१. मोजमापाची अवजारे

कार्यशाळेत वस्तूंचे अचूक मोजमाप करण्यासाठी ही अवजारे वापरली जातात.

  • स्टील रूल: लांबी मोजण्यासाठी.
  • मोजपट्टी: मोठ्या लांबीचे मोजमाप करण्यासाठी.
  • व्हर्नियर कॅलिपर: बाहेरील, आतील व्यास आणि खोली मोजण्यासाठी.
  • मायक्रोमीटर: अतिशय अचूक जाडी किंवा व्यास मोजण्यासाठी.
  • स्क्वेअर: काटकोन तपासण्यासाठी.

२. मार्किंगची अवजारे

धातूवर कटिंग किंवा ड्रिलिंगपूर्वी खुणा करण्यासाठी वापरतात.

  • Scriber: बारीक रेषा काढण्यासाठी.
  • Center Punch: ड्रिलिंगचे केंद्र निश्चित करण्यासाठी.
  • Divider: वर्तुळ किंवा समान अंतराच्या खुणा करण्यासाठी.
  • Try Square: सरळ रेषा व काटकोन तपासण्यासाठी.

३. कटिंगची अवजारे

धातू किंवा इतर पदार्थ कापण्यासाठी वापरतात.

  • Hacksaw: धातू कापण्यासाठी.
  • Chisel: धातूवर कटिंग किंवा चिपिंग करण्यासाठी.
  • Snips: पातळ धातूची पत्रे कापण्यासाठी.
  • Cutting Tool: मशीनवर धातूचा भाग काढण्यासाठी.

४. पकडण्याची अवजारे

वर्कपीस घट्ट पकडण्यासाठी वापरतात.

  • Bench Vice: वर्कपीस घट्ट पकडण्यासाठी.
  • Hand Vice: लहान वस्तू पकडण्यासाठी.
  • Pliers: वस्तू किंवा तार पकडण्यासाठी.
  • C-Clamp: दोन वस्तू एकत्र घट्ट धरून ठेवण्यासाठी.

५. घासण्याची अवजारे

धातूचा अतिरिक्त भाग काढून पृष्ठभाग गुळगुळीत करण्यासाठी वापरतात.

  • Flat File: सपाट पृष्ठभागासाठी.
  • Round File: गोल छिद्र किंवा वक्र पृष्ठभागासाठी.
  • Half-round File: सपाट व वक्र दोन्ही पृष्ठभागासाठी.
  • Square File: चौकोनी स्लॉटसाठी.

६. ड्रिलिंग उपकरणे

  • Drill Machine: छिद्र पाडण्यासाठी.
  • Drill Bit: छिद्र तयार करण्यासाठी वापरले जाते.
  • Drill Chuck: ड्रिल बिट पकडून ठेवतो.
  • Bench Drill: वर्कशॉपमध्ये स्थिरपणे ड्रिलिंग करण्यासाठी.

७. लेथ मशीन

लेथ मशीनमध्ये वर्कपीस फिरते आणि कटिंग टूल त्यावर काम करते.

मुख्य कामे:

  • Turning
  • Facing
  • Drilling
  • Boring
  • Threading
  • Knurling

८. मिलिंग मशीन

मिलिंग मशीनमध्ये cutter फिरतो आणि वर्कपीसवर कटिंग करून आकार तयार करतो.

मुख्य कामे:

  • सपाट पृष्ठभाग तयार करणे
  • Slot तयार करणे
  • Keyway तयार करणे
  • Gear cutting
  • विविध आकार तयार करणे

९. वेल्डिंग उपकरणे

धातूचे दोन किंवा अधिक भाग जोडण्यासाठी वापरतात.

  • Arc Welding Machine
  • CO₂ Welding Machine
  • Welding Electrode
  • Welding Torch
  • Earth Clamp
  • Welding Cable

वेल्डिंग करताना योग्य सुरक्षा चष्मा/हेल्मेट, हातमोजे आणि सुरक्षा पोशाख वापरणे आवश्यक आहे.

१०. मटेरियल हाताळण्याची उपकरणे

वर्कशॉपमध्ये जड वस्तू हलवण्यासाठी वापरतात.

  • Trolley
  • Chain Pulley Block
  • Hoist
  • Lifting Clamp

११. उपकरणांची देखभाल

अवजारे आणि मशीन चांगल्या स्थितीत ठेवण्यासाठी:

  • वापरानंतर साफ करणे.
  • आवश्यक ठिकाणी तेल किंवा lubricant लावणे.
  • खराब अवजार वापरू नये.
  • मशीनची तपासणी नियमित करावी.
  • वापरानंतर अवजारे योग्य ठिकाणी ठेवावीत.