हायड्रोमार्कर हे जमिनीवर समान उंचीची पातळी (लेव्हल) निश्चित करण्यासाठी वापरले जाणारे सोपे साधन आहे.
याच्या मदतीने शेतातील उतार समजून घेऊन कंटूर रेषा निश्चित करता येतात.
जलसंधारण, मृदासंधारण आणि कंटूर बांध तयार करण्यासाठी याचा उपयोग होतो.
आवश्यक साहित्यपारदर्शक प्लास्टिकची नळीस्वच्छ पाणीमार्कर किंवा खडूलाकडी
खूंट्याहातोडामोजपट्टीदोरीवही व पेन्सिलहायड्रोमार्करची कार्यपद्धतीहायड्रोमार्करमध्ये पाण्याची पातळी दोन्ही टोकांना समान राहते या तत्त्वाचा उपयोग केला जातो.
त्यामुळे एका ठिकाणची उंची दुसऱ्या ठिकाणी अचूकपणे हस्तांतरित करता येते.कंटूर घेण्याची पद्धत
१. जागेची पाहणी:सर्वप्रथम शेताची पाहणी करून जमिनीचा उतार कोणत्या दिशेने आहे हे समजून घ्यावे.
२. सुरुवातीचा बिंदू निवडणे:जमिनीवर एक योग्य ठिकाण निवडून तेथे खूंटा लावावा.
हा संदर्भ-बिंदू म्हणून वापरावा.
३. नळीमध्ये पाणी भरणे:पारदर्शक नळीमध्ये पाणी भरावे.
नळीमध्ये जास्त हवा राहणार नाही याची काळजी घ्यावी.
४. दोन टोकांची पातळी तपासणे:नळीची दोन्ही टोके उभी धरल्यावर पाण्याची पातळी स्थिर होऊ द्यावी.
दोन्ही बाजूंची पाण्याची पातळी समान असते.
५. समान उंचीचा बिंदू शोधणे:एक टोक संदर्भ-बिंदूवर ठेवून दुसरे टोक जमिनीवर वेगवेगळ्या ठिकाणी नेले जाते.
पाण्याची पातळी संदर्भ-बिंदूच्या ठरलेल्या उंचीशी जुळली की ते ठिकाण समान उंचीचे समजले जाते.
६. खूण करणे:समान उंची मिळालेल्या ठिकाणी मार्करने खूण करावी किंवा खूंटा लावावा.
७. पुढील बिंदू निश्चित करणे:पहिल्या बिंदूपासून पुढे नळी नेऊन त्याच पद्धतीने आणखी समान उंचीचे बिंदू निश्चित करावेत.
८. कंटूर रेषा तयार करणे:सर्व समान उंचीच्या बिंदूंना क्रमाने जोडल्यावर कंटूर रेषा तयार होते.
हायड्रोमार्करचे फायदेवापरण्यास सोपे आहे.खर्च कमी येतो.
वीज किंवा महागडे उपकरण आवश्यक नसते.शेतातील समान उंचीचे बिंदू शोधता येतात.जलसंधारणाच्या कामात उपयोगी आहे.
मृदाक्षरण कमी करण्यास मदत होते.कंटूर बांध व चर नियोजनासाठी उपयोगी आहे.
लहान आणि मध्यम शेतांसाठी उपयुक्त आहे.काळजी घेण्याच्या गोष्टीनळी पारदर्शक आणि स्वच्छ असावी.
पाण्यात हवेचे बुडबुडे राहू देऊ नयेत.पाण्याची पातळी स्थिर झाल्यावरच खूण करावी.नळी वाकलेली किंवा दाबलेली नसावी.प्रत्येक खूण व्यवस्थित नोंदवावी.
मोजमाप करताना नळीची दोन्ही टोके योग्य उंचीवर धरावीत
.थोडक्यात: हायड्रोमार्करच्या मदतीने पाण्याच्या समान पातळीचा उपयोग करून जमिनीवरील समान उंचीचे बिंदू शोधले जातात आणि ते बिंदू जोडून कंटूर रेषा तयार केली जाते.
