कॉट तयार केले

प्रस्तावना

आज काल खाली कोणी झोपत नाही .झोपण्या साठी लोक कॉट चा जास्तीट जास्त वापर करतात .वर्कशोप सुरु केल्या नंतर कॉट तयार करून विकू शकतो .

उद्दिष्ट

1. गेस्ट हाऊस मध्ये येणाऱ्या गेस्ट साठी झोपण्याची सोय करणे
2. कॉट बनवायला शिकणे
   

साहित्य

1” x 2” स्क्वेअर ट्यूब

1” x 1” स्क्वेअर ट्यूब

0.75″ x 0.75″ स्क्वेअर ट्यूब

वेल्डिंग रॉड

ग्राइंडिंग डिस्क

पॉलिश व्हील

रेडऑक्साईड प्रायमर

काळा ऑइल पेंट

पॉलिश पेपर

लंबी

कटिंग मशीन, वेल्डिंग मशीन

कृती

1. ज्या तयार फ्रेम होत्या त्यांना ग्रँडिंग केली
2. 5 कॉट ग्रँडिंग केल्या नंतर त्या 5 कॉट ल प्राइमार कलर दिला
3. कलर वाळल्यावर 5 कॉट ल लांबी लावली
4. एका कॉट ला फळ्या लावल्या
   

कॉस्टिंग

अ . क्र	मालाचे नाव	एकूण माल	दर	एकूण किंमत
1	0.75 x 0.75 स्क्वेअर ट्यूब	20′	25	500
2	1 x 2 स्क्वेअर ट्यूब	360′	30	10,800
3	1 x 1स्क्वेअर ट्यूब	100′	35	3,500
4	1/2 x 1/2 स्क्वेअर ट्यूब	100′	40	4,000
5	रॉड पुडा	2	400	800
6	कटींग व्हिल	5	25	125
7	ग्रीडिंग व्हिल	5	30	150
8	पॉलिश व्हिल	3	30	150
9	कटींग व्हिल [14 in]	1	200	200
10	लंबी	2 kg	500	1000
11	प्रायमर	2 L	240	480
12	थीनर	2 L	120	240
13	काळा ऑईल पेंट	2 L	340	680
14	रोलर	1	50	50
15	Electricity [10%]			2,270
16	मजुरी [15%]			3,400
17	total			28,350

काय शिकलो

1. कलर कसं मारायचा
2. फळ्या कटींग करायला शिकलो
3. वेळदीनग मारायला शिकलो
4. ग्रँडिंग करायला शिकलो
5. टीम वर्क करायला शिकलो
6. फळ्यांना कोणत्या प्रकारचा कलर दिल जातो
7. फळ्यांना पॉलिश माररायला शिकलो
8. राऊटर मशीन चालवायला शिकलो

आलेल्या समस्या

1. वेलडिंग मारता कॉट च्या टुब जाळायच्या
2. राऊटर मशीन चालवत येत नव्हती

समस्येवरचे उपाय

1. संदीप आणि पवन कडून वेलडिंग करायला शिकलो
2. मशीन कशी चालवायची ते शिकून घेतल

निष्कर्ष

टीम वर्क करायला शिकलो आणि टीम वर्क करताना जे कोणी टीम मध्ये आहेत त्यांच्याशी कामीनिकेशन वाढल.या प्रकल्पातून मेटल फॅब्रिकेशनचे महत्त्वाचे कौशल्य — डिझाइनिंग, कटिंग, वेल्डिंग, ग्राइंडिंग, पॉलिशिंग आणि पेंटिंग यांचा व्यावहारिक अनुभव मिळाला.
प्रकल्प यशस्वीरीत्या पूर्ण करून एक मजबूत व दर्जेदार लोखंडी कोट तयार करण्यात आला.

भविष्यातील उपयोग

1. जर मला काही काम नाही मिळालं तर मी कॉट तयार करायच काम करू शकतो
2. घरात हवे असतील टर स्वत साठी तयार करू शकतो

प्लंबिंग

प्रस्तावना

आजच्या काळात प्लाम्बिग ची काम कमी नाहीत .स्वतच्या घरात सुधा प्लाम्बिग लागते

उद्दिष्ट

1. प्लंबिंग शिकण्य साठी
2. प्लंबिंग साठी लागणाऱ्या वस्तूंची माहिती मिळवण्या साठी
3. बाहेर जेव्हा काम घेतो तेव्हा कशी काम करायची कोनत्या प्रकारची असतात

साहित्य

1) पाइप्स (नळ्या):

• PVC पाइप
• CPVC पाइप
• GI (लोखंडी) पाइप
• uPVC पाइप
• 2फिटिंग्ज:
• एल्बो (Elbow)
• टी (Tee)
• कपलर (Coupler)
• रिड्यूसर (Reducer)
• युनियन (Union)
• कॅप (Cap)
• बेंड (Bend)
• ३ वाल्व्ह / नळ:
• बॉल वाल्व्ह
• गेट वाल्व्ह
• स्टॉप कॉक
• मिक्सर नळ
• बिब कॉक (साधा नळ)
• ४ साधने (Tools):
• पाइप कटर / हॅक्सॉ
• पाइप रिंच
• अ‍ॅडजस्टेबल स्पॅनर
• स्क्रूड्रायव्हर
• मेजरिंग टेप
• लेव्हल

कृती

1. घेस्त होस्टेल मध्ये पाईप लाईन ची मार्किंग करून घेतली
2. मार्किंग केलेलं फोडून घेतला
3. सामानाची यादी केली
4. पाईप लाईन बसवून घेतली
5. गावात जाऊन पाईप लाईन फिटिंग केली
6. गावातच वॉटर हिटर बसवला
7. टाकी बसवली
8. पाईप लाईन साठी खड्डे करून घेतले
9. जमिच्या आतील पाईप लाईन शोधली
10. त्या पाईप लाईन ला t लाऊन नवीन नळ घेतला

काय शिअकलो

1. पाईप चे प्रकार शिकलो
2. प्लंबिंग साठी लागणाऱ्या वस्तूंची माहिती शिकलो
3. चेंबर लाईन साठी पाईप करा कात करायचा
4. वॉटर हिटर बसवला शिकलो
5. कोणत्या ठिकाणी कोणता पाईप बसवायचा हे शिकलो

आलेल्या समस्या

1. पाईप ला क्लिप लावताना क्लिप किंवा पाईप तुटायचे
2. पाईप कमी जास्त कापला जायचा

समस्येवरचे उपाय

1. क्लिप लावताना क्लिप ताणून लावायची
2. पाईप कमी कात झाला असेल तर मध्ये सॉकेट लाऊन दुसरा पाईप जोडायचा

निष्कर्ष

प्लंबिंग शिकणे म्हणजे केवळ नळ-पाईप दुरुस्ती नव्हे, तर घरगुती स्वच्छता, सुरक्षितता आणि पाण्याचा योग्य वापर यांची जबाबदारी समजून घेणे होय. प्लंबिंगमुळे समस्या ओळखणे, तांत्रिक कौशल्ये विकसित करणे आणि वेळेत उपाय करणे शिकता येते. हे कौशल्य रोजगाराच्या दृष्टीनेही उपयुक्त असून स्वावलंबन वाढवते. त्यामुळे प्लंबिंग शिकणे हे जीवनोपयोगी, व्यावहारिक आणि भविष्यासाठी फायदेशीर ठरते.

भविष्यतील उपयोग

1. घरत जर नळ खराब झाल तर चगेच स्वत दुरुस्त करू शकतो
2. स्वत प्लंबिंग चा व्यवसाय सुरु करू शकतो

RCC कॉलम

प्रस्तावना

RCC (Reinforced Cement Concrete) कॉलम हा इमारतीच्या संरचनेतील एक अत्यंत महत्त्वाचा घटक आहे. कॉलमचे मुख्य कार्य म्हणजे वरून येणारा भार (स्लॅब, बीम, भिंती, छप्पर इ.) सुरक्षितपणे पाया (फाउंडेशन) पर्यंत पोहोचवणे.

उद्दिष्ट

1. इमारतीवरील वरचा संपूर्ण भार (स्लॅब, बीम, भिंती, छप्पर इ.) सुरक्षितपणे पायाकडे (फाउंडेशन) पोहोचवणे.
2. संरचनेला आवश्यक ती मजबुती व स्थैर्य प्रदान करणे.
3. दाब (Compression) व ताण (Tension) सहन करून इमारतीची सुरक्षितता वाढवणे.
4. इमारतीचे आयुष्य वाढवण्यासाठी टिकाऊ व मजबूत आधार देणे.

साहित्य

1. सिमेंट (Cement)
2. काँक्रीट तयार करण्यासाठी वापरले जाते. हे साहित्य घटकांना एकत्र बांधून मजबुती देते.
3. वाळू (Fine Aggregate)
4. सिमेंट व खडी यांच्यामधील रिकाम्या जागा भरून काँक्रीटला घट्टपणा देते.
5. खडी / गिट्टी (Coarse Aggregate)
6. काँक्रीटला मजबुती व भार सहन करण्याची क्षमता प्रदान करते.
7. पाणी (Water)
8. सिमेंटच्या रासायनिक प्रक्रियेसाठी आवश्यक असून काँक्रीटला कार्यक्षम बनवते.
9. स्टील सळया (Reinforcement Steel / TMT Bars)
10. कॉलमला ताण व वाकणे सहन करण्याची क्षमता देतात.
11. स्टिरप्स / रिंग्स (Stirrups / Ties)
12. मुख्य सळयांना बांधून ठेवण्यासाठी व कॉलमची स्थिरता वाढवण्यासाठी वापरल्या जातात.
13. फॉर्मवर्क (Shuttering / Mould)
14. कॉलमला आवश्यक आकार देण्यासाठी वापरले जाणारे तात्पुरते साहित्य.

कॉस्टिंग

क्र.	मालाचे नाव	प्रमाण	दर (₹)	एकूण किंमत (₹)
1	सिमेंट	10 गोणी	35	350
2	खडी	10 घमेले	7	70
3	वाळू	20 घमेले	8	160
4	लोखंडी बार	20 फूट	60	1200
5	तापी	2 नग	150	300
6	मजुरी	—	—	600
	एकूण खर्च			2680

कृती

1. मेजार्मेंट घेतलं
2. खड्डे खणून घेतले
3. सळ्यांचा सांगाडा तयार केला
4. फाल्यांचा बॉक्स तयार केला
5. सिमेंट कालवल
6. सांगाडा आणि फाल्यांचा बॉक्स खड्यात ठेऊन वरून सिमेंट भरल

काय शिकलो

कोलम कसा तयार करतात

माल कालवायचे प्रमाण

RCC कोलम म्हणजे काय

कोलम तयार करण्या साठी काय काय कराव लागत

आलेल्या समस्या

कोलम उभा करताना फळ्याच्या बॉक्स मधून माल बाहेर पडत होता

बॉक्स चे खिले निगत होते

समस्ये वरचे उपाय

बॉक्स ला खिले निट मारले

जिथून माल बाहेर येत आहे तिथे सुक्का सिमेंट लावले

निष्कर्ष

कॉलम हा संरचनेचा भार पायावर (फाउंडेशनवर) सुरक्षितपणे पोहोचवणारा मुख्य घटक आहे. योग्य माप, योग्य प्रमाणातील सिमेंट–वाळू–खडी मिश्रण, तसेच आवश्यक त्या प्रमाणात व योग्य पद्धतीने टाकलेली स्टील रॉड (रीइन्फोर्समेंट) असल्यास कॉलम मजबूत व टिकाऊ बनतो.

भविष्यातील उपयोग

• RCC कॉलमविषयीचे ज्ञान भविष्यात बांधकाम क्षेत्रात खूप उपयुक्त ठरते.
• या ज्ञानाच्या आधारे घर, शाळा, इमारत, गोदाम इत्यादींच्या बांधकामात मजबूत व सुरक्षित कॉलम तयार करता येतात.
• जर मला बांधकाम करायचं असेल तर कोलम पण तयार करावे लागतात

पाया बांधकाम

बांधकाम म्हणजे काय

बांधकाम म्हणजे भौतिक रचनेची निर्मिती किंवा उभारणी करण्याची प्रक्रिया या बांधकामासाठी इमारती, पूल,रस्ते,धरणे इत्यादी उभारणी करण केले जातात त्याला आपण बांधकाम असे म्हणतो.

1) बांधकामातील महत्त्वाचे बॉड प्रकार :

1) स्टेरचर बॉड : वेट लांब बाजूने एकमेकांना वर ठेवून बांधकाम केल जात.

2) हेडर बॉण्ड : प्रत्येकी एक स्टेरचर म्हणजे वीट रुंद बाजूने ठेवून रचना केली जाते.

3) इंग्लिश बॉण्ड – प्रत्येकी एक स्टेरचर आणि हेडर रांग ठेवून मजबूत बांधकाम केले जाते.

4) फ्लेमिश बॉण्ड : प्रत्येक रांगेत स्ट्रेरचर आणि हेडर विटा उलटून पलटून मांडल्या जातात.

बांधकामा साठी आवश्यक प्रमाण

प्रत्येक बांधकामसाठी प्रमाण महत्वाचे असते व योग्य पद्धतीताला प्रमाण उपयोग करता आले पाहिजे.

1) सिमेंट आणि वाळूचे प्रमाण (mortar ratio )

उदाहरण: विटाचे बांधकाम -1:6 ( एक घमेले सिमेंट , सहा घमेले वाळू.)

2) प्लास्टरिंग – 1:4 ( 1 घमेले सिमेंट, 6 घमेले वाळू)

3) काँक्रीट मिक्सर प्रमाण :

• रूमच्या बांधकामासाठी -1:2:3 ( 1 घमेले सिमेंट , दोन घमेले वाळू, तीन घमेले खडी )

• मजबूत आरसीसी साठी :1:1.5:3,( 1 घमेले सिमेंट ,1.5 घमेले वाळू ,3 घमेले खडी )

*R.C.C चा पूर्ण अर्थ : रेनफोर सिमेंट काँक्रेट.

साहित्य

1(हातगाडी 2) फावडा 3) वाळू,सिमेंट,डस्ट 4) विटा 5) थापी 6)घमेले

तपासणी केली

1) पायपाची जागा बघितली

2) पाईप सुरक्षित आणि बेजवानीसाठी सोपे चेंबर तयार केले.

3) प्रमाण 1:6 घेतले ( एक घमेले सिमेंट आणि 6 जमेले क्रश

4) तयार करण्याचे जागेवरती पाणी टाकून नंतरुन माल टाकला आणि विटा पाण्यात भिजून घेतल्या.

5) व चेंबर तयार केले आणि प्लास्टर केले .

कॉस्टिंग

क्र.	मलाच नाव	एकूण माल	दर   रु	किंमत
१	विटा	९००	८	७२००
२	काच	३ट्रोली	१०००	३०००
३	सिमेंट	१५पोती	३५०	५३५०
४	मुरूम	३ट्रोली	५००	१५००

कृती

1. जागा स्वच करून घेतली
2. पाया आखून घेतलं
3. पाया खोडून हेतल
4. सगळ्या बाजूने लाईन दोरी लाऊन घेतली
5. बांधकाम सुरु केल
6. लेवल काढली
7. प्लास्टर केल
8. मुरूम भरला

खर्च

क्र.	मलाच नाव	एकूण माल	दर   रु	किंमत
१	विटा	९००	८	७२००
२	काच	३ट्रोली	१०००	३०००
३	सिमेंट	१५पोती	३५०	५३५०
४	मुरूम	३ट्रोली	५००	१५००

काय शिकलो

1. मिक्सर मध्ये माल कसा तयार करायचा
2. बांधक कस करायच
3. लेवल कस काढायची
4. बांधकामाच मेजरमेंट काढायला शिकलो

कोणत्या अडचणी आल्या

१.जमीन बरोबर लेवल ला न्हवती

२.विटा पुढे मागे रचल्या जायच्या

३.कमी जास्त माल भरला जायचा

४.माल कालवण्य साठी जवळ पास पाणी न्हवत

अडचणी वरचे उपाय

1. सिमेंट भरून लेवल काढली
2. लाईन दोरी लाऊन बरोबर रेशेत रचल्या
3. दोन साईडला फळ्या लाऊन मध्ये सिमेंट भरून त्यावर रांदा मारायचो
4. तळ्यातल्या पाईप लाईन ला जोडून जाल्वापास टाकी भरून वापरल

भविष्यातील उपयोग

• पाया बांधकाम ज्ञान भविष्यात बांधकाम क्षेत्रात खूप उपयुक्त ठरते.
• या ज्ञानाच्या आधारे घर, शाळा, इमारत, गोदाम इत्यादींच्या बांधकामात मजबूत व सुरक्षित कॉलम तयार करता येतात.
• जर मला बांधकाम करायचं असेल तर कोलम पण तयार करावे लागतात

पाया आखणी

प्रस्तावना

कोणत्याही इमारतीच्या बांधकामामध्ये पाया हा अत्यंत महत्त्वाचा घटक असतो. इमारतीची मजबुती, टिकाऊपणा व सुरक्षितता पूर्णपणे पायावर अवलंबून असते. पायाची योग्य रचना व अचूक मोजमापानुसार प्रत्यक्ष जागेवर आखणी करणे या प्रक्रियेला पाया आखणी असे म्हणतात.

उद्देश

इमारतीचा पाया योग्य ठिकाणी व योग्य मापात आखता येणे

नकाशानुसार रेषा, कोन, मोजमाप आणि लेव्हल अचूक ठेवण्याचे कौशल्य विकसित करणे

बांधकामात होणाऱ्या चुका व खर्च टाळणे

पायाची मजबुती, स्थिरता व सुरक्षितता सुनिश्चित करणे

प्रत्यक्ष साईटवर सेटिंग-आऊट (layout) करण्याची क्षमता मिळवणे

पुढील बांधकाम कामे (भिंती, स्तंभ इ.) सुलभ आणि अचूक होण्यासाठी आधार तयार करणे

साहित्य

मोजमाप टेप (Measuring Tape)

दोरी / नायलॉन दोरी

हातोडा

चुना पावडर / खडू / चुन्याचे द्रावण

काटकोन तपासण्यासाठी 3-4-5 पद्धत किंवा स्क्वेअर

कृती

1. माप घेतली
2. पुट्टी आणि वाळू मिक्स केली
3. मापे घेतल्या नुसार पुट्टी ने पाया आखून घेतले

गेस्ट होस्टेल प्रायमर मारणे

प्रस्तावना

गेस्ट होस्टेल इमारतीच्या भिंतींवर रंगकाम करण्यापूर्वी प्रायमर लावणे अत्यंत आवश्यक असते. प्रायमरमुळे भिंती मजबूत होतात, रंग टिकाऊ राहतो व पृष्ठभाग गुळगुळीत होतो. या कामासाठी आवश्यक साहित्य, साधने व मनुष्यबळ वापरून नियोजनबद्ध पद्धतीने प्रायमर मारण्याचे काम पूर्ण करण्यात आले.

सर्वे

काम सुरू करण्यापूर्वी गेस्ट होस्टेलच्या भिंतींची पाहणी करण्यात आली.

भिंतींची अवस्था तपासली

भेगा, खड्डे व असमान भाग ओळखले

प्रायमरची गरज असलेले क्षेत्र निश्चित केले

लागणाऱ्या साहित्याचा अंदाज घेतला

या सर्वेनंतर प्रत्यक्ष कामाचे नियोजन करण्यात आले.

उद्देश

गेस्ट होस्टेलच्या भिंतींना प्रायमर लावणे

भिंती रंगकामासाठी योग्य बनवणे

भिंतींची टिकाऊपणा व मजबुती वाढवणे

अंतिम रंगकामाचा दर्जा सुधारणे

साहित्य

प्रायमर – एकूण 60 लिटर

पत्रे – 4 नग

स्क्रॅपर – 2 नग

9 इंची रोलर – 2 नग

6 इंची रोलर – 2 नग

ब्रश – 3 नग (4 इंची)

रोलर – ₹250 चा

पुट्टी – 10 किलो

रंगाची बादली

कृती

सर्वप्रथम भिंती स्क्रॅपरने स्वच्छ करण्यात आल्या.

भेगा व खड्डे पुट्टीने भरून पृष्ठभाग समतल केला.

पुट्टी सुकल्यानंतर हलके घासून भिंती तयार केल्या.

प्रायमर बादलीत योग्य प्रमाणात तयार केला.

मोठ्या पृष्ठभागावर 9 इंची रोलर वापरून प्रायमर मारला.

लहान व कडांच्या भागांसाठी 6 इंची रोलर व ब्रश वापरले.

संपूर्ण गेस्ट होस्टेलमध्ये एकसारखा प्रायमर कोट देण्यात आला.

निष्कर्ष

सर्व नियोजनानुसार गेस्ट होस्टेलला यशस्वीपणे प्रायमर मारण्यात आला. भिंती स्वच्छ, मजबूत व रंगकामासाठी योग्य झाल्या. वापरलेला प्रायमर योग्य प्रमाणात असून साहित्याचा अपव्यय टाळण्यात आला.

भविष्यातील उपयोग

या प्रायमरवर रंग लावल्यास रंग जास्त काळ टिकेल

भिंतींना ओलावा व भेगांपासून संरक्षण मिळेल

गेस्ट होस्टेलचे सौंदर्य व दर्जा वाढेल

पुढील देखभाल खर्च कमी होईल

काय शिकलो

प्रायमरचे महत्त्व आणि त्याचा योग्य वापर

साहित्य व साधनांची योग्य निवड कशी करावी

काम सुरू करण्यापूर्वी सर्वे करणे किती आवश्यक आहे

टीमवर्क व नियोजनामुळे काम वेळेत आणि दर्जेदार होते

कॉस्टिंग