शेती विभाग

शेळीपालनाची माहितीशेळीपालन हा कमी भांडवलात सुरू करता येणारा आणि योग्य व्यवस्थापन केल्यास चांगले उत्पन्न मिळवून देणारा व्यवसाय आहे.

1. शेळीपालनासाठी जागागोठा उंच, कोरडा व हवेशीर असावा.पावसाचे पाणी गोठ्यात साचणार नाही याची काळजी घ्यावी.प्रत्येक शेळीला पुरेशी जागा मिळेल अशी व्यवस्था करावी

.2. योग्य शेळीच्या जातीउस्मानाबादीसंगमनेरीसिरोहीबीटलजमुनापारी

3. खाद्य व्यवस्थापनहिरवा चारा, वाळलेला चारा आणि आवश्यकतेनुसार पशुखाद्य द्यावे.शेळ्यांना नेहमी स्वच्छ पाणी उपलब्ध असावे.खनिज मिश्रण व मीठ योग्य प्रमाणात द्यावे.

4. आरोग्याची काळजीवेळेवर लसीकरण व जंतनाशक उपचार करावेत.आजारी शेळी वेगळी ठेवावी.गोठा नियमित स्वच्छ करावा

.5. प्रजनननिरोगी नर व मादी शेळ्यांची निवड करावी.मादी शेळी साधारणपणे ५ महिन्यांच्या गर्भावधीनंतर करडांना जन्म देते.चांगल्या व्यवस्थापनामुळे शेळीपालनातून करडांचे उत्पादन वाढवता येते

.6. उत्पन्न शेळ्या, करडे, शेळीचे दूध आणि शेळीचे शेणखत यापासून उत्पन्न मिळू शकते. व्यवसाय सुरू करण्यापूर्वी चारा, गोठा, औषधे आणि बाजारपेठ यांचा खर्च विचारात घेणे महत्त्वाचे आहे.

7..शेळीपालन व शेळीविषयी थोडक्यात माहितीशेळी हा लहान आकाराचा, शाकाहारी आणि पाळीव प्राणी आहे.

8.. शेळीपालन हा ग्रामीण भागातील महत्त्वाचा व्यवसाय आहे.शेळी हिरवा चारा, पाने, गवत आणि कडबा खाते.

9..शेळीपासून मांस, दूध आणि शेणखत मिळते.शेळीची गर्भावस्था साधारण ५ महिन्यांची असते.

10..शेळीला जन्मलेल्या पिल्लाला करडू म्हणतात.शेळ्यांना राहण्यासाठी स्वच्छ, कोरडा व हवेशीर गोठा आवश्यक असतो.

11..शेळ्यांना वेळेवर लसीकरण, जंतनाशक औषध आणि पशुवैद्यकीय तपासणी करणे गरजेचे आहे.योग्य आहार व काळजी घेतल्यास शेळीपालनातून चांगले उत्पन्न मिळू शकते.

🔜शेळ्यांच्या जाती🔙

त्यांच्या दूध, मांस आणि लोकर उत्पादनानुसार वेगवेगळ्या असतात.

भारतात आढळणाऱ्या काही प्रमुख शेळीच्या जाती पुढीलप्रमाणे आहेत

:1..उस्मानाबादी शेळी – महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध जात. मांसासाठी चांगली असून कमी खर्चात पालन करता येते.

2..संगमनेरी शेळी – महाराष्ट्रातील संगमनेर परिसरात आढळते. दूध व मांसासाठी उपयुक्त

.3..बारबरी शेळी – आकाराने लहान, वाढीचा वेग चांगला आणि मांसासाठी उपयुक्त.

4..जमुनापारी शेळी – मोठ्या आकाराची जात. दूध उत्पादन चांगले असते.

5..सिरोही शेळी – राजस्थान व गुजरात भागात प्रसिद्ध. मांसासाठी चांगली आणि कठीण हवामान सहन करते.

..6..बिटल शेळी – पंजाब परिसरातील जात. दूध आणि मांस दोन्हीसाठी उपयुक्त

7…ब्लॅक बंगाल शेळी – आकाराने लहान पण मांसाची गुणवत्ता चांगली. कमी खाद्यातही पालन करता येते

8…कोटा शेळी – राजस्थानमध्ये आढळणारी जात. मांस उत्पादनासाठी उपयोगी.महाराष्ट्रात उस्मानाबादी आणि संगमनेरी या जाती शेळीपालनासाठी विशेष प्रसिद्ध आहेत.तुम्हाला उस्मानाबादी, संगमनेरी की जमुनापारी यापैकी कोणत्या शेळीची सविस्तर माहिती हवी?

🔜शेळीच्या पिल्ला ची माहिती 🔙

माहितीशेळीच्या पिल्लाला करडू असे म्हणतात. करडांची योग्य काळजी घेतल्यास त्यांची वाढ चांगली होते.जन्मानंतरची काळजी: जन्मानंतर पिल्लाला स्वच्छ करून उबदार ठिकाणी ठेवावे.पहिले दूध: जन्मानंतर शक्य तितक्या लवकर आईचे पहिले दूध (चीक) पाजावे. यामुळे पिल्लाला रोगप्रतिकारक शक्ती मिळण्यास मदत होते.दूध: सुरुवातीच्या काळात आईचे दूध नियमित पाजावे.खाद्य: हळूहळू मऊ हिरवा चारा, कोवळे गवत आणि पिल्लांसाठी योग्य पूरक खाद्य देण्यास सुरुवात करावी.पाणी: पिल्लाला स्वच्छ व ताजे पाणी उपलब्ध ठेवावे.स्वच्छता: निवारा कोरडा, स्वच्छ आणि हवेशीर ठेवावा.आरोग्य: पशुवैद्यांच्या सल्ल्याने लसीकरण व जंतनाशक उपचार वेळेवर करावेत.वाढ: निरोगी पिल्लाचे वजन व शरीराची वाढ नियमित तपासावी.निरोगी करडू चपळ, सक्रिय आणि व्यवस्थित दूध पिणारे

े