मोटार म्हणजे काय ?

  • मोटर व तिचे प्रकारमोटर हे असे विद्युत यंत्र आहे जे विद्युत ऊर्जेचे यांत्रिक ऊर्जेत रूपांतर करते. मोटरचा उपयोग पंप, पंखे, मशीन, शेतीतील पाणी उपसण्यासाठी तसेच विविध औद्योगिक कामांसाठी केला जातो.
  • मोटरमध्ये विद्युत प्रवाह दिल्यावर तिचा shaft फिरतो आणि त्याच्या साहाय्याने पंप किंवा इतर यंत्र चालवले जाते.
  • पाण्याची मोटर मुख्यतः विहीर, बोअरवेल, टाकी किंवा इतर स्रोतांमधून पाणी वर उचलण्यासाठी वापरली जाते.
  • मोटरची क्षमता साधारण 0.25 HP ते 100 HP किंवा त्यापेक्षा जास्त असू शकते आणि आवश्यकतेनुसार वेगवेगळ्या क्षमतेच्या मोटरी वापरल्या जातात.
  1. AC Motor (Alternating Current Motor) : AC विद्युत पुरवठ्यावर चालणाऱ्या मोटरला AC Motor म्हणतात. यामध्ये Single Phase आणि Three Phase असे प्रकार असतात. पाण्याचे पंप, पंखे, शेतीतील पंप आणि औद्योगिक मशीनमध्ये AC Motor मोठ्या प्रमाणावर वापरली जाते.
  2. DC Motor (Direct Current Motor) : DC विद्युत पुरवठ्यावर चालणाऱ्या मोटरला DC Motor म्हणतात. ती बॅटरी किंवा DC supply वर चालवता येते. Series, Shunt, Compound आणि PMDC हे DC Motor चे प्रमुख प्रकार आहेत. ज्या ठिकाणी speed control आवश्यक असते किंवा battery supply उपलब्ध असते, तेथे DC Motor वापरली जाते.

    Water Pump मध्ये मोटरचे काम : पाण्याच्या पंपामध्ये मोटरचा shaft impeller ला फिरवतो. Impeller फिरल्यामुळे पाण्यावर दाब निर्माण होतो आणि पाणी पाइपमधून आवश्यक ठिकाणी पोहोचवले जाते. त्यामुळे घरातील पाणीपुरवठा, शेतीसाठी सिंचन, टाकी भरणे आणि इतर पाणी उपसण्याच्या कामांसाठी मोटर-पंपाचा उपयोग होतो.

    पाण्याची मोटर व तिचे प्रकार : पाणी एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी उचलण्यासाठी Water Pump/Motor वापरली जाते. मोटर विद्युत ऊर्जेचे यांत्रिक ऊर्जेत रूपांतर करून पंपाचा impeller फिरवते आणि त्यामुळे पाण्याचा प्रवाह निर्माण होतो. पाण्याच्या मोटरीचे प्रमुख प्रकार Submersible Motor आणि Monoblock Motor आहेत.

    1. Submersible Motor : ही मोटर पाण्यामध्ये, म्हणजेच विहीर किंवा बोअरवेलच्या आत बसवली जाते. मोटर आणि पंप एकत्रित unit म्हणून पाण्यात काम करतात. त्यामुळे खोल बोअरवेलमधून पाणी वर उचलण्यासाठी तिचा उपयोग होतो. ती पूर्णपणे पाण्यात बुडालेली असते आणि पाइपद्वारे पाणी वर पाठवते.

    Submersible → मोटर पाण्याच्या आत

    2. Monoblock Motor : Monoblock मध्ये मोटर आणि पंप एकाच shaft वर एकत्र जोडलेले असतात. ही मोटर साधारणपणे पाण्याच्या स्रोताच्या बाहेर बसवली जाते. विहीर, टाकी किंवा इतर पाण्याच्या स्रोतामधून पाणी उपसण्यासाठी तिचा उपयोग होतो. तिची देखभाल आणि दुरुस्ती तुलनेने सोपी असते.

    Monoblock → मोटर पाण्याच्या बाहेर.