बांधकाम

बांधकाम म्हणजे काय?

बांधकाम म्हणजे भौतिक रचनेची निर्मिती किंवा उभारणी करण्याची प्रक्रिया या बांधकामासाठी इमारती, पूल,रस्ते,धरणे इत्यादी उभारणी करण केले जातात त्याला आपण बांधकाम असे म्हणतो.

1) बांधकामातील महत्त्वाचे बॉड प्रकार :

1) स्टेरचर बॉड : वेट लांब बाजूने एकमेकांना वर ठेवून बांधकाम केल जात.

2) हेडर बॉण्ड : प्रत्येकी एक स्टेरचर म्हणजे वीट रुंद बाजूने ठेवून रचना केली जाते.

3) इंग्लिश बॉण्ड – प्रत्येकी एक स्टेरचर आणि हेडर रांग ठेवून मजबूत बांधकाम केले जाते.

4) फ्लेमिश बॉण्ड : प्रत्येक रांगेत स्ट्रेरचर आणि हेडर विटा उलटून पलटून मांडल्या जातात.

बांधकाम साठी आवश्यक प्रमाण :

प्रत्येक बांधकामसाठी प्रमाण महत्वाचे असते व योग्य पद्धतीताला प्रमाण उपयोग करता आले पाहिजे.

1) सिमेंट आणि वाळूचे प्रमाण (mortar ratio )

उदाहरण: विटाचे बांधकाम -1:6 ( एक घमेले सिमेंट , सहा घमेले वाळू.)

2) प्लास्टरिंग – 1:4 ( 1 घमेले सिमेंट, 6 घमेले वाळू)

3) काँक्रीट मिक्सर प्रमाण :

• रूमच्या बांधकामासाठी -1:2:3 ( 1 घमेले सिमेंट , दोन घमेले वाळू, तीन घमेले खडी )

• मजबूत आरसीसी साठी :1:1.5:3,( 1 घमेले सिमेंट ,1.5 घमेले वाळू ,3 घमेले खडी )

*R.C.C चा पूर्ण अर्थ : रेनफोर सिमेंट काँक्रेट.

साधने :

1(हातगाडी 2) फावडा 3) वाळू,सिमेंट,डस्ट 4) विटा 5) थापी 6)घमेले

तपासणी केली :

1) पायपाची जागा बघितली

2) पाईप सुरक्षित आणि बेजवानीसाठी सोपे चेंबर तयार केले.

3) प्रमाण 1:6 घेतले ( एक घमेले सिमेंट आणि 6 जमेले क्रश

4) तयार करण्याचे जागेवरती पाणी टाकून नंतरुन माल टाकला आणि विटा पाण्यात भिजून घेतल्या.

5) व चेंबर तयार केले आणि प्लास्टर केले .

 

Milling Machine

उद्देश:-

विविध आकारांचे आणि जटील यांत्रिक भाग निर्माण करणे आहे हे सामग्रीवर कटिंग ड्रीडवर शिपिंग आणि मिलिंद मशीन चा उपयोग जटिल आकार आणि सुसंगत अचूकता आवश्यक असलेल्या भागांच्या निर्मितीसाठी केला जातो.

साहित्य:- मिलिंग मशीन, कटिंग, स्टूल, लाकूड, ब्लोअर, जॉब, की व सेफ्टी.

कृती:-

• पहिल्यांदा मशीन चालू करण्यापूर्वी सर्व साफसफाई करून घेतलीसर्व सेफ्टी आहे का नाही ते पहिल्यांदा घालावे नंतर मशीन जवळ जावे.
• लाकडाचा तुकडा हा मशीन मध्ये नीट बसवला व त्याला टाईप केला स्टॉलच्या मापावर त्याला ऍडजेस्ट करून घेतले व fit केले.
• नंतर हळू हळू त्याला forward press केले मग तिथून परत vertically आणल.
• मशीन चालू असताना जर मशीन मधून धूर निघाला तर फुक मारू नये त्यामुळे आग लागण्याची शक्यता असते .

 लेथ मशीन

लेथ मशीन उद्देश :

लाकूड किवा लोखंडावर फसईणग करण्यासाठी लेथ मशीन चा वापर करतात.

साहित्य :

वर्णीय कलीफएर , लेथ मशीन मटेरियल : लाकडाचा cyclimder प्रकारचा तुकडा.

कृती :

लाकडाच्या तुकड्याला 4 सेमी फकिनग करायची होती . लेथ मशीन वापरताना सेफ्टी घातली. नंतर लेथ मशीनला ऑईलीनग व ग्रीस लावली. टूल पोस्ट वर टूल बीट लावले . चकमध्ये लाकडाचा तुकडा फिक्स केला. त्याला मृत केंद्र सेंटर लावला. मशीन चालू करून हळू हळू टूल पोस्ट पुढे ढकलला.

लेथ मशीनमध्ये वापर जाणारी टूल :-

Facing :-

लेथ ऑपरेशन्समध्ये फेसिंग ही पहिली पायरी असते. अक्षाच्या उजव्या कोनात बसण्यासाठी धातूला टोकापासून कापून टाकणे समाविष्ट आहे.·

TAPERING:-

टेपरिंगमध्ये कंपाऊंड स्लाइड वापरून धातूला शंकूच्या आकारात कापून घेणे समाविष्ट आहे.

PARALLEL TURNING:- एक महत्त्वाचे

पायाची आखणी

उद्देश :

पायाची आखणी करणे म्हणजे पायाचे योग्य आकार रचना आणि संरचना करणे तयार करणे . यामध्ये प्रॅक्टिकलचे मुख्य

उद्देश पायाचे आखणी या अंगाची मपे आणि पॉलिहास ची पाया आखणी.

•पायाची आखणी करणे म्हणजे पायाचे योग्य रचना आणि संरचना तयार करणे.

साहित्य:-

पेपर, पेन्सिल, स्केल, रबर, टेप, गज, ओळंबा, गुणा, पावडर राखण्यासाठी, कोन मापक.

कृती:-

सर्वात आधी पायाखणीसाठी सर्व साहित्य जमा करावे.

पहिल्यांदा आकृती पाहिले . त्यानुसार त्याची लांबी व रुंदी पाहिली .

नंतर मेजर टेपने पहिले मापून घेतले त्यानंतर लांबी व रुंदी अन त्यावरती फक्कीचे मार्केट करून घेते केली .

मापन बरोबर आल्यावर आखणी करून घेतली.

त्यानंतरहून पूर्ण पक्की मारून घेतली त्यानंतर चैनल साठी आठ जागेवरती खड्डे काढले.

प्लाजमा कटर

प्लाजमा कटर म्हणजे काय?

मेटल पार्ट कट करण्यासाठी असतो किंवा वेगवेगळ्या डिझाईन मध्ये कट करू शकतो.

प्लाज्मा कटर हा एक प्रकारचा कापणी यंत्र (cutting tool) आहे, जो धातूचे अचूक आणि जलद कापणीसाठी वापरला जातो. हे साधन प्लाज्मा आर्च (plasma arc) तंत्रज्ञानावर कार्य करते, जेथे उच्च-तापमानदर्शक आयनाइझ्ड गॅस (प्लाज्मा) प्रवाहाचा वापर करून धातू वितळवून आणि उडवून टाकला जातो.

प्लाजमा मध्ये 0.1 mm ते 8 mm कट पर्यंत पत्र शीट करता येतो.

डिजाईनचे मटरने कट करण्यासाठी solid work वर किंवा AutoCAD वरती डिझाईन तयार केले जात.

मुख्य भाग :

1) power supply.

2) air compressor

3) torch

4) नोझझले

5) control panel

6) ground clamp

7)Electrode

कृती :

1) सर्वात पहिले सेफ्टी घातले ग्लव्स आणि ट्रान्सपरंट गॉगल.

नंतरुन पत्र्याचे शीट लावून घेतले.

नंतरुन ग्राउंड क्लंप जोडा त्यानंतरएअर नंतरुन आर कॉम्प्रेसर सुरू केला

चालू झाल्यानंतर प्लाजमा कटर सुरू केला
कंट्रोल सेटिंग चेक केला आणि त्यावरती डिझाईन लावली नंतर

पत्र्याचे सीट बरोबर आहे का नाही ते पाहिले.

त्यानंतर मी स्वतः मशीन चालवले आणि 12 पीस शिडी( पायऱ्या )साठी कट केले.

फायदे:

1) लवकर आणि सरळ कटिंग

2) कमी खर्च

3) कमी उष्णता प्रभाव क्षेत्र

Rcc कॉलम

उद्देश :

Rcc – रेन्फोस्टर सिमेंट काँक्रीट ( reinforceted cement concrete )

इमारतीच्या सरचनेचे सामर्था आणि स्थिरता वाळून इमारतीची डिझाईन आणि योग्य ती रचना करणे व मोजमापन करणे.

साहित्य:

सिमेंट, खडी, रेती , पाणी, थापी, गज, पावडे ,घमेले,गोल पिलर साठी प्लास्टिक पाईप .

कृती:

1) पहिल्यांदा वर्कशॉपचे साईडला जाऊन साईड पाहिले.

2) नंतरुन स्क्रॅप ला जाऊन साच्याची लांबी आणि डायमीटर काढला.

3) नंतर लिटरचे फॉर्मुला वापरून टोटल माल किती बसतो ते काढले. नंतरुन त्याचे प्रमाण 1:2:4 अशाप्रकारे सिमेंट खडी रेती आणि पाणी जमा व सर्व साहित्य जमा केले

4) साच्याला ऑनलाईन ऑइल घेतले.

5) पाणी टाकून सर्व माल तयार केले

6) नंतरन पिलर च्या साच्यामध्ये माल टाकला आणि मिश्रण त्याचे पूर्ण पणे व्हायब्रेट केले.

7) नंतरुन त्याला गजाने वरून नीट दाबून घेतले.

फायदे:

1) उच्चतागत आणि टिकाऊपणा

2) लोड सहन करण्याची क्षमता.

3) देखभाल कमी लागते

4) आकार आणि डिझाईन मध्ये लवचिकता.

सूत्र : 1:2:4

1 घमेले सिमेंट 2) 2 घमेले 3) 4 खडी

फेरो सिमेंट

फेरो सिमेंट म्हणजे काय ?

फेरो सिमेंट हा एक बांधकाम साहित्य प्रकार आहे जे सिमेंट वाळू आणि लहान जाळीदार स्टीलची जाळी ( wire mesh ) किंवा लोखंडी बार यांच्या संयोजनातून तयार होते. याचा उपयोग हलक्या पण आणि मजबूत रचनेसाठी केला जातो .

उद्देश : पारंपरिक काँक्रीट पेक्षा कमी वजनात अधिक टिकवू आणि मजबूत बांधकामासाठी फिरोज सिमेंट वापरले जाते आणि कमी खर्चात टिकाऊ तर संरचना तयार करण्यासाठी हे उपयुक्त आहे

प्रमाण -1:3, 1= सिमेंट 3= वाळू ( रेती )

कृती :

1) पहिल्यांदा सर्व साहित्य जमा करून घेते.

2) नंतरन चेंबर ची लांबी आणि रुंदी मोजली 570×560

3) त्यानुसार टॉर्चर बारला बेंड करून कट करून वेल्डिंग मारले.

4) बार्शी फ्रेम मध्ये हँडल साठी बेंड करून घेतले आणि मध्ये एक एक आडवा बार सपोर्टला लावला.

5) त्यानंतरन फ्रेमनुसार wiremesh जाळी कट केली आणि बाइंडिंग तारेने बांधले.

6) नंतरुन चिकन मिस जाळीला बाइंडिंग तारेने तिच्यावरती बांधले.

7) सिमेंट आणि वाळू वरती फॉर्मुला वापरून तिचे प्रमाण काढले . त्यानुसार आम्ही तिचे मोल्टर ( मसाला तयार केला )

8) नंतरुन जाळीवरती फ्रेम मध्ये मसाला टाकला आणि मग हॅप्पीने प्लॅन करून घेतले.

9) बॉटम पट्टी लावून फिनिशिंग देण्यासाठी वरतून सिमेंट मारले आणि फिनिशिंग दिली.