अर्थिंग (Earthing)

१) प्रस्तावना

मी विज्ञान आश्रममध्ये इलेक्ट्रिकल कोर्स करत असताना अर्थिंग हे महत्त्वाचे प्रॅक्टिकल केले. अर्थिंग म्हणजे विद्युत उपकरणांमधील अनावश्यक किंवा गळती होणारा विद्युत प्रवाह सुरक्षितपणे जमिनीत सोडण्याची प्रक्रिया होय. यामुळे माणसाला विद्युत धक्का बसण्यापासून संरक्षण मिळते तसेच उपकरणांचे नुकसान टाळले जाते.
घरगुती वायरिंग, औद्योगिक यंत्रणा तसेच सोलर सिस्टिममध्ये अर्थिंगला खूप महत्त्व आहे.

२) उद्देश

  1. अर्थिंग म्हणजे काय हे समजून घेणे.
  2. अर्थिंगचे फायदे व तोटे अभ्यासणे.
  3. अर्थिंगसाठी वापरले जाणारे साहित्य ओळखणे.
  4. सोलर सिस्टिममध्ये अर्थिंगचे महत्त्व समजून घेणे.
  5. प्रत्यक्ष प्रॅक्टिकलद्वारे अर्थिंग कसे केले जाते हे शिकणे.

३) कृती (प्रक्रिया)

  1. प्रथम जमिनीत योग्य खोलीचा खड्डा खोदण्यात आला.
  2. त्या खड्ड्यात GI पाईप / कॉपर प्लेट उभी बसवण्यात आली.
  3. त्यामध्ये चारकोल, मीठ आणि अर्थिंग रोड पावडर (Earthing Powder) टाकण्यात आली.
  4. पाईपला अर्थिंग वायर व्यवस्थित जोडण्यात आली.
  5. वरून पाणी टाकून जमिनीतील ओलावा राखण्यात आला.
  6. ही अर्थिंग सोलर पॅनल, इन्व्हर्टर व इलेक्ट्रिकल बोर्डला जोडण्यात आली.
  7. नंतर अर्थिंग टेस्ट करून रेसिस्टन्स तपासण्यात आला.

४) निरीक्षण

  1. योग्य अर्थिंग केल्यावर विद्युत गळती कमी झाली.
  2. उपकरणांवर येणारा करंट सुरक्षितपणे जमिनीत गेला.
  3. सोलर सिस्टिममध्ये अर्थिंग केल्यामुळे इन्व्हर्टर व पॅनल सुरक्षित राहिले.
  4. अर्थिंग पावडर वापरल्यामुळे जमिनीचा रेसिस्टन्स कमी झाला.
  5. अर्थिंग नसल्यास विद्युत धक्का बसण्याचा धोका वाढतो हे लक्षात आले.

५) निष्कर्ष

या प्रॅक्टिकलमधून मला अर्थिंगचे महत्त्व स्पष्टपणे समजले. अर्थिंगमुळे माणसाचे प्राण सुरक्षित राहतात तसेच विद्युत व सोलर उपकरणांचे नुकसान टाळले जाते. योग्य साहित्य वापरून आणि योग्य पद्धतीने अर्थिंग केल्यास विद्युत प्रणाली अधिक सुरक्षित व कार्यक्षम बनते. त्यामुळे प्रत्येक घर, उद्योग व सोलर सिस्टिममध्ये अर्थिंग करणे अत्यंत आवश्यक आहे.