पॉलिहाऊस चे प्रकार
पॉलिहाऊस उभारण्यासाठी जास्त खर्च येतो.
नियमित देखभाल करावी लागते.
तापमान व आर्द्रता नियंत्रित करण्यासाठी अधिक काळजी घ्यावी लागते.
प्लास्टिक कव्हर खराब झाल्यास दुरुस्ती किंवा बदल करावा लागतो.
वीज, पाणी आणि इतर साधनांचा अतिरिक्त खर्च होऊ शकतो.
योग्य व्यवस्थापन न केल्यास रोग व किडींचा प्रादुर्भाव वाढू शकतो.
पॉलिहाऊस उभारण्यासाठी कुशल मनुष्यबळाची गरज असते.
पिकांची निवड
पॉलिहाऊसमध्ये योग्य व अधिक उत्पादन देणाऱ्या पिकांची निवड करणे.
पॉलिहाऊसमध्ये घेतली जाणारी पिके:
टोमॅटो
ढोबळी
मिरची
काकडी
गुलाब
जरबेरा
कार्नेशन
स्ट्रॉबेरी
पालेभाज्या
पिकांची निवड करताना विचारात घेण्याचे मुद्दे:
स्थानिक हवामान बाजारातील मागणी पिकाचा कालावधी उत्पादन व गुणवत्ता पॉलिहाऊसचा प्रकारपाणी व खतांची उपलब्धता उत्पादनाला मिळणारा बाजारभाव
रचना व साहित्
पॉलिहाऊसची रचना आणि त्यासाठी लागणाऱ्या साहित्याची माहिती घेणे.रचना:
1. पॉलिहाऊसचा सांगाडा लोखंडी/गॅल्वनाइज्ड पाईपचा असतो.
2. छप्पर कमानीच्या किंवा गॉथिक आर्च आकाराचे असते.
3. बाजूला वायुवीजनासाठी व्यवस्था असते.
4. वरून पारदर्शक प्लास्टिक शीटने आच्छादन केले जाते.
5. आत पिकांच्या लागवडीसाठी बेड तयार केले जातात.
6. सिंचन व खत देण्यासाठी ड्रिप प्रणाली बसवली जाते.
लागणारे साहित्य:
GI पाईप
UV स्थिरित
पॉलीथिन शीट
नट-बोल्ट व क्लॅम्प
वायर/फिक्सिंग साहित्य
ड्रिप सिंचन संच
पाण्याची टाकी
शेडनेट
दरवाजा व वायुवीजनाची जाळी
बेड तयार करण्यासाठी माती/कोकोपीट इ.
निष्कर्ष:
aमजबूत सांगाडा, योग्य पॉलीथिन आच्छादन आणि योग्य सिंचन व्यवस्था यामुळे पॉलिहाऊसमध्ये पिकांची चांगली वाढ होते.
पाणी व पोषण व्यवस्थापन
1. गरजेनुसार पाणी द्यावे.
2. ठिबक सिंचनाचा वापर करावा.
3. मातीतील ओलावा नियमित तपासावा.
4. जास्त पाणी देऊन पाणी साचू देऊ नये.
5. सकाळी किंवा संध्याकाळी सिंचन करणे योग्य ठरते.
6. पाण्याची गुणवत्ता वेळोवेळी तपासावी.
पोषण व्यवस्थापन:
1. मातीची किंवा माध्यमाची चाचणी करून खतांचे नियोजन करावे.
2. नत्र, स्फुरद, पालाश तसेच सूक्ष्म अन्नद्रव्ये पिकाच्या गरजेनुसार द्यावीत.
3. ठिबकद्वारे विद्राव्य खत देण्यास फर्टिगेशन म्हणतात.
4. पिकाच्या वाढीच्या अवस्थेनुसार खतांचे प्रमाण बदलावे.
5. जास्त खत वापरणे टाळावे.
निष्कर्ष: योग्य प्रमाणात पाणी आणि संतुलित पोषण दिल्यास पॉलिहाऊसमधील पिकांची वाढ, गुणवत्ता आणि उत्पादन सुधारते.
रोग व किड नियंत्रण
किडी:
1.पांढरी माशी
2. मावा
3. तुडतुडे
4. थ्रिप्स
5. लाल कोळीप्रमुख
रोग:
1. भुरी
2. करपा
3. मर रोग
4. मुळकूज
5. विषाणूजन्य रोग
नियंत्रणाच्या पद्धती:
पॉलिहाऊस स्वच्छ ठेवावे.
रोगट पाने व झाडे काढून नष्ट करावीत.
पिवळे व निळे चिकट सापळे वापरावेत.
पॉलिहाऊसमध्ये योग्य वायुवीजन ठेवावे.
प्रमाणित व रोगमुक्त बियाणे/रोपे वापरावीत.
पिकांची नियमित पाहणी करावी.
जैविक नियंत्रण पद्धतींचा वापर करावा.
गरज असल्यास कृषी तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने योग्य कीटकनाशक/बुरशीनाशक वापरावे.
निष्कर्ष:
ज्ञनियमित निरीक्षण, स्वच्छता आणि एकात्मिक कीड-रोग व्यवस्थापनामुळे पॉलिहाऊसमधील पिकांचे नुकसान कमी करता येते.
भाजीपाला निवड
पिकांची निवड:
1. टोमॅटो
2. ढोबळी मिरची
3. काकडी
4. मिरची
5. वांगी
6. पालक
7. कोथिंबीर
8. लेट्यूस
निवड करताना विचारात घ्यावयाचे मुद्दे:
हवामान व तापमान पाण्याची उपलब्ध तामातीची गुणवत्ता बाजारातील मागणी पिकाचा कालावधी उत्पादन क्षमतारोग व किडींचा प्रादुर्भाव उपलब्ध पॉलिहाऊस सुविधा
निष्कर्ष:
हवामान, बाजारपेठ आणि पॉलिहाऊसच्या सुविधांचा विचार करून भाजीपाला पिकांची निवड केल्यास चांगले उत्पादन व नफा मिळू शकतो.
