१. वॉटर टेस्टिंग म्हणजे काय?वॉटर टेस्टिंग म्हणजे पाण्याची गुणवत्ता तपासण्याची प्रक्रिया होय. या प्रक्रियेमध्ये पाणी पिण्यासाठी, शेतीसाठी, उद्योगांसाठी किंवा इतर कामांसाठी योग्य आहे की नाही, हे तपासले जाते. पाण्यामध्ये कोणते घटक आहेत, पाण्याचा सामू (pH) किती आहे आणि पाण्यात काही हानिकारक पदार्थ आहेत का, याची माहिती मिळते.
२. वॉटर टेस्टिंगचे उद्देश१. पाणी शुद्ध आहे की अशुद्ध, हे तपासणे. २. पाणी पिण्यासाठी योग्य आहे की नाही, हे जाणून घेणे.
३ पाण्यातील रासायनिक घटक तपासणे.
४ शेतीसाठी पाणी योग्य आहे की नाही, हे ठरवणे.
५ पाण्यातील जिवाणूंची तपासणी करणे.
६ पाण्यामुळे होणारे आजार टाळण्यासाठी मदत करणे.
७ पाण्याची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी योग्य उपाययोजना करणे.
३. पाणी परीक्षणाचे प्रकार
. भौतिक परीक्षणपाण्याचा रंग तपासणे.पाण्याचा वास तपासणे.पाण्याची गढूळता तपासणे.पाण्यातील तरंगणारे कण तपासणे.
२. रासायनिक परीक्षणपाण्याचा सामू (pH) तपासणे.पाण्यातील क्षारांचे प्रमाण तपासणे.पाण्याची कठीणता तपासणे.पाण्यातील नायट्रेट, फ्लोराइड आणि इतर रासायनिक घटक तपासणे.
३. जैविक परीक्षणपाण्यात हानिकारक जिवाणू आहेत का, हे तपासणे.पाण्यातील ई. कोलाय (E. coli) सारख्या जिवाणूंची तपासणी करणे.पाण्यामुळे संसर्ग होण्याचा धोका आहे का, हे जाणून घेणे.
४. वॉटर टेस्टिंगसाठी लागणारी उपकरणे१. स्वच्छ पाणी नमुना बाटली२. pH मीटर किंवा pH टेस्टिंग किट३. टीडीएस मीटर (TDS Meter)४. विद्युत वाहकता मापक (EC Meter)
५. पाण्याची गढूळता मोजण्याचे उपकरण
६. आवश्यक रासायनिक अभिकर्मके (Reagents)
७. प्रयोगशाळेतील चाचणी उपकरणे
५. वॉटर टेस्टिंग करण्याची पद्धतपहिली पायरी : पाण्याचा नमुना घेणेस्वच्छ बाटलीमध्ये पाण्याचा नमुना घ्यावा.नमुना कुठून घेतला आहे, त्याची नोंद करावी.जिवाणूंच्या तपासणीसाठी प्रयोगशाळेने दिलेली निर्जंतुक बाटली वापरावी.दुसरी पायरी : रंग व वास तपासणेपाण्याचा रंग निरीक्षण करावा.
पाण्याला असामान्य वास येतो का, हे तपासावे.पाण्यात गाळ किंवा कण आहेत का, ते पाहावे.तिसरी पायरी : pH तपासणेpH मीटर किंवा योग्य टेस्टिंग किट वापरावे.
pH मूल्याची नोंद करावी.साधारणपणे pH 7 म्हणजे उदासीन पाणी असते.चौथी पायरी : TDS तपासणेTDS मीटरच्या मदतीने पाण्यात विरघळलेल्या पदार्थांचे प्रमाण मोजावे.
मिळालेल्या मूल्याची नोंद करावी.केवळ TDS मूल्यावरून पाणी पिण्यास सुरक्षित आहे की नाही, हे ठरवता येत नाही.पाचवी पायरी : प्रयोगशाळेत तपासणीपाण्यातील रासायनिक घटक आणि जिवाणू तपासण्यासाठी नमुना मान्यताप्राप्त प्रयोगशाळेत द्यावा.
अहवालानुसार पाण्याची गुणवत्ता समजून घ्यावी.
६. शेतीसाठी पाणी परीक्षणाचे महत्त्वशेतीमध्ये पाणी परीक्षण करणे महत्त्वाचे आहे.पाण्यातील क्षारांचे प्रमाण समजते.पाणी पिकांसाठी योग्य आहे की नाही, हे ठरवता येते.
ठिबक सिंचनामध्ये अडथळे निर्माण होण्याचा धोका समजतो.जमिनीची क्षारता वाढण्याचा धोका ओळखण्यास मदत होते.
योग्य पाणी व्यवस्थापन करता येते.पिकांची वाढ आणि उत्पादन सुधारण्यासाठी योग्य निर्णय घेता येतात.
शेतीसाठी पाणी तपासताना pH, विद्युत वाहकता (EC), सोडियम आणि इतर आवश्यक घटक तपासले जातात.
७. पिण्याच्या पाण्याची तपासणीपिण्याच्या पाण्यासाठी खालील बाबी तपासणे आवश्यक आहे.रंग, वास आणि गढूळता.
pH मूल्य.TDS आणि कठीणता.नायट्रेट व फ्लोराइडसारखे घटक.ई. कोलाय आणि इतर सूचक जिवाणू.महत्त्वाचे: पाणी स्वच्छ दिसत असले तरी त्यामध्ये हानिकारक जिवाणू किंवा रासायनिक पदार्थ असू शकतात. त्यामुळे पिण्याच्या पाण्याची सुरक्षितता योग्य चाचण्यांद्वारे निश्चित करावी.८. वॉटर टेस्टिंगचे फायदे१. पाण्याची गुणवत्ता समजते.२. पिण्याच्या पाण्याची सुरक्षितता तपासता येते.३. शेतीसाठी योग्य पाणी निवडण्यास मदत होते.४. पाण्यातील हानिकारक घटक ओळखता येतात.५. पाणी शुद्धीकरणासाठी योग्य उपाय ठरवता येतात.६. पाण्याचा योग्य वापर करता येतो.७. पाण्यामुळे उद्भवणारे आरोग्यविषयक धोके कमी करण्यास मदत होते.९. निष्कर्षवॉटर टेस्टिंग म्हणजे पाण्याची भौतिक, रासायनिक आणि जैविक गुणवत्ता तपासण्याची महत्त्वाची प्रक्रिया आहे. पिण्याचे पाणी सुरक्षित ठेवण्यासाठी तसेच शेती आणि इतर कामांसाठी योग्य पाणी निवडण्यासाठी पाणी परीक्षण आवश्यक आहे. नियमित तपासणीमुळे पाण्याची गुणवत्ता समजते आणि पाण्याचा योग्य वापर करता येतो.
