Black Soldier Fly सेंद्रिय कचरा व्यवस्थापनासाठी प्रभावी उपाय
प्रस्तावना
आज सेंद्रिय कचऱ्याचे प्रमाण झपाट्याने वाढत आहे. घरगुती कचरा, हॉटेलमधील उरलेले अन्न, शेतीतील अवशेष यांचे योग्य व्यवस्थापन न झाल्यास पर्यावरणावर विपरीत परिणाम होतो. या समस्येवर ब्लॅक सोल्जर फ्लाय (BSF) ही एक अत्यंत उपयुक्त व पर्यावरणपूरक संकल्पना आहे.ब्लॅक सोल्जर फ्लाय (Black Soldier Fly) – सेंद्रिय कचरा व्यवस्थापनासाठी प्रभावी उपाय
SF) ही एक अत्यंत उपयुक्त व पर्यावरणपूरक संकल्पना आहे.
ब्लॅक सोल्जर फ्लाय म्हणजे काय?
ब्लॅक सोल्जर फ्लाय हा एक प्रकारचा कीटक आहे. याच्या अळ्या (Larvae) सेंद्रिय कचरा अतिशय वेगाने खाऊन त्याचे विघटन करतात. प्रौढ माशी माणसांना त्रास देत नाही व रोग पसरवत नाही.
उद्देश
- ब्लॅक सोल्जर फ्लाय अळ्यांच्या साहाय्याने सेंद्रिय कचऱ्याचे प्रभावी व जलद व्यवस्थापन करणे.
- अन्नकचऱ्यापासून उपयुक्त संसाधने (पशुखाद्य व सेंद्रिय खत) तयार करण्याची प्रक्रिया समजून घेणे.
- पर्यावरणपूरक व शाश्वत तंत्रज्ञानाचा प्रत्यक्ष अनुभव घेणे.
साहित्य
- प्लास्टिक/लाकडी पेटी
- सेंद्रिय कचरा (भाजीपाला, अन्न उरलेले)
- ब्लॅक सोल्जर फ्लाय अंडी/अळ्या
- पाणी
- जाळी / झाकण
कृती
BSF Composting चे फायदे
- कचरा कमी होतो (70–80%)
- जलद प्रक्रिया
- दुर्गंधी कमी
- खत + प्रोटीन दोन्ही मिळते
- सावलीची व उबदार जागा निवडली.
- पेटीच्या खालच्या बाजूस निचऱ्यासाठी छिद्रे केली.
- सेंद्रिय कचरा पेटीत टाकून हलका ओलावा ठेवला.
- BSF अंडी किंवा अळ्या कचऱ्यावर सोडल्या.
- पेटी थेट सूर्यप्रकाशापासून दूर ठेवली.
- दररोज निरीक्षण केले.
- 10–15 दिवसांनी अळ्यांची कापणी केली.
- उरलेला कचरा खत म्हणून वापरला.
निरीक्षण
- अळ्या सेंद्रिय कचरा वेगाने खात होत्या.
- कचऱ्याचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या कमी झाले.
- दुर्गंधी कमी जाणवली.
- अळ्यांची वाढ जलद झाली.
- उरलेला कचरा मऊ व काळसर झाला (कंपोस्ट).
निष्कर्ष
ब्लॅक सोल्जर फ्लाय अळ्यांच्या सहाय्याने सेंद्रिय कचऱ्याचे जलद, स्वस्त व पर्यावरणपूरक व्यवस्थापन करता येते. या पद्धतीमुळे कचऱ्याचे रूपांतर पशुखाद्य व सेंद्रिय खतामध्ये होऊन पर्यावरण संरक्षण व उत्पन्ननिर्मितीस मदत होते.
जर तुला हाच अहवाल
