पाव

प्रस्तावना

आपल्या महाराष्ट्रात पाव नाश्त्याला खूप प्रमाणात खाल्ला जातो . मग तो मिसळ पाव , वडा पाव ,भजी पाव अशे इत्यादी प्रकारचे नाश्ताआहे . हा प्रोजेक्ट पाव बनवण्याची संपूर्ण प्रक्रिया समजावतो.

उद्देश

पाव तयार करण्याची प्रक्रिया समजून घेणे.

बेकिंगमधील फर्मेंटेशन, ओव्हन तापमान आणि वेळ यांची माहिती घेणे.

स्वच्छता आणि अन्नसुरक्षा यांचा अभ्यास करणे.

छोटा व्यवसाय उत्पादनाची मूलभूत माहिती मिळवणे.

साहित्य

मैदा

यीस्ट

साखर

मीठ

कोमट पाणी

तेल/बटर

मिक्सिंग बाउल

मोजमाप कप

ओव्हन / तंदूर

पाव ट्रे

प्रक्रिया

(1) पीठ मळून घेणे

एका भांड्यात पीठ, साखर, मीठ एकत्र मिसळा.

यीस्ट कोमट पाण्यात सक्रिय करा.

हे मिश्रण पिठात घालून नरम कणिक मळा.

थोडे तेल लावून कणिक झाकून ठेवा.

(2) फर्मेंटेशन

पीठ 1–2 तास झाकून ठेवावी.

पिठाच्या दुप्पट झाल्यावर ते तयार झाल्याचे समजते.

(3) पावांना आकार देणे

पीठाचे छोटे समान गोळे बनवा.

तेल लावलेल्या पाव ट्रेमध्ये गोळे एका रांगेत ठेवा.

(4) दुसरे फर्मेंटेशन

ट्रेमधील गोळे 20–30 मिनिटे फुलू द्या.

गोळे एकमेकांना लागतील इतके फुलतात.

(5) बेकिंग

ओव्हन गरम करून पाव ट्रे त्यात ठेवा.

साधारण 12–15 मिनिटे बेक करा.

पाव सोनेरी तपकिरी झाल्यावर बाहेर काढा.

(6) थंड करणे

पाव पूर्ण थंड झाल्यावर त्यांना ट्रेमधून काढा.

निरीक्षण

फर्मेंटेशन योग्य झाले तर पाव हलका व मऊ तयार होतो.

ओव्हनचे तापमान जास्त असल्यास पाव जळू शकतो.

कमी बेकिंग वेळेत पाव कच्चा राहतो.

योग्य प्रमाणात यीस्ट वापरल्यास पाव चांगला फुलतो.

निष्कर्ष

या प्रोजेक्टमधून पाव बनवण्याच्या संपूर्ण प्रक्रियेची माहिती मिळाली. फर्मेंटेशन, तापमान, स्वच्छता आणि साहित्याचे प्रमाण यांचा पावाच्या गुणवत्तेवर मोठा परिणाम होतो. योग्य पद्धतीने काम केले तर आपण घरगुती पण व्यवसाय करू शकतो .

कॉस्टिंग

अ.क्र.	साहित्य	वापरलेले वजन	दर / kg (₹)	खर्च (₹)
1	मैदा	5 kg	45	225.00
2	साखर	100 gm	42	4.20
3	मीठ	80 gm	30	2.40
4	यीस्ट	110 gm	160	17.60
5	ब्रेड इम्प्रूव्हर	10 gm	500	5.00
6	तेल	50 gm	150	7.50
7	ऑटो चार्जेस	1 युनिट	14	14.00

एकूण कच्चा माल खर्च : ₹ 275.70
मजुरी (35%) : ₹ 96.49

एकूण उत्पादन खर्च (Total Cost) : ₹ 372.19

प्रति पाव खर्च (अंदाजे) : ₹ 2.88

आवळा प्रकल्प

प्रस्तावना

मी dbrt ची विद्यार्थिनी आहे . आम्ही आवळा हा प्रोजेक्ट तयार केला. आरोग्यासाठी खूप पौष्टिक असतो. त्यात व्हिटामिन c जास्त प्रमाणात असते व ते औषधी फळ मानले जाते. या प्रकल्पातून आवळ्याचे गुणधर्म ,उपयोग व महत्व याची माहिती घेतली आहे.

उद्देश

1 आवळ्याचे औषधी गुणधर्म जाणून घेणे.

2 तो कोणत्या सिझन मध्ये उपलब्ध होतो हे जाणून घेणे.

3 आवळ्यापासून कोणत्या प्रकारचे product तयार होतात ह्याची माहिती मिळवणे.

सर्वे

जयवंत भिकाजी गायकवाड यांची मुलाखत घेतली. ते हिवरे कुंभार मध्ये राहणारे होते. त्यांना शेतात 50 झाडे लावलेली होती.

आवळ्याचे 2 प्रकार आहेत. 1(राय आवळा)

2 (कंठी आवळा )

आवळ्याचे झाडे लावल्यानंतर 5 ते 6 वर्षांनी त्याला आवळा यायला लागले.

साहित्य

पातेल,चमचा , ग्लास, मग, डिश, नमक, काळी मिरी , जीरा,मसाले,आवळे , विनेगर, इत्यादी.

कृती

सर्व प्रथम आम्ही आवळे निवडून घेतले. त्यानंतर त्याला मिठाच्या पाण्यात 12 तास भिजत घातले. त्यानंतर त्यांना गरम पाण्यात शिजवून घेतले. त्यानंतर मसाले घालून आणि त्यात तेल घालून त्याला मुरायला ठेवलं. ते टिकण्यासाठी व आंबट लागण्यासाठी त्यात विनेगर टाकलं.

त्यानंतर आम्ही त्याचापासून आम्ही लोणच तयार केले .आणि आवळा सुपारी तयार केली .

त्यातून काय शिकलो :आवळा हा शरीरासाठी खूप उपयोगी असतो .

निरीक्षण

आवळा हा पांगून ठेवला पाहिजे नाहीतर तो लवकर खराब होतो .

निष्कर्ष

या प्रकल्पातून आवळा हा खूप पोषक आणि बहुगुणी फळ आहे हे समजले .त्याचा खूप औषधी उपयोग होतात अवल्यापासून तयार होणारे पदार्थ आरोग्य आणि आर्थिक दोन्ही दृष्टीकोनातून फायदेशीर आहेत . म्हणून आवळ्याचे महत्व सर्वांनी जाणून ग्यावे व त्याचा वापर करावा .

कॉस्टिंग

क्र.	मटेरिअल	वजन	दर /kg	किंमत
1.	आवळा	2kg	40rs	80.00
2.	लोंच मसाला	150gm	80rs/100gm	120.00
3.	साध मीठ	150gm	30rs/kg	4.50
4.	तेल	400gm	150rs/kg	60.00
5.	गॅस चार्जेस	30gm	14kg	1.86
6.	पॅकिंग चर्जेस	10 जा	10rs	100.00
7.	फॉइल	10फा	1 rs	10.00

मजुरी (35%) : ₹ 131.72

एकूण उत्पादन खर्च (Total Cost) : ₹ 376.36

प्रती आवळा खर्च (अंदाजे) : ₹ 508.68

चहा

प्रस्तावना

भारतामध्ये चहा हा प्रत्येक घराचा अविभाज्य घटक आहे. सकाळी उठल्यापासून संध्याकाळपर्यंत कधीही प्यायला तयार असणारा हा पेय अनेकांच्या दैनंदिन जीवनाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. या प्रोजेक्टमध्ये आपण साधा, सुगंधी आणि चविष्ट चहा कसा बनवायचा हे आपण पाहणार आहोत.

साहित्य ;

पाणी – 100ml

दूध – 3 लिटर

साखर – ५ चमचे (चवीनुसार)

चहा पत्ती – २ चमचा

आलं (किसलेले) – १० gm

वेलची – ४ ते ५ (ठेचून)

कृती

पाणी आणि चहा पत्ती ,अद्रक ,विलायची उकळून घेणे आणि दुध टाकून उकळून घ्यावे .त्यानंतर गाळून घ्यावे .

काळजी घेणे

चहा पत्ती जास्त घालू नये; चहा कडवट होऊ शकतो.

दूध आणि पाण्याचे प्रमाण चवीप्रमाणे ठेवा.

उकळताना भांडे लक्षात ठेवावे, अन्यथा चहा उतू जाऊ शकतो.

चहाचे प्रकार

आला–वेलची चहा

कडाक चहा

लिंबू चहा (दूधाशिवाय)

मसाला चहा

ग्रीन टी

निष्कर्ष

चहा हा भारतीय संस्कृतीचा एक अविभाज्य भाग आहे. योग्य प्रमाणात साहित्य, मसाले आणि उकळी दिल्यास साध्या चहाचीही चव अप्रतिम होऊ शकते. हा प्रोजेक्ट चहा बनवण्याची साधी पण आवश्यक पद्धत स्पष्ट करतो.

कॉस्टिंग