पर्जन्यमापक (Rain Gauge) हे पावसाचे प्रमाण (millimetre किंवा inch मध्ये) मोजणारे वैज्ञानिक उपकरण आहे。 हे यंत्र शेती, हवामान अंदाज आणि जल व्यवस्थापनासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे。पर्जन्यमापकाचे प्रामुख्याने अनेक फायदे असतात त्यामुळे पर्जन्यमापक कमी खर्चात तयार होते
साहित्य
कच सिमेंट बॉटल कटर पट्टी या सर्वांच्या उपयोगाने पर्जन्यमापक तयार केले ते अतिशय सोपे आहे
पर्जन्यमापकाची रचना आणि कार्यरचना: यात सामान्यतः एक उघडे दंडगोलाकार भांडे (जार) असते, ज्याच्या वरच्या भागात एका विशिष्ट व्यासाचे नरसाळे बसवलेले असते 。काम करण्याची पद्धत: नरसाळ्यामधून पडणारे पावसाचे पाणी थेट आतील बाटलीत किंवा मोजपात्रात जमा होते 。मोजमाप: साठलेले पाणी मोजपट्टीच्या किंवा परखनळीच्या (Measuring Jar) साहाय्याने तपासले जाते । उदा. जर मोजपट्टीवर 15 मिमी पाणी भरले, तर याचा अर्थ त्या सपाट परिसरावर 15 मिमी (किंवा 1.5 सेमी) पाऊस पडला ।
पर्जन्यमापकाचे महत्त्वशेती नियोजन: शेतकरी व कृषी विभागासाठी स्थानिक पातळीवर पडलेला पाऊस समजल्याने पिकांचे नियोजन करणे सोपे जाते।हवामान अंदाज: हवामान खात्याला अचूक डेटा मिळण्यास मदत होते ।नुकसान भरपाई: अतिवृष्टीमुळे किंवा दुष्काळामुळे पिकांचे नुकसान झाल्यास सरकारी नोंदींसाठी हे मुख्य पुरावा मानले जाते
