अझोला ही पाण्यावर मुक्तपणे तरंगणारी एक जलद गतीने वाढणारी बहुपयोगी पाणवनस्पती (फर्न) आहे.
हवेतील नत्र (नायट्रोजन) शोषून घेण्याची क्षमता असल्यामुळे आणि त्यामध्ये प्रथिनांचे प्रमाण जास्त असल्यामुळे शेती व पशुपालनात याचा मोठा वापर होतो.
अझोलाचे प्रमुख फायदेउत्कृष्ट पशुखाद्य: अझोलामध्ये २५% ते ३५% प्रथिने (Proteins), तसेच कॅल्शियम, फॉस्फरस, लोह आणि विविध जीवनसत्त्वे (Vitamins) व खनिजे भरपूर प्रमाणात असतात.
दुग्धोत्पादनात वाढ: गाई-म्हशींच्या रोजच्या खाद्यात १.५ ते २ किलो अझोला मिसळून दिल्यास दुधाच्या उत्पादनात १५% ते २०% वाढ होते आणि दुधातील फॅटचे प्रमाणही सुधारते.
कोंबड्या व माशांसाठी उपयुक्त: पोल्ट्री व्यवसायात कोंबड्यांचे वजन व अंडी देण्याची क्षमता वाढवण्यासाठी आणि मत्स्यपालनात माशांचे नैसर्गिक खाद्य म्हणून याचा उत्तम उपयोग होतो.
नैसर्गिक जैविक खत: भातशेतीमध्ये (धान) अझोलाचा वापर जैविक खत म्हणून मोठ्या प्रमाणावर केला जातो, ज्यामुळे जमिनीचा पोत सुधारतो आणि युरियासारख्या रासायनिक खतांवरील खर्च वाचतो.
अझोला उत्पादन पद्धत (थोडक्यात)जागेची निवड: अझोला वाढवण्यासाठी झाडाच्या सावलीची किंवा शेडनेटची जागा
निवडावी, कारण याला थेट कडक ऊन मानवत नाही (५०% सावली आवश्यक).
वाफा तयार करणे: जमिनीवर विटांचा साचा करून त्यावर प्लास्टिकचा कागद (सिल्पॉलिन शीट) अंथरावा.
साधारणपणे ३ मीटर लांब, १.५ मीटर रुंद आणि १ फूट खोल वाफा तयार करावा.
खत आणि पाणी: वाफ्यात १० ते १५ सेमी (४-५ इंच) स्वच्छ पाणी भरा.
त्यात २ ते ३ किलो सुपीक माती, २-३ किलो ताजे शेण आणि थोडे सुपर फॉस्फेट (३०-४० ग्रॅम) मिसळा.
अझोला हा गायांना खुराक म्हणून दिला जातो हा पाण्यावरती येतो
आम्ही बेड तयार केला एक त्याचा फोटो
