मोटरची कार्यप्रणाली व दुरुस्ती
प्रस्तावना:
मोटर ही विद्युत ऊर्जेचे यांत्रिक ऊर्जेत रूपांतर करणारे विद्युत उपकरण आहे. मोटरचा वापर पंखा, पंप, मिक्सर, कूलर, मशीन इत्यादींमध्ये केला जातो.
उद्देश:
मोटरची कार्यप्रणाली समजून घेणे व मोटरमधील बिघाड शोधून त्याची दुरुस्ती करणे.
कार्यप्रणाली:
- मोटरला विद्युत पुरवठा दिल्यावर कॉइलमध्ये चुंबकीय क्षेत्र तयार होते.
- चुंबकीय क्षेत्राच्या परस्पर क्रियेमुळे रोटर फिरू लागतो.
- रोटर फिरल्यामुळे शाफ्टला यांत्रिक गती मिळते.
- ही गती पंप, पंखा किंवा इतर यंत्र चालवण्यासाठी वापरली जाते.
दुरुस्तीची प्रक्रिया:
- प्रथम वीजपुरवठा बंद करावा.
- मोटरची बाह्य स्थिती व वायरिंग तपासावी.
- मल्टीमीटरने कॉइलची सातत्यता (Continuity) तपासावी.
- बेअरिंग, कॅपॅसिटर व टर्मिनल तपासावे.
- खराब वायर, कॅपॅसिटर किंवा बेअरिंग बदलावे.
- मोटर स्वच्छ करून योग्य प्रकारे जोडणी करावी.
- शेवटी सुरक्षितपणे मोटर चालू करून चाचणी घ्यावी.
साहित्य:
मल्टीमीटर, स्क्रूड्रायव्हर, प्लायर, टेस्ट लॅम्प, स्पॅनर, इन्सुलेशन टेप आणि आवश्यक स्पेअर पार्ट्स.
सुरक्षा:
काम करण्यापूर्वी मुख्य वीजपुरवठा बंद करावा आणि योग्य सुरक्षा साधनांचा वापर करावा.
