CACTUS NARSARY
१) सर्वे
- लोकांना कॅक्टस झाडांची माहिती आहे का?
- घर/ऑफिस सजावटीसाठी कॅक्टस वापरतात का?
- कमी पाण्यात वाढणारी झाडे लोकांना आवडतात का?
- कॅक्टस नर्सरी व्यवसायाबाबत रस आहे का?
२) साहित्य
- कॅक्टसची रोपे / कटिंग
- कुंड्या
- वाळू
- माती
- शेणखत / कंपोस्ट
- पाणी (मर्यादित प्रमाणात)
- सावली जाळी
- फावडे, खुरपे
- लेबल व मार्कर
३) उद्देश
- कॅक्टस नर्सरीची माहिती मिळवणे
- कमी पाण्यात वाढणाऱ्या झाडांचा अभ्यास करणे
- शोभेच्या झाडांची निर्मिती करणे
- स्वयंरोजगाराची संधी समजून घेणे
४) निरीक्षण
- कॅक्टस झाडांना कमी पाणी लागते
- जास्त पाणी दिल्यास झाडे खराब होतात
- योग्य माती मिश्रणात वाढ चांगली होते
- कॅक्टस झाडे दीर्घकाळ टिकतात
५) निष्कर्ष
- कॅक्टस नर्सरी हा कमी खर्चाचा व्यवसाय आहे
- पाणी बचतीसाठी कॅक्टस उपयुक्त आहेत
- घर व ऑफिस सजावटीसाठी कॅक्टस लोकप्रिय आहेत
- पर्यावरणपूरक व नफ्याचा व्यवसाय ठरू शकतो
AUTO CLAVE
१) सर्वे
- प्रयोगशाळा/रुग्णालयात ऑटोक्लेव वापरला जातो का?
- उपकरणे निर्जंतुकीकरणासाठी ऑटोक्लेव आवश्यक आहे का?
- ऑटोक्लेवमुळे संसर्गाचा धोका कमी होतो का?
- ऑटोक्लेव वापराबाबत प्रशिक्षण आवश्यक आहे का?
२) साहित्य
- ऑटोक्लेव मशीन
- पाणी
- स्टील ट्रे
- काच/धातू उपकरणे
- ऑटोक्लेव पाउच / कापडी गुंडाळी
- तापमान व दाब मापक
- वीजपुरवठा
- सुरक्षा हातमोजे
३) उद्देश
- निर्जंतुकीकरणाची प्रक्रिया समजून घेणे
- जीवाणू व विषाणू नष्ट करण्याचे तंत्र जाणून घेणे
- प्रयोगशाळा सुरक्षिततेबाबत जागरूकता वाढवणे
- ऑटोक्लेवचे योग्य वापर शिकणे
४) निरीक्षण
- उच्च तापमान व दाबामुळे जंतू नष्ट होतात
- ठराविक वेळ ठेवणे अत्यावश्यक असते
- योग्य पॅकिंग केल्यास निर्जंतुकीकरण प्रभावी होते
- सुरक्षा नियम पाळणे आवश्यक आहे
५) निष्कर्ष
- ऑटोक्लेव हे प्रभावी निर्जंतुकीकरण साधन आहे
- रुग्णालये व प्रयोगशाळांसाठी अत्यावश्यक आहे
- संसर्ग नियंत्रणात महत्त्वाची भूमिका बजावते
- योग्य वापरामुळे सुरक्षितता वाढते
WATER HOLDING CAPICITY
१) सर्वे
- वेगवेगळ्या प्रकारच्या मातीमध्ये पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता वेगळी असते का?
- शेतकरी मातीची पाणी धरण्याची क्षमता लक्षात घेऊन पाणी देतात का?
- जास्त पाणी धरणारी माती पिकांसाठी उपयुक्त असते का?
- पाणी धरण्याची क्षमता उत्पादनावर परिणाम करते का?
२) साहित्य
- मातीचे नमुने (वाळूयुक्त, चिकणमाती, काळी माती)
- मोजमाप कप / बीकर
- पाणी
- चलणी / गाळणी
- वजन काटा
- भांडे
- स्टॉपवॉच / घड्याळ
३) उद्देश
- मातीची पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता तपासणे
- वेगवेगळ्या मातींची तुलना करणे
- पिकांसाठी योग्य माती ओळखणे
- पाणी व्यवस्थापनाचे महत्त्व समजून घेणे
४) निरीक्षण
- चिकणमाती जास्त पाणी धरून ठेवते
- वाळूयुक्त माती कमी पाणी धरते
- काळी माती मध्यम प्रमाणात पाणी धरते
- मातीची रचना पाणी धरण्याच्या क्षमतेवर परिणाम करते
५) निष्कर्ष
- मातीची Water Holding Capacity पिकांच्या वाढीसाठी महत्त्वाची आहे
- योग्य माती निवडल्यास पाणी बचत होते
- जास्त पाणी धरून ठेवणारी माती कोरड्या भागात उपयुक्त ठरते
- माती परीक्षणामुळे शेती उत्पादन वाढवता येते
HOT AIR OVEN
१) सर्वे
- प्रयोगशाळेत हॉट एअर ओव्हन वापरला जातो का?
- कोरड्या निर्जंतुकीकरणासाठी हा ओव्हन उपयुक्त आहे का?
- ऑटोक्लेवपेक्षा वेगळा वापर कशासाठी होतो?
- योग्य तापमान व वेळ ठेवणे आवश्यक आहे का?
२) साहित्य
- हॉट एअर ओव्हन
- काच उपकरणे (बीकर, टेस्ट ट्यूब)
- धातू उपकरणे
- ट्रे
- तापमान नियंत्रक (Thermostat)
- वीजपुरवठा
- सुरक्षा हातमोजे
३) उद्देश
- कोरड्या उष्णतेद्वारे निर्जंतुकीकरण समजून घेणे
- प्रयोगशाळा सुरक्षिततेचा अभ्यास करणे
- हॉट एअर ओव्हनचा योग्य वापर शिकणे
- ओलसर निर्जंतुकीकरणापेक्षा फरक समजणे
४) निरीक्षण
- उच्च तापमानामुळे जंतू नष्ट होतात
- काच व धातू उपकरणांसाठी योग्य आहे
- ठराविक तापमान (160–170°C) व वेळ आवश्यक असते
- प्लास्टिक वस्तूंसाठी योग्य नाही
५) निष्कर्ष
- हॉट एअर ओव्हन हे प्रभावी कोरडे निर्जंतुकीकरण साधन आहे
- प्रयोगशाळांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते
- योग्य तापमान व वेळ पाळल्यास सुरक्षितता वाढते
- ऑटोक्लेवला पर्याय म्हणून विशिष्ट कामांसाठी उपयुक्त आहे
