शेतातील वेगवेगळ्या ठिकाणी नमुने घ्या — बांध, खताचा ढीग, पाण्याची साचलेली जागा टाळा.प्रत्येक ठिकाणी साधारण 15–20 सेमी खोलीपर्यंत V आकाराचा खड्डा करा.खड्ड्याच्या एका बाजूने वरपासून खालीपर्यंत मातीचा समान थर घ्या.अशा 8–10 ठिकाणांहून माती घेऊन ती स्वच्छ बादलीत मिसळा.दगड, काड्या, मुळे इ. काढून टाका आणि मिश्रणातील सुमारे 500 ग्रॅम माती सावलीत वाळवा.माती स्वच्छ पिशवीत भरून त्यावर शेतकऱ्याचे नाव, गाव, सर्वे/गट क्रमांक, पिकाचे नाव इ. माहिती लिहा.नमुना जवळच्या मृदा परीक्षण प्रयोगशाळेत द्या. त्यातून pH, विद्युत चालकता, सेंद्रिय कर्ब, उपलब्ध नत्र, स्फुरद, पालाश आणि आवश्यकतेनुसार सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची माहिती मिळते.अहवालानुसारच खत व चुनखडी/जिप्समचा वापर ठरवा.महत्त्वाचे: फळबाग, भाजीपाला किंवा वेगवेगळ्या जमिनीचे तुकडे असल्यास प्रत्येकासाठी स्वतंत्र नमुना द्या.तुम्हाला हवे असल्यास मी महाराष्ट्रात माती परीक्षणासाठी नमुना कसा भरायचा आणि जवळची सरकारी मृदा परीक्षण प्रयोगशाळा कशी शोधायची हेही सांगू शकतो.
