

बेसिन (Wash Basin) बसवणे

निरीक्षण :-

टायनी हाऊस प्रकल्पामध्ये कमी जागेत व कमी खर्चात किचन, हॉल व बाथरूम या आवश्यक सोयी उपलब्ध झाल्या.
साहित्याचा योग्य वापर करून घर मजबूत, टिकाऊ व पर्यावरणपूरक बनले आहे.

निष्कर्ष :-

१०x१० फूट टायनी हाऊस कमी खर्चात, कमी जागेत व टिकाऊ साहित्य वापरून बांधता येते.
यामध्ये सर्व मूलभूत सुविधा मिळून हे घर किफायतशीर व उपयुक्त ठरते.

भविष्यातील उपयोय :-

टायनी हाऊस संकल्पना भविष्यात ग्रामीण व शहरी भागातील गृहसमस्या सोडवण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते.
हे घर पोर्टेबल, कमी खर्चिक व पर्यावरणपूरक असल्याने विद्यार्थ्यांसाठी, प्रवाशांसाठी व लहान कुटुंबासाठी उपयोगी आहे

मी हे शिकलो:-

वायरिंग कसे करायचे ते शिकलो.

PUC सिल्लिंग लावायचं शिकलो.

स्टाईल्स बसवायला शिकलो.

प्लंबिंग शिकलो.

दरवाजा आणि खिडकीची फ्रेम बनवायला शिकलो.

पेंटिंग कसे करायचे ते शिकलो.

नर्सरी शेड

प्रस्तावना :-

6×6 आकाराच्या शेडसाठी सर्वत्र 1 ते 1.5 फूट अँगल सपोर्ट लावले. सोळा फुटी पांढऱ्या कोटी पत्र्याचा वापर करून हिरवी शेडनेट बसवली. प्रोफाइल लावून सेल्फ स्क्रू व शेडनेट लावली. शेडला सपोर्ट देण्यासाठी GI अँगल जोडणी करून हुक, वेल्डिंग व खिळ्यांचा वापर केला.

सर्वे :–

प्रोफाइल व सेल्फ स्क्रूने शेडनेट लावली. GI अँगलने जोडणी करून हुक, वेल्डिंग व खिळ्यांचा वापर केला. मागील बाजूस अतिरिक्त सपोर्टसाठी GI अँगल बसवले. शेडनेट प्रोफाइलला स्प्रिंगने जोडली आणि खाली काळ्या रंगाची नीट कलर कोटिंग केली.

उद्देश :-

शेड मजबूत, टिकाऊ आणि सुरक्षित बनवून सूर्यप्रकाश, पाऊस व धूळ यापासून संरक्षण मिळावे तसेच कार्यक्षेत्र स्वच्छ व नीटनेटके ठेवणे हा या कामाचा मुख्य उद्देश आहे.

साहित्य :-

1 ते 1.5 फूट अँगल

6×6 शेड फ्रेम

16 फुटी पांढरा कोटी पत्रा

हिरवी शेडनेट

प्रोफाइल व सेल्फ स्क्रू

जीआय अँगल – जोडणी व सपोर्टसाठी

हूक, स्प्रिंग व वेल्डिंग साहित्य

कृती :-

अँगल सपोर्ट लावले, फ्रेम तयार केली, पत्रे बसवले, प्रोफाइल लावून सेल्फ स्क्रू मारले, शेडनेट स्प्रिंगने जोडली, जीआय अँगल व वेल्डिंगने सपोर्ट दिला, शेवटी खाली काळा कलर नीट टाकला.

निरीक्षण :-

सर्व अँगल, पत्रे व शेडनेट नीट बसवलेले दिसले.
जोडणी मजबूत आहे.
सपोर्ट व्यवस्थित लावलेले असून शेड स्थिर व सुरक्षित आहे.
कामाची गुणवत्ता समाधानकारक आहे.

निष्कर्ष :-

शेड बांधकामाचे काम नियोजनाप्रमाणे पूर्ण झाले.
सर्व साहित्य योग्य वापरले गेले.
रचना मजबूत, सुरक्षित आणि उपयोगी तयार झाली.

भविष्यातील उपयोय :-

शेडचा वापर साहित्य साठवण, वाहन पार्किंग, कामासाठी सावली व पावसापासून संरक्षण यासाठी करता येईल.
यामुळे जागेचा उपयुक्त वापर होईल आणि संरचना टिकाऊ राहील.

मी हे शिकलो:-

शेड बांधकामासाठी लागणारे साहित्य, मापन, जोडणी व सुरक्षितता याबद्दल ज्ञान मिळाले.
अँगल, पत्रे, प्रोफाइल आणि शेडनेट बसवण्याची पद्धत practically शिकलो.

बांधकाम

प्रस्तावना :

गेस्ट हाऊस बांधकाम हा एक महत्वाचा प्रकल्प असून त्यामध्ये जागेची आखणी, विटांची मांडणी, भिंतींची उंची, खिडक्या–दरवाज्यांची जागा .या सर्व प्रक्रिया काळजीपूर्वक पूर्ण करावी लागते. या प्रकल्पाद्वारे आम्ही प्रत्यक्ष बांधकाम कसे करायचे, कोणते साधन कसे वापरायचे आणि बांधकामाच्या प्रत्येक टप्प्यात अचूकता कशी राखायची हे शिकून घेतले.

सर्वे :

बांधकाम सुरू करण्यापूर्वी जागेचा सखोल सर्वे करण्यात आला.

जागेचे मोजमाप घेण्यात आले.

गेस्ट हाउसची दिशा, वारा–तापमान याचा विचार करण्यात आला.

  या सर्वेच्या आधारे अंतिम प्लॅन आणि मोजमाप निश्चित करून चौकट तयार करण्यात आली.

उद्देश :

गेस्ट हाऊसचा बांधकाम कार्य प्रत्यक्ष अनुभवणे

मार्किंग, प्लॅनिंग आणि मोजमाप यांचा योग्य वापर शिकणे

विटा लावणे, भिंत उचलणे, प्लॅस्टर करणे या मूलभूत टप्प्यांवर कौशल्य मिळवणे

बांधकामासाठी आवश्यक उपकरणांची ओळख करणे

सुरक्षित आणि दर्जेदार बांधकाम कसे करावे हे जाणून घेणे

साहित्य :

ACC  

केमिकल 

थापी , घमेल

कळंबा स्पिरिट

लाईन दोरी

फक्की, मोजपट्टी, हातोडा इत्यादी

कृती :

सर्वप्रथम गेस्ट हाऊसचा संपूर्ण प्लॅन काढण्यात आला. त्यामध्ये भिंतींची रचना, दारे-खिडक्या, बाथरूमची जागा इत्यादींचा समावेश होता.प्लॅननुसार जागेवर फक्कीने अचूक आखणी (Marking) करण्यात आली. गेस्ट हाऊसच्या बेसलाइनसाठी मजुरांकडून विटांची सरळ लाईन लावण्यात आली.

कळंबा स्पिरिट व लाईन दोरी वापरून भिंती सरळ आणि समतोल ठेवत विटा रचण्यात आल्या.ज्या जागी खिडक्या आणि दारे बसवायची होती, तेथे आवश्यक जागा सोडण्यात आली.भिंती निर्धारित उंचीपर्यंत उचलण्यात आल्या.

कॉस्टिंग

अ. क्र.	मालाचे नाव	एकूण माल	दर	एकूण किंमत
1	ACC	1600	80	1,28,000
2	केमिकल	23	500	11,500
3	मजुरी  [25%]			34,875
	total			174,375

निरीक्षण :

मार्किंग अचूक झाल्यास संपूर्ण बांधकाम व्यवस्थित होते.

भिंतींची उंची वाढवताना लाईन दोरी अत्यंत आवश्यक ठरली.

कळंबा स्पिरिटमुळे भिंत एकदम सरळ व संतुलित राहिली.

ग्रीलच्या आकारानुसार वेल्डिंगची गुणवत्ता बदलते हे लक्षात आले.

प्लॅस्टरची फिनिशिंग भिंतींच्या दिसण्यावर परिणाम करते.

 निष्कर्ष :

गेस्ट हाऊस बांधकाम प्रक्रियेमुळे आम्हाला प्रत्यक्ष बांधकामाची सर्व टप्प्यांमधील अचूकता आणि कौशल्य शिकायला मिळाले. मार्किंग, विटांची रचना, लेव्हल तपासणे, या सर्व प्रक्रियेत प्रत्यक्ष अनुभव मिळाला. या प्रकल्पामुळे आम्ही बांधकामाचे तांत्रिक ज्ञान तसेच कौशल्य आत्मसात केले.

भविष्यातील उपयोग :

गवंडी आणि बांधकाम क्षेत्रात काम करण्यासाठी अनुभव उपयुक्त

मोठ्या इमारती, घर, शेड किंवा ऑफिस बांधकामासाठी बेसिक कौशल्य विकसित होते

ग्रील बनवणे, प्लॅस्टर करणे याची स्वतंत्र कामेही करू शकतो

बांधकामातील अचूकता व सुरक्षा याबद्दल चांगले ज्ञान मिळाले

मी हे शिकलो :

डिझाईनपासून रंगकामापर्यंत टेनी हाऊस तयार करण्याची संपूर्ण प्रक्रिया समजली.

अचूक मोजमाप, साधनांचा योग्य वापर आणि टीमवर्कचे महत्त्व कळले.

प्रकल्प करताना नियोजन, वेळेचे व्यवस्थापन आणि जबाबदारी यांचे मूल्य शिकता आले.

छोट्या जागेत कार्यक्षम आणि आकर्षक घर कसे उभारता येते हे प्रत्यक्ष अनुभवले.

ग्रील 

प्रस्तावना :

गेस्ट हाऊसच्या सुरक्षिततेसाठी आणि मजबूत बांधकामासाठी ग्रील बसवणे हा एक महत्त्वाचा भाग आहे. या प्रकल्पात आम्ही तीन वेगवेगळ्या मापांचे ग्रील मोजून, त्यांचे कॉस्टिंग करून, आवश्यक साहित्य खरेदी करून स्वतः ग्रील तयार केले. या प्रक्रियेत वेल्डिंग, ग्राइंडिंग, मोजमाप, फ्रेम तयार करणे, रेडॉक्साईड व पेंटिंग यासारखी कौशल्ये प्रत्यक्ष शिकण्याची आणि वापरण्याची संधी मिळाली.

सर्वे:

. सर्वात प्रथम गेस्ट हाऊसच्या खिडक्यांचे मोजमाप घेतले असता खालीलप्रमाणे तीन वेगवेगळ्या आकाराच्या ग्रीलची आवश्यकता असल्याचे आढळले:

पहिली ग्रील: 6 ‘× 5’

दुसरी ग्रील: 4 ‘ × 7’

तिसरी ग्रील: 2′ × 20″

मोजमापांच्या आधारे कॉस्टिंग केले व त्याप्रमाणे साहित्य खरेदी करण्यात आले.

उद्देश:

गेस्ट हाऊससाठी आवश्यक त्या आकाराच्या मजबूत ग्रील तयार करणे* गेस्ट हाऊसला सुरक्षा प्रदान करणे* धातू काम, वेल्डिंग, ग्राइंडिंग आणि फ्रेम फॅब्रिकेशन या कौशल्यांचा विकास करणे कमी खर्चात चांगल्या गुणवत्तेचे ग्रील तयार करणे

साहित्य:

. 30×3 L-angle

2×2 स्क्वेअर जाळी

10×10 स्क्वेअर बार

वेल्डिंग रॉड

ग्राइंडिंग डिस्क

Red oxide प्राइमर

काळा ऑइल पेंट

कृती:

. सर्व खिडक्यांचे अचूक मोजमाप घेतले. तीन वेगवेगळ्या मापांच्या ग्रीलची कॉस्टिंग केली व साहित्य खरेदी केले.30×3 L-angleवापरून सर्व ग्रीलची फ्रेम तयार केली. ४×७ ग्रीलसाठी फ्रेममध्ये 2×2 जाळी बसवली. त्यावर 4 इंच अंतरावर आडवे 10×10 स्क्वेअर बार लावले.व चार उभे स्क्वेअर बार बसवले. सर्व बार व अँगलची वेल्डिंग करून मजबुती दिली.वेल्डिंगनंतर संपूर्ण ग्रीलला ग्राइंडिंग करून स्मूथ फिनिश दिली. भिंतीत बसवण्यासाठी 30×3 अँगलचे चार तुकडे जोडले. ग्रीलला प्रथम Red Oxide प्राइमर लावला. त्यानंतर काळा ऑइल पेंट लावून फिनिशिंग दिले.

आलेल्या अडचणी :

.तीन वेगवेगळ्या मापांमुळे प्रत्येक ग्रीलसाठी फ्रेम वेगळ्या प्रकारे मोजावी लागली.

स्क्वेअर बारचे अंतर अचूक ठेवणे वेळखाऊ ठरले.

वेल्डिंग केल्यानंतर जॉइंट्स स्मूथ करण्यासाठी जास्त ग्राइंडिंग करावी लागली.

मोठ्या ग्रीलला हलवणे व सरळ ठेवणे कठीण गेले.

कॉस्टिंग

अ. क्र.	मालाचे नाव	एकूण माल	दर	एकूण किंमत
1	30X30x3 L angal	210 kg	70	14,700
2	10X10 [] BAR	424 kg	60	25,440
3	2X2 जाळी	[168] 2f	22	3,696
4	30 x 3 पट्टी	27 kg	70	1,890
5	रॉड पुडा	3	400	1,200
6	कटींग व्हिल	20	25	500
7	ग्रीडिंग व्हिल	20	30	600
8	पॉलिश व्हिल	10	30	600
9	कटींग व्हिल [14 in]	2	200	400
10	प्रायमर	4 l	240	960
11	थीनर	2 l	120	240
12	ब्रश	4	40	160
13	Electricity [10%]			5,000
14	मजुरी [15%]			8,000
15	TOTAL			63,000

निरिक्षण :

सर्व ग्रील मजबूत व योग्य मापात तयार झाल्या. L-angle व स्क्वेअर बारच्या वापरामुळे ग्रीलची मजबुती खूप वाढली. पेंटिंगमुळे ग्रीलला आकर्षक मिळाले. संपूर्ण प्रक्रियेत मोजमाप अचूक ठेवणे सर्वात महत्त्वाचा भाग असल्याचे जाणवले.

निष्कर्ष :

.प्रकल्पातून आम्हाला ग्रील फॅब्रिकेशनचे प्रत्यक्ष अनुभव मिळाले. वेल्डिंग, ग्राइंडिंग, फ्रेम तयार करणे, प्राइमिंग आणि पेंटिंग या सर्व कामांचे चांगले ज्ञान झाले. गेस्ट हाऊससाठी आवश्यक असलेल्या सर्व ग्रील्स यशस्वीरीत्या तयार करण्यात आल्या आणि कमी खर्चात उच्च गुणवत्ता मिळवली.

भविष्यातील उपयोग :

पुढील काळात अशाच प्रकारचे ग्रील, दरवाजे, फेन्सिंग किंवा खिडकी संरचना तयार करता येतील. या कौशल्याचा वापर करून स्वतंत्र काम किंवा व्यवसाय सुरू करता येईल.

कॉट तयार करणे

प्रस्तावना :

या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश मजबूत, टिकाऊ आणि आकर्षक असा लोखंडी कोट (Cot) तयार करणे हा होता. कोटचे डिझाईन, फ्रेम तयार करणे, ग्राइंडिंग, वेल्डिंग, रेडऑक्साईड आणि पेंटिंग अशा सर्व प्रक्रिया प्रत्यक्ष करून मेटल फॅब्रिकेशनचे मूलभूत कौशल्य आत्मसात करण्याचा हेतू या प्रकल्पातून साध्य केला.

सर्वे :

बाजारात उपलब्ध मेटल ट्यूब्सची जाडी, प्रकार आणि गुणवत्ता

1×2 स्क्वेअर ट्यूब व 1×1 सपोर्ट ट्यूबची मजबुती

वेल्डिंग व ग्राइंडिंगसाठी आवश्यक उपकरणांची उपलब्धता

रेडॉक्साईड आणि ऑइल पेंटच, टिकाऊपणा आणि किंमत

उद्देश:

या कॉट तयार करण्यामागचा आमचा मुख्य उद्देश असा होता की गेस्ट हाऊससाठी वापरता येईल असा मजबूत, टिकाऊ आणि आरामदायी लोखंडी कॉट तयार करणे.
गेस्ट हाऊस मध्ये अधिक वापर व वजन सहन करणारे फर्निचर आवश्यक असते, त्यामुळे लोखंडी स्क्वेअर ट्यूबचा वापर करून मजबुतीला प्राधान्य देण्यात आले.
गेस्ट हाऊसच्या सोयीसाठी दीर्घकाळ टिकणारे, कमी देखभालीचे आणि सुरक्षित फर्निचर तयार करणे हाच या प्रकल्पाचा मुख्य हेतू होता.

साहित्य:

1” x 2” स्क्वेअर ट्यूब

1” x 1” स्क्वेअर ट्यूब

0.75″ x 0.75″ स्क्वेअर ट्यूब

वेल्डिंग रॉड

ग्राइंडिंग डिस्क

पॉलिश व्हील

रेडऑक्साईड प्रायमर

काळा ऑइल पेंट

पॉलिश पेपर

लंबी

कटिंग मशीन, वेल्डिंग मशीन

कृती:

सर्वप्रथम कोटचे पूर्ण डिझाईन तयार करण्यात आले.

माप, फ्रेमचे स्वरूप आणि सपोर्टचे स्थान निश्चित केले.

1×2 स्क्वेअर ट्यूब वापरून वरची मुख्य फ्रेम तयार केली.

कोपऱ्यांवर अचूक जॉइंट तयार करून वेल्डिंग केले.

फ्रेमच्या मजबुतीसाठी 1×1 च्या एकूण 2 सपोर्ट तुकड्या बसवल्या.

सर्व तुकडे समान अंतरावर बसवण्यात आले.संपूर्ण फ्रेम ग्राइंडिंग करून वेल्डिंग जॉइंट्स स्वच्छ आणि गुळगुळीत केले.

15 इंच लांबीचे 1.5×1.5 च्या ट्यूबचे पाय बसवले.

पायांना वेल्डिंग करून नंतर ग्राइंडिंग केले

.संपूर्ण कोटला पॉलिश व्हीलने पॉलिश केले.

फ्रेमला गंज रोखण्यासाठी रेडऑक्साईड लावला.

रेडऑक्साईड सुकल्यावर जोईंट लंबी लावली त्यानंतर पॉलिश पेपरने घासले.

शेवटी कोटला काळा ऑइल पेंट लावून अंतिम फिनिशिंग दिले.

आलेल्या अडचणी :

1×1 सपोर्ट तुकड्यांचे मोजमाप अचूक ठेवणे

वेल्डिंग करताना ट्यूब सरळ ठेवण्यासाठी व्यवस्था करावी लागली

ग्राइंडिंग करताना सरफेस पूर्ण सपाट आणण्यासाठी जास्त वेळ लागला

रेडॉक्साईड सुकण्यास उशीर झाल्यामुळे पुढील प्रक्रिया थोडी उशीर झाली

पाय (Legs) व फ्रेम एकाच लेव्हलवर आणणे आव्हानात्मक होते

कॉस्टिंग

अ . क्र	मालाचे नाव	एकूण माल	दर	एकूण किंमत
1	0.75 x 0.75 स्क्वेअर ट्यूब	20′	25	500
2	1 x 2 स्क्वेअर ट्यूब	360′	30	10,800
3	1 x 1स्क्वेअर ट्यूब	100′	35	3,500
4	1/2 x 1/2 स्क्वेअर ट्यूब	100′	40	4,000
5	रॉड पुडा	2	400	800
6	कटींग व्हिल	5	25	125
7	ग्रीडिंग व्हिल	5	30	150
8	पॉलिश व्हिल	3	30	150
9	कटींग व्हिल [14 in]	1	200	200
10	लंबी	2 kg	500	1000
11	प्रायमर	2 L	240	480
12	थीनर	2 L	120	240
13	काळा ऑईल पेंट	2 L	340	680
14	रोलर	1	50	50
15	Electricity [10%]			2,270
16	मजुरी [15%]			3,400
17	total			28,350

निरिक्षण :

वेल्डिंग व ग्राइंडिंगने कोटची मजबुती आणि फिनिशिंग उत्कृष्ट आली.

सर्व सपोर्ट तुकडे योग्य वापरल्यामुळे फ्रेमला मजबूत आधार मिळाला.

रेडऑक्साईडमुळे धातूचे गंजापासून संरक्षण झाले.

काळ्या पेंटमुळे कोट आकर्षक आणि टिकाऊ झाला.

निष्कर्ष :

या प्रकल्पातून मेटल फॅब्रिकेशनचे महत्त्वाचे कौशल्य — डिझाइनिंग, कटिंग, वेल्डिंग, ग्राइंडिंग, पॉलिशिंग आणि पेंटिंग यांचा व्यावहारिक अनुभव मिळाला.
प्रकल्प यशस्वीरीत्या पूर्ण करून एक मजबूत व दर्जेदार लोखंडी कोट तयार करण्यात आला.

भविष्यातील उपयोग :

घरगुती व हॉस्टेल वापरासाठी टिकाऊ कोट

कस्टम फर्निचर डिझाईनसाठी आधारभूत कौशल्य

विविध आकारमानाचे लोखंडी फ्रेमवर्क तयार करण्यासाठी तांत्रिक ज्ञान

3D Design :

पिंजरा तयार करणे

प्रस्तावना

ग्रामीण भागात कोंबड्यांचे संगोपन हे उत्पन्नाचे महत्त्वाचे साधन आहे. कोंबड्यांना सुरक्षित, स्वच्छ आणि व्यवस्थित जागा मिळावी यासाठी मजबूत व टिकाऊ पिंजरे तयार करणे आवश्यक आहे. या उद्देशाने सदर प्रकल्प राबविण्यात आला.

सर्वे

गावात जाऊन कोंबड्यांच्या पिंजऱ्यांची गरज, आकारमान आणि वापरातील अडचणी यांची पाहणी करण्यात आली. उपलब्ध जागा, खर्च आणि टिकाऊपणा यांचा विचार करून पिंजऱ्याची रचना ठरविण्यात आली.

उद्देश

कोंबड्यांसाठी मजबूत व सुरक्षित पिंजरे तयार करणे

कमी खर्चात टिकाऊ संरचना बनवणे

साहित्य

अँगल, पत्रा, जाळी, सिमेंट सीट, नट-बोल्ट, 6 मिमी बिट, डिस्क कटर, ड्रिल मशीन इत्यादी साहित्य वापरण्यात आले.

कृती

गावातून मटेरियल आणून डिस्क कटरवर कटिंग केली. पायांची उंची 31 इंच ठेवून 46 x 48 इंच आकाराची फ्रेम तयार केली. 6 मिमी बिटने होल मारून सिमेंट सीट बसवली. त्यावर पत्रा लावून 3 इंचाचा स्लोप दिला. नंतर जाळी लावून अँगल व पट्टीला होल करून नट-बोल्टने घट्ट बसवले. अशा प्रकारे 46 x 48 इंच आकाराच्या चार-दोन फ्रेम तयार करून एकूण 10 पिंजरे बनविण्यात आले.

निरीक्षण

तयार केलेले पिंजरे मजबूत, स्थिर आणि वापरण्यास सोपे आहेत. स्लोपमुळे पाणी व घाण सहज खाली जाते. जाळीमुळे हवा खेळती राहते व कोंबड्या सुरक्षित राहतात.

निष्कर्ष

या पद्धतीने तयार केलेले पिंजरे कोंबड्यांच्या संगोपनासाठी उपयुक्त, टिकाऊ आणि कमी खर्चिक आहेत. स्थानिक साहित्य वापरल्यामुळे खर्चात बचत झाली.

भविष्यातील उपयोग

हे पिंजरे कोंबडीपालन व्यवसायासाठी मोठ्या प्रमाणात वापरता येतील. भविष्यात सुधारित डिझाइन करून व्यावसायिक स्तरावर उत्पादन करता येईल तसेच ग्रामीण युवकांसाठी रोजगाराची संधी निर्माण होऊ शकते.

]

स्टोअर रूम

प्रस्तावना

वर्कशॉपमधील मशीन सुरक्षित ठेवण्यासाठी, त्यांचे संरक्षण होण्यासाठी व कामाच्या ठिकाणी शिस्त राहावी यासाठी स्वतंत्र मशीन स्टोअर रूमची गरज होती. उपलब्ध स्क्रॅपमधील लोखंडी रूमचा पुनर्वापर करून कमी खर्चात मशीन ठेवण्यासाठी उपयुक्त व मजबूत स्टोअर रूम तयार करण्याच्या उद्देशाने हा प्रकल्प राबविण्यात आला.

सर्वे

काम सुरू करण्यापूर्वी मशीनचे आकारमान, वजन व संख्या यांची पाहणी करण्यात आली. तसेच स्क्रॅपमधील लोखंडी रूमची मजबुती, उपलब्ध जागा आणि मशीन ठेवण्यासाठी लागणाऱ्या कप्प्यांची गरज तपासली. त्यानुसार एका बाजूला 6 कप्पे व पूर्ण रूममध्ये एकूण 18 कप्पे बनविण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

उद्देश

मशीन सुरक्षित ठेवण्यासाठी स्वतंत्र स्टोअर रूम तयार करणे

मशीनचे नुकसान, गंज व धूळ टाळणे

स्क्रॅप साहित्याचा पुनर्वापर करून खर्च कमी करणे

मशीन व्यवस्थित मांडणी करून कामाची कार्यक्षमता वाढवणे

साहित्य

25x25x3 मिमी L अँगल, अर्धा इंची जाळी (62 स्क्वेअर फूट), पंचिंग शीट (45 स्क्वेअर फूट), 1 इंची स्क्रू (200 नग), स्टार बिट, बिल्डिंग पुढारी, 14 इंची कटिंग व्हील, ग्राइंडिंग व्हील, कटिंग व्हील, वेल्डिंग रॉड (2 नग), रेड ऑक्साईड प्रायमर 2.5 लिटर, पिवळा ऑइल पेंट 2 लिटर, तसेच दोन प्रकारच्या जाळ्या वापरण्यात आल्या.

कृती

स्क्रॅपमधील लोखंडी रूम बाहेर काढून स्वच्छता व दुरुस्ती करण्यात आली. मशीन ठेवण्यासाठी योग्य माप घेऊन L अँगलच्या साहाय्याने मजबूत फ्रेम तयार केली. एका बाजूला 6 कप्पे व संपूर्ण रूममध्ये एकूण 18 कप्पे बनवून त्यामध्ये वेगवेगळ्या मशीन व पार्ट्स ठेवण्याची सोय केली. जाळी व पंचिंग शीट कटिंग करून स्क्रू व वेल्डिंगच्या सहाय्याने फिक्सिंग केली. कटिंग व ग्राइंडिंग करून कडा गुळगुळीत केल्या. शेवटी गंज रोखण्यासाठी रेड ऑक्साईड प्रायमर व त्यावर पिवळा ऑइल पेंट देण्यात आला.

निरीक्षण

तयार झालेली मशीन स्टोअर रूम मजबूत व सुरक्षित आहे. कप्प्यांमुळे मशीन वेगवेगळ्या ठिकाणी नीट ठेवता येतात. जाळीमुळे हवा खेळती राहते, त्यामुळे मशीनवर ओलावा व गंज कमी होतो.

निष्कर्ष

मशीन ठेवण्यासाठी तयार केलेली ही स्टोअर रूम कमी खर्चात, टिकाऊ व उपयोगी ठरली. स्क्रॅप साहित्याचा योग्य वापर झाला असून मशीन सुरक्षित ठेवण्याची व्यवस्था सुधारली.

भविष्यातील उपयोग

ही मशीन स्टोअर रूम वर्कशॉप, ITI, पॉलिटेक्निक, औद्योगिक प्रशिक्षण केंद्र किंवा शेती यंत्र साठवणीसाठी वापरता येईल. भविष्यात याच डिझाइनमध्ये मोठ्या क्षमतेच्या मशीन रूम तयार करता येतील.

कॉस्टिंग

आर.सी.सी. कॉलम

प्रस्तावना

नर्सरी शेडसाठी मजबूत, टिकाऊ व सुरक्षित संरचना आवश्यक असते. पावसाचे पाणी, सूर्यप्रकाश व वाऱ्याचा परिणाम सहन करण्यासाठी आर.सी.सी. कॉलमचा वापर केला जातो. या प्रकल्पामध्ये नर्सरी शेडसाठी आर.सी.सी. कॉलम तयार करण्यात आला असून त्यामध्ये लोखंडी बारचा सांगाडा, योग्य कव्हर व बॉक्स शटरिंगचा वापर करण्यात आला आहे.

सर्वे

नर्सरी शेडसाठी कॉलम उभारण्यापूर्वी खालील सर्वे करण्यात आला:

जमिनीची पातळी व मजबुती तपासली

कॉलम उभारणीसाठी योग्य जागा निश्चित केली

आराखड्यानुसार मोजमाप घेतले

कॉलमची उंची 15 फूट 10 इंच ठेवण्याचे ठरवले

संरचनेचा डायगोनल 23 फूट निश्चित केला

या सर्वेमुळे कॉलम योग्य जागी व सुरक्षितरीत्या उभारणे शक्य झाले.

उद्देश

नर्सरी शेडसाठी मजबूत आधार तयार करणे

आर.सी.सी. कॉलमची प्रत्यक्ष निर्मिती समजून घेणे

लोखंडी बारच्या सांगाड्याचा योग्य वापर करणे

टिकाऊ व दीर्घकाळ उपयोगी अशी रचना तयार करणे

साहित्य

या आर.सी.सी. कॉलमसाठी खालील साहित्य वापरण्यात आले:

सिमेंट

वाळू

खडी

पाणी

लोखंडी बार (स्टील रॉड)

बाइंडिंग वायर

बॉक्स शटरिंग (लाकडी / प्लाय)

कव्हर (कव्हर ब्लॉक)

मोजमापासाठी टेप व लेव्हल

कृती

कॉलमचे स्थान मार्किंग करण्यात आले

लोखंडी बार कापून त्याचा सांगाडा तयार करण्यात आला

बारला योग्य कव्हर देण्यात आले

बॉक्स बनवून शटरिंग बसवली

शटरिंग नीट घट्ट केली

आर.सी.सी. काँक्रीट तयार करून कॉलममध्ये ओतण्यात आले

व्हायब्रेशन देऊन काँक्रीट घट्ट बसवले

शटरिंग काढल्यानंतर योग्य क्युरिंग करण्यात आली

निरीक्षण

लोखंडी बारचा सांगाडा मजबूत असल्यामुळे कॉलम स्थिर राहिला

बॉक्स शटरिंगमुळे कॉलमला योग्य आकार मिळाला

योग्य प्रमाणात काँक्रीट वापरल्यामुळे क्रॅक दिसले नाहीत

क्युरिंग केल्यामुळे कॉलमची ताकद वाढली

निष्कर्ष

नर्सरी शेडसाठी तयार केलेला आर.सी.सी. कॉलम मजबूत, सुरक्षित व टिकाऊ झाला आहे. योग्य सर्वे, मोजमाप, दर्जेदार साहित्य आणि योग्य कार्यपद्धती वापरल्यामुळे कॉलम भविष्यातील भार सहज पेलू शकतो.

भविष्यातील उपयोग

नर्सरी शेडला दीर्घकाळ आधार मिळेल

पॉलिथीन शेड, नेट शेड किंवा टिन शेड उभारण्यासाठी उपयोगी

शेती व बागायती संरचनांसाठी आदर्श

भविष्यात विस्तार करताना कॉलम पुन्हा वापरता येईल

स्लाइडिंग विंडो

प्रस्तावना

स्लाइडिंग विंडो ही संगणकशास्त्रातील एक महत्त्वाची तंत्रपद्धत आहे.

मोठ्या प्रमाणातील डेटा कार्यक्षमतेने प्रक्रिया करण्यासाठी ही पद्धत वापरली जाते

या तंत्रामध्ये ठराविक आकाराची एक विंडो (खिडकी) डेटा वर ठेवली जाते व ती हळूहळू पुढे सरकत जाते

प्रत्येक टप्प्यावर त्या विंडोमधील डेटावर प्रक्रिया केली जाते

यामुळे वेळेची बचत होते आणि प्रोग्राम अधिक वेगवान चालतो

सर्वे

स्लाइडिंग विंडो तंत्राचा वापर विविध क्षेत्रांमध्ये होतो.
डेटा स्ट्रक्चर मध्ये Array व String समस्यांसाठी
कंप्युटर नेटवर्क मध्ये डेटा पॅकेट्स नियंत्रित करण्यासाठी
प्रोग्रामिंग मध्ये Maximum/Minimum sum, Subarray समस्या सोडवण्यासाठी
ऑपरेटिंग सिस्टम मध्ये संसाधन व्यवस्थापनासाठी
या सर्वेवरून असे दिसून येते की स्लाइडिंग विंडो ही कार्यक्षम व उपयुक्त पद्धत आहे.

उद्देश

मोठ्या डेटावर जलद प्रक्रिया करण
वेळेची गुंतागुंत (Time Complexity) कमी करणे
संगणक प्रणालीची कार्यक्षमता वाढवणे
प्रोग्राम सोपा व प्रभावी बनवणे

साहित्य

स्लाइडिंग विंडो तंत्र अभ्यासासाठी लागणारे साहित्य :
संगणक / लॅपटॉप
प्रोग्रामिंग भाषा (C, C++, Java, Python इ.)
डेटा स्ट्रक्चरचे ज्ञान
वही व पेन (नोंदीसाठी)

कृती

दिलेला डेटा (Array किंवा String) निवडणे
विंडोचा आकार निश्चित करणे
सुरुवातीला विंडो पहिल्या घटकावर ठेवणे
विंडोमधील डेटावर आवश्यक प्रक्रिया करणे
विंडो एक पाऊल पुढे सरकवणे
संपूर्ण डेटा संपेपर्यंत ही प्रक्रिया चालू ठेवणे

निरीक्षण

स्लाइडिंग विंडो तंत्रामुळे वेळ कमी लागतो
वारंवार डेटा तपासण्याची गरज राहत नाही
अल्गोरिदम अधिक कार्यक्षम बनतो
मोठ्या समस्यांचे सोपे निराकरण होते