हायड्रोपोनिक्स म्हणजे पाणी व पोषक द्रावणाच्या (Nutrient Solution) मदतीने पिके उगवण्याची आधुनिक शेती पद्धत.
हायड्रोपोनिक्सचे मुख्य भागPVC पाइपनेट पॉट (Net Pot)ग्रोइंग मिडिया (कोकोपीट, पर्लाइट इ.)पोषक द्रावण (Nutrient Solution)पाण्याची टाकीवॉटर पंपएअर पंप (गरजेनुसार)कार्यपद्धतीटाकीमध्ये पाणी व पोषक द्रावण तयार केले जाते.
पंपाद्वारे ते पाइपमध्ये सोडले जाते.झाडांची मुळे त्या द्रावणातून अन्नद्रव्ये शोषून घेतात.उरलेले द्रावण पुन्हा टाकीत परत जाते.फायदे80–90% पाण्याची बचत.
मातीची गरज नसते.तण येत नाही.झाडांची वाढ जलद होते.उत्पादन व गुणवत्ता चांगली मिळते.कमी जागेत जास्त उत्पादन घेता येते.तोटेसुरुवातीचा खर्च जास्त.वीज नसल्यास पंप बंद होतो.
pH आणि EC नियमित तपासावे लागतात.तांत्रिक ज्ञान आवश्यक असते.
“मातीचा वापर न करता पाणी आणि पोषक द्रावणाच्या सहाय्याने पिकांची लागवड करण्याच्या पद्धतीला हायड्रोपोनिक्स म्हणतात.”
