बायोगॅस हा सेंद्रिय पदार्थांचे ऑक्सिजनच्या अनुपस्थितीत विघटन झाल्यामुळे तयार होणारा ज्वलनशील वायू आहे.
शेण,
स्वयंपाकघरातील ओला कचरा,
शेतीतील अवशेष आणि इतर सेंद्रिय पदार्थांपासून बायोगॅस तयार करता येतो.
बायोगॅसमधील प्रमुख घटकमिथेन
— मुख्य ज्वलनशील घटककार्बन डायऑक्साइडथोड्या प्रमाणात इतर वायूबायोगॅस तयार
होण्याची प्रक्रियाशेण किंवा सेंद्रिय कचरा गोळा केला जातो.
त्यात योग्य प्रमाणात पाणी मिसळून मिश्रण तयार केले जाते.
हे मिश्रण बायोगॅस संयंत्रातील पचन टाकीत सोडले जाते.
ऑक्सिजन नसलेल्या वातावरणात सूक्ष्मजीव सेंद्रिय पदार्थांचे विघटन करतात.
या प्रक्रियेत बायोगॅस तयार होतो.तयार झालेला वायू साठवून स्वयंपाक किंवा इतर योग्य कामांसाठी वापरता येतो.
उरलेला पदार्थ सेंद्रिय खत म्हणून वापरता येतो.बायोगॅसचे उपयोगस्वयंपाकासाठी इंधनयोग्य उपकरणांद्वारे वीज निर्मितीकाही ठिकाणी उष्णता निर्माण करण्यासाठीसेंद्रिय खत तयार करण्यासाठीबायोगॅसचे फायदेसेंद्रिय कचऱ्याचा उपयोग होतो.
पारंपरिक इंधनावरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत होते.
स्वच्छ ऊर्जा मिळवण्याचा एक मार्ग आहे.
उरलेले पचन झालेले पदार्थ खत म्हणून उपयोगी पडू शकतात.
ग्रामीण भागात शेणाचा उपयुक्त वापर करता येतो.
बायोगॅस संयंत्राचे मुख्य भागमिश्रण टाकी → पचन टाकी → वायू साठवण भाग → गॅस पाइप → वापराचे उपकरण
निष्कर्ष:
बायोगॅस हा सेंद्रिय कचऱ्यापासून मिळणारा उपयुक्त ऊर्जा स्रोत आहे. योग्य प्रकारे संयंत्राची रचना, देखभाल आणि सुरक्षा केली तर त्याचा घरगुती तसेच शेतीच्या कामांसाठी उपयोग करता येतो.
