पोल्ट्रीमध्ये पक्षी आणण्याच्या आधी कोणती काळजी घ्यावी:स्वच्छता: पोल्ट्री शेड स्वच्छ पाण्याने व्यवस्थित धुवून घ्यावे. चुना मारणे: शेड सुकल्यानंतर जमिनीवर (फरशीवर) चुना मारून घ्यावा. निर्जंतुकीकरण: पोल्ट्रीचे पडदे पूर्णपणे बंद करून घ्यावेत. त्यानंतर पोटॅशियम परमॅंगनेट (Potassium Permanganate) आणि फॉर्मेलिन (Formalin) चा धूर (Fumigation) करावा, ज्यामुळे पोल्ट्रीचे योग्य प्रकारे निर्जंतुकीकरण होते.तुस (Litter) टाकणे: पोल्ट्रीमध्ये खाली भाताचे किंवा लाकडाचे तुस टाकावे. थंडीच्या दिवसात हा थर कमीत कमी ३ इंच आणि उन्हाळ्याच्या दिवसात १.५० इंच जाडीचा असावा.भांड्यांची स्वच्छता: पक्षांची पाण्याचे व खाद्याची भांडी स्वच्छ धुवून घ्यावीत. साधारणपणे दर २५ पक्षांमागे पाण्याचे व खाद्याचे एक भांडे असावे.ब्रूडिंग (Brooding) व्यवस्था: ब्रूडिंगची योग्य तयारी करावी आणि त्यामधील तापमान ३७°C असावे. सुरुवातीचा आहार: पक्षी फार्मवर आणल्यानंतर सुरुवातीला त्यांना गूळ पाणी द्यावे.पाण्याची गुणवत्ता: पक्षांना पिण्यासाठी नेहमी स्वच्छ पाणी द्यावे. पाण्याचा pH ७.५ ते ८ च्या दरम्यान असावा, TDS १००० पेक्षा कमी असावा आणि पाण्याची E. coli टेस्ट (जीवाणू चाचणी) केलेली असावी.* पक्ष्यांच्या जाती (ब्रॉयलर – मांस उत्पादनासाठी):व्हेंकॉब (Venicobb)रॉस ५०० (Ross 500)आर्बर एकर्स (Arbor Acres)हब्बार्ड (Hubbard)) पक्षांच्या अवस्था१) प्युअर लाईन्स (Pure Lines): मूळ अनुवांशिक शुद्ध वंश. २) ग्रेट ग्रँड पेरेंट – जीजीपी (Great Grand Parent – GGP): परंपरेतील पहिल्या पिढीचे पालक पक्षी.३) ग्रँड पेरेंट – जीपी (Grand Parent – GP): आजोबा-आजी पिढीचे पालक पक्षी. ४) पेरेंट स्टॉक – पीएस (Parent Stock – PS): व्यावसायिक पिल्ले तयार करणारे मुख्य माता-पिता पक्षी. ५) फर्टाईल एग्स (Fertile Eggs): उबवणीसाठी योग्य असलेली सुपीक किंवा फलित अंडी.६) हॅचरी (Hatchery): पिल्ले उबवणी केंद्र (अंडी उबवण्यासाठी सुमारे २१ दिवस लागतात).७) कमर्शियल ब्रॉयलर चिक (Commercial Broiler Chick): मांस उत्पादनासाठी वापरली जाणारी व्यावसायिक पिल्ले. २) लेयर (अंडी उत्पादनाच्या व्यावसायिक जाती – Commercial Layer Strain)व्हाईट लेघॉर्न (White Leghorn): सर्वाधिक अंडी देणारी पांढऱ्या रंगाची जात.बीव्ही-३०० – व्हेंक्स (BV-300 – Venk’s): भारतात मोठ्या प्रमाणावर वापरली जाणारी व्यावसायिक जात. हाय-लाईन ब्राऊन (Hy-Line Brown): तांबड्या रंगाची अंडी देणारी लोकप्रिय जात.लोहमन ब्राऊन (Lohmann Brown): मजबूत कवच असलेली आणि उत्तम उत्पादन देणारी जात.आयएसए ब्राऊन (ISA Brown): शांत स्वभावाची आणि सातत्याने अंडी देणारी जात. बॅबकॉक व्हाईट (Babcock White): पांढरी अंडी देणारी कार्यक्षम जात.शेव्हर ब्राऊन (Shaver Brown): दर्जेदार तांबड्या रंगाची अंडी देणारी जात.(टीप: या सर्व पांढऱ्या आणि तांबड्या अंड्यांच्या व्यावसायिक उत्पादनासाठी वापरल्या जाणाऱ्या मुख्य जाती आहेत.) ३) गावराण सुधारित जाती१) वनराज (Vanaraja): ग्रामीण भागात मोकळ्या पद्धतीने पाळण्यासाठी उत्तम, मांस आणि अंडी दोन्हीसाठी योग्य. २) ग्रामप्रिया (Gramapriya): प्रामुख्याने ग्रामीण भागात जास्त अंडी उत्पादनासाठी विकसित केलेली जात. ३) कावेरी (Kaveri): स्थानिक वातावरणात सहज टिकणारी आणि दिसायला आकर्षक असणारी जात. ४) गिरिराज (Giriraja): वेगाने वाढणारी आणि जास्त वजनाची, मांस उत्पादनासाठी उत्तम जात. ५) कडकनाथ (Kadaknath): काळ्या रंगाचे मांस आणि रक्त असलेली, औषधी गुणधर्मांसाठी प्रसिद्ध जात. ६) सोनाली (Sonali): रोगप्रतिकारक शक्ती चांगली असणारी आणि दिसायला गावराण कोंबडीसारखी जात.
