1.परिचय व फायदे
पॉलिहाऊस : परिचयपॉलिहाऊस म्हणजे गॅल्वनाइज्ड (GI) लोखंडी संरचनेवर UV-स्थिर पारदर्शक पॉलीथिन पत्रा लावून तयार केलेले संरक्षित शेतीगृह होय. या संरचनेमध्ये तापमान, आर्द्रता, प्रकाश आणि पाणी यांचे नियंत्रण करून वर्षभर विविध भाजीपाला, फुले व फळपिकांची लागवड करता येते. पॉलिहाऊस शेतीमुळे हवामानातील प्रतिकूल परिस्थितीचा पिकांवर कमी परिणाम होतो आणि दर्जेदार उत्पादन मिळते.
पॉलिहाऊसचे फायदेवर्षभर पिकांचे उत्पादन घेता येते.पाऊस, गारपीट, वारा आणि अतिउष्णतेपासून पिकांचे संरक्षण होते.पिकांची वाढ चांगली होऊन उत्पादन आणि गुणवत्ता वाढते.ठिबक सिंचन व फर्टिगेशनमुळे पाणी व खतांची बचत होते.कीड व रोगांचा प्रादुर्भाव तुलनेने कमी होतो.उच्च दर्जाचा आणि निर्यातक्षम माल तयार करता येतो.बाजारात चांगला भाव मिळाल्यामुळे शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढते.कमी क्षेत्रातून अधिक उत्पादन मिळते.तणांचे प्रमाण कमी असल्यामुळे मजुरीचा खर्च कमी होतो.आधुनिक व वैज्ञानिक शेती करण्यास प्रोत्साहन मिळते.
2.पॉलिहाऊस चे प्रकार.
1. नैसर्गिक वायुवीजन असलेले पॉलिहाऊस (Naturally Ventilated Polyhouse)नैसर्गिक हवा खेळती राहण्यासाठी बाजूंना व छतावर व्हेंट्स असतात.वीजेचा खर्च कमी असतो.भाजीपाला व फुलांच्या लागवडीसाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते.
2. फॅन-अँड-पॅड पॉलिहाऊस (Fan and Pad Polyhouse)तापमान नियंत्रित करण्यासाठी एक बाजूस कूलिंग पॅड आणि दुसऱ्या बाजूस एक्झॉस्ट फॅन बसवलेले असतात.उष्ण हवामानातही योग्य तापमान राखता येते.उभारणी व देखभाल खर्च जास्त असतो.
3. वॉक-इन टनेल (Walk-in Tunnel)मध्यम उंचीची संरचना असून आतमध्ये चालता येते.भाजीपाला व फुलांच्या लागवडीसाठी उपयुक्त.लहान व मध्यम शेतकऱ्यांसाठी योग्य.
4. लो टनेल (Low Tunnel)कमी उंचीचे प्लास्टिक आच्छादन असलेले संरक्षित घर.रोपे तयार करणे व सुरुवातीच्या अवस्थेतील पिकांचे संरक्षण करण्यासाठी वापरले जाते.
3.रचना व साहित्य.
पॉलिहाऊसची रचनापॉलिहाऊसची रचना मजबूत व टिकाऊ असते. ती मुख्यतः गॅल्वनाइज्ड (GI) लोखंडी पाइपच्या चौकटीवर उभारली जाते. या चौकटीवर UV-स्थिर पारदर्शक पॉलीथिन शीट बसवली जाते. बाजूंना कीटकरोधक जाळी व नैसर्गिक वायुवीजनासाठी व्हेंट्स दिले जातात. आतमध्ये ठिबक सिंचन, फर्टिगेशन आणि आवश्यकतेनुसार तापमान व आर्द्रता नियंत्रणाची व्यवस्था असते.
पॉलिहाऊससाठी लागणारे साहित्यGI (गॅल्वनाइज्ड) लोखंडी पाइपUV-स्थिर पारदर्शक पॉलीथिन शीट (साधारण 200 मायक्रॉन)कीटकरोधक जाळी (Insect-proof net)शेडनेट (आवश्यकतेनुसार)ठिबक सिंचन प्रणालीफर्टिगेशन युनिट (व्हेंच्युरी किंवा डोसिंग पंप)पाण्याची टाकी व पंपक्लॅम्प, बोल्ट, नट आणि वायरदरवाजा व वायुवीजनासाठी व्हेंट्सआवश्यकतेनुसार कूलिंग पॅड, एक्झॉस्ट फॅन आणि तापमान नियंत्रण उपकरणे.
4.पर्यावरण नियंत्रण
