1}गुलाब जामुन

1.खवा व मैद्याचे छोटे गोळे तयार करून ते तुपात किंवा तेलात तळले जातात.

2.तळलेले गोळे साखरेच्या पाकात काही वेळ भिजवले जातात.

3.पाकात वेलची, केशर किंवा गुलाबपाणी घातल्याने चव आणि सुगंध वाढतो.

4.गुलाब जामुन गरम किंवा थंड दोन्ही प्रकारे खाता येतो.

5. गुलाब जामुन हा मऊ, रसाळ आणि गोड 

पाव

Deta 14 /8/2026

प्रस्तावना

आपल्या महाराष्ट्रात पाव नाश्त्याला खूप प्रमाणात खाल्ला जातो मग तो मिसळ पाव, वडा पाव, भजी पाव अशे इत्यादी प्रकारचे नाश्ताआहे. हा प्रोजेक्ट पाव बनवण्याची संपूर्ण प्रक्रिया समजावतो.

उद्देश

पाव तयार करण्याची प्रक्रिया समजून घेणे.

बेकिंगमधील फर्मेंटेशन, ओव्हन तापमान आणि वेळ यांची माहिती घेणे.

स्वच्छता आणि अन्नसुरक्षा यांचा अभ्यास करणे.

छोटा व्यवसाय उत्पादनाची मूलभूत माहिती मिळवणे.

साहित्य

मैदा

यीस्ट

साखर

मीठ

ब्रेड इम्पूअर

oil

oven

पाव ट्रेप्रक्रिया

(1) पीठ मळून घेणे

एका भांड्यात पीठ, साखर, मीठ एकत्र मिसळा.

यीस्ट कोमट पाण्यात सक्रिय करा.

हे मिश्रण पिठात घालून नरम कणिक मळा.

थोडे तेल लावून कणिक झाकून ठेवा.

(2) फर्मेंटेशन

पीठ 1-2 तास झाकून ठेवावी.

पिठाच्या दुप्पट झाल्यावर ते तयार झाल्याचे समजते…

(3) पावांना आकार देणे

पीठाचे छोटे समान गोळे बनवा.

तेल लावलेल्या पाव ट्रेमध्ये गोळे एका रांगेत ठेवा.

(4) दुसरे फर्मेंटेशन

ट्रेमधील गोळे 20-30 मिनिटे फुलू द्या.

गोळे एकमेकांना लागतील इतके फुलतात.

(5) बेकिंग

ओव्हन गरम करून पाव ट्रे त्यात ठेवा.

साधारण 12-15 मिनिटे बेक करा.

पाव सोनेरी तपकिरी झाल्यावर बाहेर काढा.

(6) थंड करणे

पाव पूर्ण थंड झाल्यावर त्यांना ट्रेमधून काढानिरीक्षण

फर्मेंटेशन योग्य झाले तर पाव हलका व मऊ तयार होतो.

ओव्हनचे तापमान जास्त असल्यास पाव जळू शकतो.

कमी बेकिंग वेळेत पाव कच्चा राहतो.

योग्य प्रमाणात यीस्ट वापरल्यास पाव चांगला फुलतो.

निष्कर्ष

या प्रोजेक्टमधून पाव बनवण्याच्या संपूर्ण प्रक्रियेची माहिती मिळाली. फर्मेंटेशन, तापमान, स्वच्छता आणि साहित्याचे प्रमाण यांचा पावाच्या गुणवत्तेवर मोठा परिणाम होतो. योग्य पद्धतीने काम केले तर आपण घरगुती पण व्यवसाय करू शकतो .

फ्लोचार्ट

कच्चा माल मोजणे (८ किलो बॅच)
│
▼
मैदा + यीस्ट + साखर + मीठ + ब्रेड इम्प्रूव्हर + बटर/तेल + पाणी
│
▼
मिक्सिंग (10–15 मिनिटे)
│
▼
मळलेले पीठ (Dough)
│
▼
पहिली फर्मेंटेशन (45–60 मिनिटे)
│
▼
डिव्हायडिंग (समान वजनाचे गोळे)
│
▼
राउंडिंग (गोळे तयार करणे)
│
▼
बेंच रेस्ट (10–15 मिनिटे)
│
▼
मोल्डिंग व टिनमध्ये ठेवणे
│
▼
फायनल प्रूफिंग (35–45 मिनिटे)
│
▼
बेकिंग (180–200°C, 25–30 मिनिटे)
│
▼
डी-मोल्डिंग (टिनमधून काढणे)
│
▼
कूलिंग (1–2 तास)
│
▼
स्लायसिंग (आवश्यक असल्यास)
│
▼
पॅकिंग
│
▼
तयार 10 किलो पाव

.

कॉस्टिंग

मैदा. 10kg. 50kg. 500

थिस्ट 220gm. 180kg. 39.50

साखर. 220gm. 50kg. 10

नमक 180gm. 30kg. 5.40

ब्रेड इम्पिअर. 20gm. 500kg. 10

ऑइल. 150gm. 180kg. 27.00

ऑवन चार्जेस. 2 युनिट. 10. 20

. एकूण खर्च= 605.9

. मजुरी =212.06

. टोटल =817.96

.

Pizza

Deta 26/8/2026

प्रस्तावना

पिझ्झा हा जगातील सर्वात लोकप्रिय आणि आवडता फास्टफूड पदार्थांपैकी एक आहे. इटलीमध्ये उत्पन्न झालेल्या या खाद्यपदार्थाने आज जगभरातील खाद्यसंस्कृतीमध्ये विशेष स्थान मिळवले आहे. मऊ आणि हलक्या पिठावर टोमॅटो सॉस, चीज आणि विविध भाज्या, मसाले किंवा टॉपिंग लावून तयार केला जाणारा पिझ्झा चविष्ट, आकर्षक आणि पोटभरीचा असतो.

उद्देश

देश

पिझ्झा तयार करण्याची प्रक्रिया समजून घेणे

पिझ्झा बनवण्यासाठी लागणारे साहित्य, त्यांचे प्रमाण आणि वापर शिकणे.

स्वयंपाक कौशल्य विकसित करणे

-कणिक मळणे, सॉस लावणे, टॉपिंग सजवणे आणि बेकिंग

यांसारखी कौशल्ये विकसित करणे.

नवीन चवींचा प्रयोग करणे

• विविध टॉपिंग, चीजचे प्रकार आणि मसाले वापरून नवी चव

तयार करण्याची सवय लावणे.

गटात काम करण्याची सवय लावणे

• प्रकल्प करताना समूहात समन्वय, काम वाटून घेणे आणि सहकार विकसित करणे.

आरोग्यदायी व स्वच्छ खाद्यपदार्थ बनवणे शिकणे

घरच्या घरी स्वच्छ व पौष्टिक पिझ्झा बनवण्याची माहिती मिळवणे.
सर्जनशीलता वाढवणे

पिझ्झा सजवण्यात आणि नवीन रेसिपी बनवण्यात कल्पकता वाढवणे.

व्यवसायाची माहिती मिळवणे

पिझ्झा बनवणे, खर्च, नफा, मागणी अशा गोष्टींचा अभ्यास करून छोटे उद्योजक कौशल्य विकसित होणे.

सर्वे

लोकांना पिझ्झाबद्दल काय आवडते, कोणता प्रकार जास्त लोकप्रिय आहे आणि ते किती वेळा पिझ्झा खातात हे जाणून घेण्यासाठी हा सर्वे करण्यात आला.

सर्वेक्षणातून दिसून आलेले मुद्दे

1. बहुतेक सर्वेक्षणातील लोकांना पिझ्झा खूप आवडतो.
2. सर्वात जास्त पसंती चीज पिझ्झा आणि व्हेज पिझ्झाला मिळाली.
3. बऱ्याच लोकांनी सांगितले की ते महिन्यातून एकदा पिझ्झा खातात.
4. लोकांना पिझ्झाची ₹100-₹150 दरम्यानची किंमत योग्य वाटते.
5. डॉमिनोज आणि पिझ्झा हट ही दोन्ही रेस्टॉरंट्स लोकांची आवडती आहेत.
6. काहींना नॉन-व्हेज पिझ्झाही आवडतो, पण त्यांची संख्या कमी आहे.
7. पिझ्झा हा स्नॅक म्हणून तसेच मित्रांसोबत खाण्यासाठी लोकांची पहिली पसंती आहे.
8. पिझ्झाच्या चवीसोबत त्याचा किफायतशीर दर आणि उपलब्धता हे लोकांसाठी महत्त्वाचे घटक आहेत
   वापरलेले साहित्य

मैदा

इस्ट

साखर

मीठ

तेल

बटर

चीज

टोमॅटो

शिमला मिरची

कांदा

ओव्हन चार्जेस

मजुरी

कृती

1. एका भांड्यात कोमट पाणी, साखर आणि यीस्ट घालून नीट मिसळावे.
2. ते मिश्रण ५-१० मिनिटे झाकून ठेवावे, म्हणजे यीस्ट सक्रिय होईल.
3. दुसऱ्या भांड्यात मैदा, मीठ आणि तेल घालून हलकेसे मिसळावे.
4. आता सक्रिय झालेले यीस्ट मिश्रण मैद्यात घालून मऊ पीठ मळावे.
5. पीठ खूप कोरडे वाटल्यास थोडे पाणी, आणि खूप ओले वाटल्यास थोडा मैदा घालावा.
6. हे मळलेले पीठ एका भांड्यात ठेवून त्यावर हलकेसे तेल लावावे.
7. भांडे झाकून १ तास उबदार ठिकाणी ठेवावे; त्यामुळे पीठ दुप्पट फुगते.
8. फुगलेले पीठ बाहेर काढून थोडे मळून गोल आकार द्यावा.
9. आता हाताने किंवा लाटण्याने पिझ्झा बेसचा गोल आकार बनवावा.
10. बेस तयार झाल्यावर काट्याने हलकेसे छिद्र करावे, म्हणजे फुगणार नाही.
11. शेवटी पिझ्झा बेस ५-७ मिनिटे आधीच गरम केलेल्या ओव्हन/तव्यावर हलके भाजून घेता येतो.

त्यातून काय शिकलो

1. स्वयंपाकात संयम आणि वेळेचे नियोजन खूप महत्त्वाचे असते हे समजले.
2. यीस्ट सक्रिय कसे करायचे आणि पिझ्झा बेससाठी पीठ योग्य प्रकारे मळणे शिकलो.
3. साहित्याचे योग्य प्रमाण पिझ्झाची चव सुधारते हे जाणवले.
4. पिझ्झा बनवताना स्वच्छता आणि सुरक्षितता पाळण्याची गरज कळली.
5. ओव्हन/तव्याचे तापमान कसे नियंत्रित करायचे हे शिकायला मिळाले.
6. पिझ्झा बनवताना चीज, भाज्या आणि सॉसचे योग्य प्रमाण कसे ठेवावे हे शिकले.
7. टीमवर्क (मित्र किंवा कुटुंबासोबत) केल्यास काम लवकर आणि मजेत होते हे जाणवले.
8. स्वतः पिझ्झा बनवल्यावर घरच्या जेवणाची किंमत आणि मेहनत समजली.
9. सजावट, टॉपिंग आणि सादरीकरणामुळे अन्न अधिक आकर्षक कसे दिसते हे शिकलो.
10. शेवटी, स्वतः बनवलेला पिझ्झा खाल्ल्यावर आत्मविश्वास वाढला आणि नवीन गोष्टी करण्याची इच्छा निर्माण झाली

निष्कर्ष

या प्रकल्पातून असे दिसून आले की पिझ्झा हा सर्व वयोगटातील लोकांचा आवडता पदार्थ आहे. लोकांना साधा, चविष्ट आणि परवडणाऱ्या किंमतीतील पिझ्झा अधिक पसंत आहे. पिझ्झा बनवताना साहित्याचे प्रमाण, स्वच्छता, आणि योग्य पद्धतीने बेस तयार करणे या गोष्टी महत्त्वाच्या असल्याचे जाणवले.

सर्वेक्षणातून लोकांना चीज आणि व्हेज पिझ्झा सर्वाधिक आवडतो हे स्पष्ट झाले.

पिज़्ज़ा फ्लो चार्ट

कच्चा माल (मैदा, यीस्ट, चीनी, नमक, तेल, पिज़्ज़ा मसाला,

. कॉस्टिंग

मैदा. 1kg. 50kg. 50

ईस्ट 20gm. 180kg. 3.60

साखर. 20gm. 50kg. 1.00

नमक. 10gm 30kg. 0.30

मिल्क पावडर. 20gm 500kg. 10.00

टोमॅटो. . 500gm 20kg. 10.00

कांदा 500gm. 20kg. 10.00

शिमला मिरची 250gm 80kg. 20.oo

मिरची 30gm. 80kg. 2.40

बटर 50gm. 80kg. 2.40

चीज. 1. 20. 20.00

सॉस. 1 pac. 25. 25.00

पेरी पेरी पावडर. 1pac. 10. 10.00

. एकूण खर्च=174.30

. मजुरी. = 61.01

. टोटल. =. 235.31

मोरिंगा चिक्की

दिनांक 1/9/2026

१. प्रस्तावना

मोरिंगा (शेवगा) हे अत्यंत पौष्टिक वनस्पती आहे. मोरिंगाच्या पानांच्या पावडरमध्ये प्रथिने, लोह, कॅल्शियम, जीवनसत्त्वे आणि अँटिऑक्सिडंट्स मुबलक प्रमाणात असतात. या पौष्टिक घटकांचा लाभ सर्व वयोगटांपर्यंत पोहोचावा यासाठी मोरिंगा चिक्की हा एक उत्तम आणि आरोग्यदायी खाद्यपदार्थ तयार करण्यात आला आहे. ही चिक्की चविष्ट, पौष्टिक आणि दीर्घकाळ टिकणारी असल्यामुळे बाजारपेठेत तिची चांगली मागणी आहे.

२. साहित्य

क्र. साहित्य प्रमाण किंमत (₹)

1 शेंगदाणे 1000 ग्रॅम 145.00

2 तीळ 600 ग्रॅम 168.00

3 गवस 400 ग्रॅम 56.00

4 मोरिंगा पावडर 125 ग्रॅम 125.00

5 गूळ 1375 ग्रॅम 68.75

6 तूप 145 ग्रॅम 168.20

7 इंडक्शन चार्ज 2 युनिट 20.00

8 पॅकिंग बॉक्स 17 बॉक्स 68.00

9 फॉइल पेपर 1 पॅकेट 90.00

एकूण साहित्य खर्च: ₹908.95

मजुरी (35%): ₹318.13

एकूण उत्पादन खर्च: ₹1227.08

३. वापरलेली साधने

गॅस/इंडक्शन

कढई

स्टीलचा चमचा

ताट किंवा ट्रे

लाटणे

सुरी

वजनकाटा

पॅकिंग बॉक्स

फॉइल पेपर

४. कृती

1. शेंगदाणे व तीळ स्वतंत्रपणे भाजून घ्यावेत.
2. गूळ व तूप एकत्र करून पाक तयार करावा.
3. पाक योग्य झाल्यावर त्यात शेंगदाणे, तीळ, गवस आणि मोरिंगा पावडर मिसळावी.
4. मिश्रण व्यवस्थित हलवून तुपाचा हात लावलेल्या ताटात पसरावे.
5. लाटण्याने समतल करून गरम असतानाच इच्छित आकारात कापावे.
6. थंड झाल्यावर फॉइल पेपरमध्ये गुंडाळून बॉक्समध्ये पॅक करावे.

५. कॉस्टिंग (Costing)

साहित्य खर्च : ₹908.95

मजुरी (35%) : ₹318.13

एकूण खर्च : ₹1227.08

६. पॅकेजिंग

चिक्की पूर्ण थंड झाल्यानंतर फॉइल पेपरमध्ये पॅक करावी.

त्यानंतर आकर्षक बॉक्समध्ये भरावी

.लेबलवर उत्पादनाचे नाव, वजन, उत्पादन दिनांक, समाप्ती दिनांक आणि किंमत नमूद करावी.

७. उपयोगपौष्टिक अल्पोपहार म्हणून.

शाळकरी मुले, विद्यार्थी आणि खेळाडूंसाठी.प्रवासात खाण्यासाठी.

लोह व कॅल्शियमचा चांगला स्रोत.रोगप्रतिकारक शक्ती वाढविण्यास मदत.

८. जतन करण्याची पद्धतहवाबंद डब्यात ठेवावे.

थंड व कोरड्या ठिकाणी साठवावे.

ओलावा व थेट सूर्यप्रकाशापासून दूर ठेवावे.

९. टिप्स

गुळाचा पाक योग्य दोनतारी होईल याची काळजी घ्यावी.

मोरिंगा पावडर जास्त प्रमाणात घालू नये.चिक्की गरम असतानाच कापावी.

दर्जेदार आणि स्वच्छ साहित्य वापरावे.

१०. निष्कर्ष

मोरिंगा चिक्की हा चविष्ट, पौष्टिक आणि आरोग्यदायी खाद्यपदार्थ आहे. कमी खर्चात तयार होणारे हे उत्पादन घरगुती उद्योगासाठी फायदेशीर ठरू शकते. योग्य पॅकेजिंग आणि दर्जा राखल्यास या उत्पादनाला बाजारपेठेत चांगली मागणी मिळू शकते

नानकटाई

दिनांक . 26/8/2026

परिचय

नानकटाई हा भारतातील एक लोकप्रिय पारंपरिक बिस्किट प्रकार आहे. मैदा, डाळीचे पीठ, साखर आणि तूप/वनस्पती तूप वापरून तयार केली जाते. चहा किंवा कॉफीसोबत खाण्यासाठी हा उत्तम स्नॅक आहे.

⸻

साहित्य

अ.क्र. साहित्य प्रमाण
1 मैदा 250 ग्रॅम
2 डाळीचे पीठ 100 ग्रॅम
3 साखर पावडर 100 ग्रॅम
4 तूप/वनस्पती तूप 150 ग्रॅम
5 वेलची पावडर 1 टीस्पून
6 बेकिंग पावडर ½ टीस्पून
7 पिस्ता/बदाम (सजावटीसाठी) आवश्यकतेनुसार

⸻

कृती

1. मैदा, डाळीचे पीठ आणि बेकिंग पावडर एकत्र चाळून घ्या.
2. तूप आणि साखर पावडर एकत्र करून हलके व फेसाळ होईपर्यंत फेटा.
3. त्यात वेलची पावडर घाला.
4. आता कोरडे मिश्रण थोडे-थोडे करून मिसळा.
5. मऊ पीठ तयार करा.
6. लहान गोळे करून हलके दाबा.
7. वर बदाम किंवा पिस्त्याचे तुकडे लावा.
8. 170–180°C तापमानावर 15–20 मिनिटे बेक करा.
9. थंड झाल्यावर हवाबंद डब्यात साठवा.

⸻

कॉस्टिंग

साहित्य प्रमाण किंमत (₹)
मैदा 250 ग्रॅम 12.50
डाळीचे पीठ 100 ग्रॅम 15.00
साखर पावडर 100 ग्रॅम 4.40
ओव्हन चार्ज 1 युनिट 14.00
पॅकिंग बॉक्स 1 बॉक्स 10.00
एकूण खर्च 55.90
मजुरी (35%) 19.57
एकूण उत्पादन खर्च ₹75.4

उत्पादनाचे फायदे

• चविष्ट आणि कुरकुरीत.
• चहासोबत खाण्यासाठी उत्तम
• घरगुती पद्धतीने स्वच्छतेत तयार करता येते.
• मुलांपासून मोठ्यांपर्यंत सर्वांना आवडते.
• योग्य पॅकिंग केल्यास 20–30 दिवस टिकते.

पॅकिंग

• फूड-ग्रेड पाउच किंवा बॉक्समध्ये पॅक करावे.
• उत्पादनाचे नाव, वजन, उत्पादन दिनांक, वापरण्याची अंतिम तारीख आणि किंमत नमूद करावी.

Photo

नाचणी (रागी) + गहू कुकीज

DAET 15/8/2026

प्रस्तावना

नाचणी (रागी) आणि गव्हाच्या पिठापासून तयार केलेल्या कुकीज या पौष्टिक, चविष्ट व आरोग्यदायी असतात. नाचणीमध्ये कॅल्शियम, लोह, फायबर आणि प्रथिने मुबलक प्रमाणात असतात, तर गव्हाचे पीठ कुकीजना योग्य पोत देते. या कुकीज मुलांपासून ते ज्येष्ठांपर्यंत सर्वांसाठी उपयुक्त आहेत.

साहित्य प्रमाण
नाचणी पीठ 250 ग्रॅम
गव्हाचे पीठ 250 ग्रॅम
पिठीसाखर 200 ग्रॅम
बटर 200 ग्रॅम
बेकिंग पावडर 5 ग्रॅम
वेलची पूड 3 ग्रॅम
व्हॅनिला इसेन्स 5 मि.ली.
दूध 40–50 मि.ली. (आवश्यकतेनुसार)

कृती

1. नाचणी पीठ, गव्हाचे पीठ आणि बेकिंग पावडर चाळून घ्या.
2. बटर आणि पिठीसाखर एकजीव होईपर्यंत फेटा.
3. त्यात व्हॅनिला इसेन्स आणि वेलची पूड मिसळा.
4. तयार मिश्रणात पीठ हळूहळू घालून एकजीव करा.
5. आवश्यक असल्यास थोडे दूध घालून मऊ गोळा तयार करा.
6. गोळा 15–20 मिनिटे झाकून ठेवा.
7. लाटून कुकी कटरने इच्छित आकार द्या.
8. बेकिंग ट्रेवर बटर पेपर ठेवून कुकीज मांडाव्यात.
9. 170°C तापमानावर 15–18 मिनिटे बेक करा.
10. कुकीज थंड झाल्यावर हवाबंद डब्यात भरून साठवा.

कॉस्टिंग

साहित्य अंदाजे किंमत (₹)
नाचणी पीठ (250 ग्रॅम) 20
गव्हाचे पीठ (250 ग्रॅम) 12
पिठीसाखर 12
बटर 110
बेकिंग पावडर 5
वेलची पूड 5
व्हॅनिला इसेन्स 6
दूध 5
वीज/गॅस व इतर खर्च 20

एकूण उत्पादन खर्च: ₹195

तयार कुकीज: सुमारे 25 नग

प्रति कुकी उत्पादन खर्च: ₹8 (अंदाजे)

विक्री किंमत (सुचवलेली): ₹12–15 प्रति कुकी

पौष्टिक मूल्ये

• कॅल्शियमने समृद्ध
• फायबरचे प्रमाण जास्त
• लोहाचा चांगला स्रोत
• पचनास मदत करते
• मुलांसाठी व ज्येष्ठांसाठी उपयुक्त

निष्कर्ष

नाचणी आणि गव्हाच्या पिठापासून तयार केलेल्या कुकीज या चविष्ट, कुरकुरीत आणि पौष्टिक असतात. कमी खर्चात तयार होणारे हे उत्पादन घरगुती उद्योग तसेच बेकरी व्यवसायासाठी फायदेशीर ठरू शकते

चॉकलेट

उद्दिष्ट

रागी (नाचणी) पीठ वापरून पौष्टिक, चविष्ट व आकर्षक चॉकलेट तयार करणे.

साहित्य

अ.क्र. साहित्य प्रमाण
1 नाचणी पीठ 15 ग्रॅम
2 तूप 2 ग्रॅम
3 डार्क कंपाऊंड चॉकलेट 40 ग्रॅम
4 व्हाईट कंपाऊंड चॉकलेट 40 ग्रॅम
5 काजू 5 ग्रॅम
6 बदाम 5 ग्रॅम
7 बटर पेपर आवश्यकतेनुसार
8 चॉकलेट मोल्ड 1 नग

कृती

1. नाचणी पीठ मंद आचेवर हलके भाजून थंड होऊ द्या.
2. तूप घालून भाजलेल्या नाचणी पिठात मिसळा.
3. डार्क व व्हाईट कंपाऊंड चॉकलेट वेगवेगळे डबल बॉयलर पद्धतीने वितळवा.
4. वितळलेल्या चॉकलेटमध्ये नाचणीचे मिश्रण मिसळा.
5. त्यात काजू व बदामाचे तुकडे घाला.
6. मिश्रण चॉकलेट मोल्डमध्ये भरा.
7. 20–30 मिनिटे फ्रिजमध्ये सेट होऊ द्या.
8. सेट झाल्यावर मोल्डमधून काढून बटर पेपरमध्ये पॅक करा.

फ्लो चार्ट

नाचणी पीठ भाजणे → तूप मिसळणे → चॉकलेट वितळवणे → सर्व साहित्य मिसळणे → मोल्डमध्ये भरणे → फ्रिजमध्ये सेट करणे → पॅकिंग → तयार उत्पादन

कॉस्टिंग

साहित्य किंमत (₹)
नाचणी पीठ 1.05
तूप 1.70
डार्क कंपाऊंड 13.68
व्हाईट कंपाऊंड 15.84
काजू 5.00
बदाम 5.00
गॅस चार्ज 1.26
बटर पेपर 10.00
लेबल 10.00
एकूण उत्पादन खर्च 63.53
नफा (25%) 15.88
एकूण विक्री किंमत ₹79.41

उत्पादन

• एक बॅचमधून: 52 चॉकलेट
• एका चॉकलेटची किंमत: ₹6.10 (अंदाजे)

उपयोग

• लहान मुलांसाठी पौष्टिक स्नॅक.
• कॅल्शियम, लोह व फायबरचा चांगला स्रोत.
• शालेय डबा, भेटवस्तू किंवा घरगुती व्यवसायासाठी उपयुक्त.

निष्कर्ष

रागी चॉकलेट हे पौष्टिक, स्वादिष्ट व बाजारपेठेत विक्रीसाठी योग्य उत्पादन आहे. कमी खर्चात तयार होणारे हे उत्पादन आरोग्यदायी असल्यामुळे ग्राहकांमध्ये चांगली मागणी मिळू शकते.

शेंगदाणा चिक्की

तारीक 21/9/2026

1) प्रस्तावना

शेंगदाणा चिक्की हा पौष्टिक, चविष्ट व ऊर्जा देणारा पारंपरिक खाद्यपदार्थ आहे. शेंगदाणे, गूळ, ग्लुकोज आणि तूप वापरून ही चिक्की तयार केली जाते. योग्य प्रमाणात तयार केल्यास ती कुरकुरीत व स्वादिष्ट बनते.

2) साहित्य

अ.क्र. साहित्य प्रमाण
1 भाजलेले शेंगदाणे 350 ग्रॅम
2 गूळ 300 ग्रॅम
3 ग्लुकोज लिक्विड 30 ग्रॅम
4 बटर/तूप 30 ग्रॅम
5 मीठ 5 गर्म

6तुप 30fgm

एकूण मिश्रण: सुमारे 715 ग्रॅम

⸻

3) कृती

1. शेंगदाणे भाजून त्यांची साल काढून अर्धे फोड करावेत.
2. कढईमध्ये गूळ मंद आचेवर वितळवावा.
3. त्यात ग्लुकोज लिक्विड घालून चांगले मिसळावे.
4. त्यानंतर तूप/बटर व मीठ घालावे.
5. तयार पाकात शेंगदाणे घालून नीट एकजीव करावे.
6. तूप लावलेल्या ट्रेवर मिश्रण पसरवावे.
7. लाटण्याने समान जाडीचे लाटावे.
8. गरम असतानाच चौकोनी किंवा आयताकृती तुकडे पाडावेत.
9. थंड झाल्यावर पॅकिंग करावे.

⸻

4) फ्लो चार्ट

शेंगदाणे भाजणे
⬇️
साल काढणे
⬇️
गूळ वितळवणे
⬇️
ग्लुकोज लिक्विड + तूप + मीठ घालणे
⬇️
शेंगदाणे मिसळणे
⬇️
ट्रेमध्ये पसरवणे
⬇️
लाटणे
⬇️
कापणे
⬇️
थंड करणे
⬇️
पॅकिंग

⸻

5) कॉस्टिंग

⸻

6) उत्पन्न

• एकूण तयार वजन: सुमारे 715 ग्रॅम
• पॅकिंग: 2 बॉक्स
• प्रति बॉक्स विक्री किंमत (उदा.): ₹120
• एकूण विक्री: ₹240
• अंदाजे नफा: ₹240 − ₹181.91 = ₹58.09

7) निष्कर्ष

शेंगदाणा चिक्की हा कमी खर्चात तयार होणारा, पौष्टिक आणि चांगला नफा देणारा खाद्यपदार्थ आहे. योग्य पॅकिंग आणि साठवणुकीमुळे त्याचा दर्जा व टिकाऊपणा वाढतो.

प्रस्तावना

शेंगदाणा चिक्की हा भारतातील अत्यंत लोकप्रिय, पौष्टिक आणि चविष्ट पारंपरिक गोड पदार्थ आहे. भाजलेल्या शेंगदाण्यांमध्ये साखरेचा पाक मिसळून ही चिक्की तयार केली जाते. ही चिक्की कुरकुरीत, स्वादिष्ट आणि दीर्घकाळ टिकणारी असल्यामुळे घरगुती वापरासोबतच व्यावसायिक उत्पादनासाठीही उत्तम पर्याय आहे.

आवश्यक साहित्य

(1 किलो तयार चिक्कीसाठी)

साहित्यप्रमाण

भाजलेले व सोललेले शेंगदाणे350gm

साखर 272gm

तूप 5gm

⸻

आवश्यक उपकरणे*

कढई

गॅस शेगडी

लाकडी चमचा

लाटणे

स्टील ट्रे

चिक्की कटर/सुरी

वजन काटा

बटर पेपर

⸻

कृती1.

1.शेंगदाणे भाजणे

शेंगदाणे मंद आचेवर समान भाजून घ्या.

थंड झाल्यावर साल काढा.

दोन भाग करून स्वच्छ करा

.2. साखरेचा पाक तयार करणे

कढईमध्ये साखर घाला.

मंद आचेवर वितळू द्या.

सोनेरी (Golden Brown) रंग येईपर्यंत शिजवा.

त्यामध्ये तूप घाला.

3. मिश्रण तयार करणे

तयार पाकात भाजलेले शेंगदाणे घाला.

पटकन एकसारखे मिसळा.

इच्छेनुसार वेलची पूड घाला.

4. लाटणे

मिश्रण तुपाचा हात लावलेल्या ट्रेमध्ये काढा.

लाटण्याने 6–8 मिमी जाडीपर्यंत लाटा.

5. कापणे

अजून गरम असतानाच चौकोनी किंवा आयताकृती तुकडे करा.

6. थंड करणे

पूर्ण थंड झाल्यावर तुकडे वेगळे करा.

7. पॅकिंग

एअरटाइट पॅकमध्ये भरून सील करा.

⸻

गुणवत्ता नियंत्रण*

रंग सोनेरी असावा.

चिक्की कुरकुरीत असावी.

जळका वास नसावा.

तुकडे समान आकाराचे असावेत.

⸻

साठवण

कोरड्या व थंड ठिकाणी ठेवा.

हवाबंद पॅक वापरा.

शेल्फ लाईफ:

3 ते 4 महिने

⸻

अंदाजे कॉस्टिंग (1 किलो)

साहित्य किंमत (₹)

शेंगदाणे 145kg/ 112

साखर 42kg/ 11.42

तूप 800kg/4.00

गॅस/वीज5 sq

पॅकिंग 4 /8

स्टिकर 4

एकूण उत्पादन खर्च ₹83.17

विक्री किंमत (सुचवलेली)* ₹240ते ₹280प्रति किलो

अंदाजे नफा

₹70 ते ₹110 प्रति किलो (बाजारभावानुसार बदलू शकतो.)

⸻

पौष्टिक मूल्य (100 ग्रॅम)

घटक प्रमाण

ऊर्जा 520–550 kcal

प्रथिने 16–18 ग्रॅम

चरबी 30–35 ग्रॅम

कार्बोहायड्रेट 40–45 ग्रॅम

कॅल्शियम 40–50 mg

लोह 2–3 mg

⸻

निष्कर्ष

शेंगदाणा साखर चिक्की हा कमी खर्चात तयार होणारा, पौष्टिक आणि चांगला नफा मिळवून देणारा खाद्यपदार्थ आहे. योग्य प्रमाण, योग्य तापमानाचा पाक आणि स्वच्छ पॅकिंग यामुळे उत्कृष्ट दर्जाची चिक्की तयार होते. हा व्यवसाय घरगुती तसेच लघुउद्योग स्तरावर यशस्वीपणे करता येतो.

पनीर

पनीर (Paneer) – प्रकल्प ब्लॉग

१. प्रस्तावना

पनीर हा दुधापासून तयार होणारा पौष्टिक दुग्धजन्य पदार्थ आहे. त्यामध्ये प्रथिने, कॅल्शियम आणि इतर पोषक घटक मुबलक प्रमाणात असतात. पनीरचा वापर विविध खाद्यपदार्थांमध्ये केला जातो. घरगुती तसेच लघुउद्योगासाठी पनीर उत्पादन हा एक चांगला व्यवसाय ठरू शकतो.

DATE/17/8/2026

२. साहित्य

क्र. साहित्य प्रमाण किंमत (₹)

1 दूध 1.5 लिटर 60.00

2 सायट्रिक अॅसिड 3 ग्रॅम 0.45

3 गॅस चार्ज 300 ग्रॅम 2.29

4 पॅकिंग बॅग 1 बॅग 4.00

साहित्य खर्च : ₹66.74

मजुरी (35%) : ₹23.35

एकूण खर्च : ₹90.09

250 ग्रॅम पनीर तयार करण्याचा खर्च : ₹90.09

३. वापरलेली साधने

गॅस स्टोव्ह

स्टीलचे भांडे

थर्मामीटर

गाळणी

मलमलचे कापड

चमचा

वजनकाटा

पॅकिंग बॅग

४. कृती

1. दूध 85°C ते 90°C पर्यंत गरम करावे.

2. सायट्रिक अॅसिड पाण्यात विरघळवून दुधात हळूहळू मिसळावे.

3. दूध फाटल्यानंतर मलमलच्या कापडातून गाळावे.

4. थंड पाण्याने धुऊन अतिरिक्त आम्ल काढून टाकावे.

5. कापड बांधून अतिरिक्त पाणी निथळू द्यावे.

6. पनीरला वजनाखाली 20–30 मिनिटे दाबून ठेवावे.

7. तयार पनीर 250 ग्रॅमच्या पॅकमध्ये भरावे.

५. कॉस्टिंग (Costing)बाब रक्कम (₹)

साहित्य खर्च 66.74

मजुरी (35%) 23.35

एकूण खर्च 90.09

६. पॅकेजिंग

पनीर स्वच्छ पॅकिंग बॅगमध्ये भरावे.

पॅकवर उत्पादन दिनांक, वजन, किंमत व वापरण्याची अंतिम तारीख नमूद करावी.

पॅक हवाबंद ठेवावा.

७. उपयोग

पनीर भाजी, पराठा, पुलाव, टिक्का, सॅंडविच इत्यादी पदार्थांमध्ये वापरले जाते.

प्रथिनांचा उत्कृष्ट स्रोत आहे.

हॉटेल, कॅन्टीन व घरगुती वापरासाठी उपयुक्त.

८. जतन करण्याची पद्धत

पनीर नेहमी रेफ्रिजरेटरमध्ये (2°C–4°C) ठेवावे.

स्वच्छ व हवाबंद पॅकमध्ये साठवावे.

शक्यतो 2–3 दिवसांत वापरावे.

९. टिप्स

दूध 85°C–90°C तापमानावर गरम करावे.

सायट्रिक अॅसिड हळूहळू घालावे; जास्त घातल्यास पनीर कडक होऊ शकते.

पनीर थंड पाण्याने धुतल्यास आंबटपणा कमी होतो.

जास्त वेळ दाब दिल्यास पनीर अधिक घट्ट होते.

१०. निष्कर्ष

पनीर हा पौष्टिक, चविष्ट आणि बाजारात नेहमी मागणी असलेला दुग्धजन्य पदार्थ आहे. कमी खर्चात दर्जेदार पनीर तयार करून योग्य पॅकेजिंग केल्यास घरगुती उद्योग किंवा लघुउद्योगासाठी हा एक फायदेशीर व्यवसाय ठरू शकतो.

khari

1. मैदा, मीठ, थोडी साखर आणि पाणी घेऊन घट्टसर पीठ मळून घ्या.
2. पीठाला थोडा वेळ झाकून विश्रांती द्या.
3. पीठाचे गोळे करून पातळ पोळी लाटा.
4. पोळीवर डालडा/मार्जरीन किंवा बटर लावून त्यावर थोडा मैदा भुरभुरा.
5. पोळीची घडी घालून पुन्हा लाटणे व फोल्ड करणे—यामुळे खारीला लेयर्स येतात.
6. तयार झालेली शीट आवश्यक जाडीची लाटून खारीच्या आकाराचे तुकडे कापा.
7. तुकडे ट्रेमध्ये ठेवून वरून थोडे मीठ किंवा मसाला लावा.
8. प्रीहीट केलेल्या ओव्हनमध्ये साधारण 180–200°C वर बेक करा.
9. खारी फुगून सोनेरी आणि कुरकुरीत झाली की बाहेर काढा.
10. पूर्ण थंड झाल्यावर हवाबंद डब्यात भरून ठेवा

व्हेज पफ

1.प्रस्तावना

व्हेज पफ हा बेकरीमधील अतिशय लोकप्रिय आणि चविष्ट स्नॅक आहे. खुसखुशीत पफ पेस्ट्रीमध्ये मसालेदार भाज्यांचे सारण भरून बेक केल्याने स्वादिष्ट व्हेज पफ तयार होतो. हा नाश्त्यासाठी, चहासोबत किंवा फास्ट फूड म्हणून मोठ्या प्रमाणात विकला जातो.

आवश्यक साहित्य 20 व्हेज पफसाठी)

मैदा – 1 किलो

बटर/मार्जरीन – 500 ग्रॅम

मीठ – 20 ग्रॅम

साखर – 10 ग्रॅम

पाणी – आवश्यकतेनुसार

उकडलेले बटाटे – 700 ग्रॅम

हिरवे वाटाणे – 200 ग्रॅम

गाजर – 100 ग्रॅम

कांदा – 200 ग्रॅम

हिरवी मिरची – 20 ग्रॅम

आले-लसूण पेस्ट – 20 ग्रॅम

हळद – 5 ग्रॅम

लाल तिखट – 10 ग्रॅ

गरम मसाला – 10 ग्रॅम

धणे-जिरे पूड – 10 ग्रॅम

मीठ – चवीनुसार

तेल – 50 मि.ली.

कोथिंबीर – 50 ग्रॅम

2.कृती

1.मैदा, मीठ, साखर आणि पाणी वापरून मऊ पीठ मळा.

2. पीठाला 20-30 मिनिटे विश्रांती द्या.

3. बटरचे लेयर देत 3-4 वेळा फोल्डिंग करून पफ पेस्ट्री तयार करा.

4. कढईत तेल गरम करून कांदा परता.

5. आले-लसूण पेस्ट, मिरची आणि मसाले घाला.

6. वाटाणे, गाजर आणि बटाटे घालून मिश्रण शिजवा.

7. शेवटी कोथिंबीर घालून सारण थंड होऊ द्या.

8. पफ पेस्ट्री लाटून चौकोनी तुकडे करा.

9. प्रत्येक तुकड्यात सारण भरून त्रिकोणी किंवा चौकोनी आकार द्या.

10. 200°C तापमानावर 20-25 मिनिटे सोनेरी रंग येईपर्यंत बेक करा.

3.कॉस्टिंग (20 पफ)

साहित्य अंदाजे किंमत (₹)

मैदा 45

बटर/मार्जरीन 180

भाज्या 70

मसाले 30

तेल 15

वीज/गॅस 30

एकूण खर्च ₹370

20 पफ तयार होतात.

प्रति पफ उत्पादन खर्च:

₹18-19विक्री

किंमतः ₹30-35 प्रति पफ

अंदाजे नफाः ₹11-17

4.प्रति पफपौष्टिक मूल्य

(प्रति पफ)ऊर्जा – 280-320

कॅलरीकार्बोहायड्रेट – 28 ग्रॅम

प्रथिने – 5 ग्रॅम

फॅट – 16 ग्रॅम

5.साठवण

बेक झाल्यानंतर पूर्ण थंड करून एअरटाइट कंटेनरमध्ये ठेवा.

1-2 दिवस ताजे राहतात.रेफ्रिजरेटरमध्ये 4-5 दिवस साठवू शकता

.सर्व्ह करण्यापूर्वी पुन्हा गरम करा.

6.निष्कर्ष

व्हेज पफ हा कमी गुंतवणुकीत चांगला नफा देणारा लोकप्रिय बेकरी पदार्थ आहे. उत्कृष्ट दर्जाची पफ पेस्ट्री, ताजे सारण आणि योग्य बेकिंग केल्यास ग्राहकांना स्वादिष्ट व खुसखुशीत व्हेज पफ मिळतो, ज्यामुळे व्यवसाय वाढण्यास मदत होते.आवश्यक असल्यास याच स्वरूपात बेकरी प्रोजेक्ट/ब्लॉगसाठी 1000-1500 शब्दांचा सविस्तर लेख, फ्लोचार्ट, आणि व्यावसायिक उत्पादन प्रक्रिया देखील तयार करून देऊ शकतो.