LDR
light dependent register
प्रस्तावना ,
एलटीआर प्रोजेक्ट हा आपल्या दैनंदिन जीवनामध्ये आपण काम करताना किंवा कामांमध्ये व्यस्त असल्याने आपण दिवसाचा लाईट बंद करत नाही तर तो दिवसाचा लाईट चालू असल्याचे ज्येष्ठ लाईट बिल आपल्याला भरावा लागतात त्यामुळे आपण आता या नवीन जीवनामध्ये एलडीआर हा प्रोजेक्ट सेन्सर लावल्याने तो एकदम नीट प्रमाणे आपण न बंद करायला जाता ते लाईट दिवसाचा बंद होईल आणि रात्रीचे चालू होईल आमचा एल डी आर प्रोजेक्ट काम. सर्वे सर्वे
सर्वे,
सर्वे करताना आम्ही सर्व याच्यामध्ये कोणते कोणते आपल्याला सेंसर लागतात ते सगळ्या गोष्टी घेतल्या आणि मग त्याच्यामध्ये आम्ही आपल्याला किती टाइम लागेल बनवायला हे सुद्धा मी त्याच्यात एक हे सर्व आम्ही त्याच्यात एलडीआर प्रोजेक्टसाठी सर्वे केला.
उद्देश,
एल डी आर प्रोजेक्ट बनवण्याचा हाच आमचा उद्देश की दैनंदिन जीवनामध्ये लोक कामाला जाते तर त्यांच्या हाताने लाईट बंद नाही करण्याचा तर त्याचे फुकट लाईट बिल भरावे लागते तर आम्ही हाच एलडीआर प्रोजेक्ट त्याच्या उद्देशाने बनवला की आपण दिवसाचा आपोआप लाईट बंद होऊ शकते त्याच्यानंतर लाईट बिल आपण भरणार नाही आणि रात्रीचा पॉप चालू होणार प्रोजेक्ट बनवण्याचा आमचा हाच उद्देश.
साहित्य
साधा LDR प्रोजेक्ट (ऑटोमॅटिक लाईट)
लागणारे साहित्य
LDR
LED (बल्ब)
220Ω किंवा 330Ω रेझिस्टर
ट्रान्झिस्टर (BC547)
9V बॅटरी
ब्रेडबोर्ड
कनेक्टिंग वायर
कृती
कृती (Step-by-Step)
सर्किट तयार करणे
LDR आणि रेझिस्टर एकत्र जोडून व्होल्टेज डिव्हायडर तयार करा
LDR चा एक टोक +9V ला जोडा
दुसरा टोक ट्रान्झिस्टरच्या बेस ला जोडा
ट्रान्झिस्टरचा कलेक्टर LED ला जोडा
LED चा दुसरा टोक रेझिस्टरद्वारे +9V ला जोडा
इमिटर ग्राउंडला जोडा
(शाळा/कॉलेजमध्ये डायग्राम काढून दाखवतात)
काम करण्याची पद्धत (Working)
प्रकाश असेल तेव्हा:
LDR ची रेझिस्टन्स कमी होते
ट्रान्झिस्टरला कमी करंट मिळतो
LED बंद राहते
अंधार असेल तेव्हा:
LDR ची रेझिस्टन्स जास्त होते
ट्रान्झिस्टरला जास्त करंट मिळतो
LED चालू होते
म्हणजेच अंधारात लाईट आपोआप लागते
मी हे शिकलो,
1 मी एल ए आर प्रोजेक्ट तयार करायला शिकलो
2 एल डी आर हा सेंसर लाईट डिफेंडर रजिस्टर यांच्यातल्या सगळ्या गोष्टी शिकलो
3 इंडियन प्रोजेक्ट तयार करायला शिकलो फिटिंग करायला शिकलो
निरीक्षण
) निरीक्षण (Inspection)
एल.डी.आर. प्रोजेक्टसाठी ठेवलेला लाईट रजिस्टर दिनांकवार व क्रमांकानुसार नोंदवलेला आढळून आला.
प्रत्येक लाईट पॉईंटची माहिती (लाईट क्रमांक, ठिकाण, प्रकार, वॅट क्षमता) रजिस्टरमध्ये नमूद केलेली आहे.
कार्यरत व नादुरुस्त लाईट्सची नोंद स्वतंत्रपणे करण्यात आलेली आहे.
दुरुस्ती / बदल (Maintenance) संदर्भातील नोंदी काही ठिकाणी अपूर्ण आढळल्या.
काही नोंदींवर संबंधित अधिकाऱ्यांची सही / मंजुरी उपलब्ध नाही.
प्रत्यक्ष ठिकाणी केलेल्या पाहणीत बहुतेक लाईट्स कार्यरत असल्याचे दिसून आले.
निष्कर्ष
2) निष्कर्ष (Findings)
लाईट रजिस्टर एकूणच व्यवस्थित राखण्यात आलेले आहे.
कार्यरत व नादुरुस्त लाईट्सची नोंद केल्यामुळे देखभाल कामकाज सुलभ होत आहे.
काही नोंदी अपूर्ण असल्याने भविष्यात लेखापरीक्षणाच्या दृष्टीने अडचण निर्माण होऊ शकते.
दुरुस्ती व बदलाच्या नोंदी वेळेवर व
अनुभव
प्रोजेक्टद्वारे मला LDR (Light Dependent Resistor) चे कार्य प्रत्यक्षरित्या समजले. LDR हा एक असा सेन्सर आहे की ज्याची रेझिस्टन्स प्रकाशाच्या तीव्रतेनुसार बदलते. जास्त प्रकाशात LDR ची रेझिस्टन्स कमी होते, तर कमी प्रकाशात ती वाढते.
या प्रोजेक्टमध्ये LDR चा वापर ऑटोमॅटिक लाईट कंट्रोल सिस्टीम तयार करण्यासाठी करण्यात आला आहे. जेव्हा आजूबाजूला प्रकाश असतो तेव्हा LDR ची रेझिस्टन्स कमी असल्यामुळे सर्किट बंद स्थितीत राहते आणि बल्ब/LED बंद राहतो. अंधार पडल्यावर LDR ची रेझिस्टन्स वाढते, सर्किट कार्यान्वित होते आणि लाईट आपोआप चालू होते.
कॉस्टिंग,
कामाची फोटो
डेकोरेशन फ्लावर्स प्रोजेक्ट
प्रस्तावना,
आजच्या काळात पर्यावरण संरक्षण आणि पुनर्वापर (Recycle) यांना खूप महत्त्व दिले जाते. रोजच्या जीवनात वापरल्या जाणाऱ्या अनेक नैसर्गिक वस्तू आपण कचऱ्यात टाकतो, पण त्याच वस्तूंपासून सुंदर आणि उपयुक्त सजावटीच्या वस्तू तयार करता येतात.
नारळाच्या वरच्या सालेला किंवा कवचाला (साल/सोल) साधारणपणे टाकून दिले जाते. परंतु याच सालापासून आकर्षक, टिकाऊ आणि पर्यावरणपूरक डेकोरेशन फ्लावर्स तयार करता येतात. हे फ्लावर्स घरसजावट, कार्यक्रम सजावट आणि हस्तकला प्रदर्शनासाठी खूप उपयोगी ठरतात.
सर्वे,
नारळाच्या वरच्या सालापासून तयार केलेल्या डेकोरेशन फ्लावर्सबाबत लोकांची जाणीव, आवड, उपयोग आणि पर्यावरणपूरक दृष्टिकोन जाणून घेणे हा या सर्वेचा मुख्य उद्देश आहे.
उद्देश,
नारळाच्या वरच्या सालाचा पुनर्वापर करून सजावटीच्या वस्तू तयार करण्याची माहिती देणे.
कचऱ्यात जाणाऱ्या नैसर्गिक वस्तूंचा योग्य उपयोग कसा करता येतो हे दाखवणे.
पर्यावरणपूरक (Eco-friendly) हस्तकलेचे महत्त्व समजावून सांगणे.
सर्जनशीलता आणि कलागुणांना चालना देणे.
कमी खर्चात आकर्षक डेकोरेशन फ्लावर्स तयार करणे.
हस्तकलेद्वारे स्वयंरोजगार व उद्यमशीलतेच्या संधी निर्माण करणे.
प्लास्टिक व कृत्रिम सजावटीच्या वस्तूंना पर्याय सुचवणे.
विद्यार्थ्यांमध्ये पर्यावरण संरक्षणाबाबत जागरूकता निर्माण करणे.
हवे असल्यास मी हे फक्त 3–4 उद्देश, किंवा लहान उत्तरासाठी, किंवा इंग्रजीतही करून देऊ शकतो
साहित्य,
नारळाची वरची साल (स्वच्छ व कोरडी)
कटर / धारदार चाकू
सॅंडपेपर
गोंद (फेविकॉल किंवा तत्सम)
रंग (ॲक्रेलिक रंग / पोस्टर रंग)
ब्रश
लाकडी काठी / वायर (देठासाठी)
कात्री
वॉर्निश (ऐच्छिक – टिकाऊपणासाठी)
कापड (स्वच्छतेसाठी)
कृती,
प्रथम नारळाची वरची साल नीट स्वच्छ करून उन्हात पूर्णपणे वाळवावी.
वाळलेल्या सालीचे छोटे तुकडे करून कटरच्या सहाय्याने पाकळ्यांच्या आकारात कापावेत.
कापलेल्या पाकळ्यांच्या कडा सॅंडपेपरने गुळगुळीत कराव्यात.
तयार केलेल्या पाकळ्यांना आवडीनुसार रंग द्यावेत व ते वाळू द्यावेत.
गोंदाच्या सहाय्याने पाकळ्या एकामागोमाग एक चिकटवून फुलाचा आकार तयार करावा.
फुलाच्या खालच्या भागाला लाकडी काठी किंवा वायर लावून देठ तयार करावा.
फुल अधिक आकर्षक व टिकाऊ राहण्यासाठी शेवटी वॉर्निश लावावी (ऐच्छिक).
तयार झालेले डेकोरेशन फ्लावर वाळू द्यावे.
मी हे शिकलो,
नारळाच्या वरच्या सालाचा योग्य वापर करून सजावटीच्या वस्तू तयार करता येतात हे शिकलो.
कचऱ्यात टाकल्या जाणाऱ्या वस्तूंचा पुनर्वापर कसा करता येतो हे समजले.
पर्यावरणपूरक हस्तकलेचे महत्त्व समजले.
डेकोरेशन फ्लावर्स तयार करण्याची कृती पद्धतशीररीत्या शिकायला मिळाली.
सर्जनशीलता, संयम आणि मेहनतीचे महत्त्व कळले.
अशा हस्तकलेतून स्वयंरोजगाराच्या संधी निर्माण होऊ शकतात हे समजले.
नैसर्गिक साहित्य वापरून सुंदर वस्तू कशा त
जीवनातील उपयोग,
घरसजावट – हॉल, रूम, टेबलवर किंवा फुलदाण्यात सजावट करता येते.
कार्यक्रम सजावट – सण, लग्न, वाढदिवस किंवा सामाजिक कार्यक्रम सजवण्यासाठी उपयुक्त.
भेटवस्तू – पर्यावरणपूरक आणि आकर्षक गिफ्ट म्हणून दिली जाऊ शकतात.
हस्तकला प्रदर्शन – शाळा, महाविद्यालय किंवा कला प्रदर्शनात प्रदर्शनासाठी उपयोगी.
पर्यावरण संवर्धन – प्लास्टिक व कृत्रिम वस्तू कमी करून नैसर्गिक साहित्याचा उपयोग.
स्वयंरोजगार व उद्यमशीलता – हस्तकलेद्वारे व्यवसाय किंवा रोजगाराची संधी निर्माण होऊ शकते.
सर्जनशीलता व कौशल्य वाढवणे – हाताचा काम आणि कलात्मकतेला चालना मिळते.
निरीक्षण,
नारळाची साल कठीण आणि मजबूत असल्यामुळे हाताळताना काळजी घेणे आवश्यक होते.
वाळविल्यानंतर साल लवचिक बनते आणि कटिंगसाठी सोपी होते.
सॅंडपेपरने कडे गुळगुळीत केल्यावर फ्लावर्स अधिक आकर्षक दिसतात.
रंग लावल्यावर फुलांचे रंग नैसर्गिक आणि चमकदार दिसतात.
गोंद आणि देठ लावल्यावर फुल टिकाऊ आणि स्थिर बनते.
फ्लावर्स तयार करताना संयम आणि काळजी घेतल्यास परिणाम सुंदर होतो.
पुनर्वापर केलेल्या नारळाच्या सालापासून बनवलेले फ्लावर्स पर्यावरणपूरक आणि कमी खर्चिक ठरतात
निष्कर्ष,
नारळाच्या वरच्या सालापासून सुंदर आणि टिकाऊ डेकोरेशन फ्लावर्स तयार करता येतात.
कचऱ्यात जाणाऱ्या नैसर्गिक वस्तूंचा योग्य पुनर्वापर करून पर्यावरणाचे संरक्षण करता येते.
या हस्तकलेमुळे सर्जनशीलता, कलात्मकता आणि कौशल्य वाढते.
घरसजावट, कार्यक्रम, भेटवस्तू किंवा प्रदर्शनासाठी हे फ्लावर्स उपयुक्त आहेत.
अनुभव,
नारळाच्या सालापासून फ्लावर्स तयार करताना सर्जनशीलता आणि संयम लागतो, त्यामुळे हातांचा अनुभव सुधारला.
विविध आकार आणि रंगांचे फ्लावर्स बनवताना कलात्मक कौशल्य वाढले.
नैसर्गिक साहित्य वापरण्याचा आणि पर्यावरणपूरक वस्तू तयार करण्याचा आनंद मिळाला.
डेकोरेशन फ्लावर्स बनवणे मनःसांत्वन देणारे आणि मजेशीर होते.
हळूहळू फ्लावर्स तयार करताना सामग्री हाताळण्याची निपुणता सुधारली.
कॉस्टिंग,
कामाचे फोटो,
