शेळी हा पालतू आणि उपयुक्त प्राणी आहे.शेळीचे
पालन दूध, मांस आणि शेळीच्या पिल्लांसाठी केले जाते.
शास्त्रीय नाव:Capra
hircusआहार:गवत
, पाने,झाडांच्या
फांद्या,
चारा आणि धान्य.निवास: स्वच्छ, कोरड्या आणि हवेशीर गोठ्यात ठेवावे.दूध: शेळीचे दूध पौष्टिक असून त्याचा उपयोग दूध, दही, तूप इत्यादींसाठी केला जातो.मांस: शेळीचे मांस खाद्य म्हणून वापरले जाते.
प्रजनन: शेळी साधारणपणे एक किंवा अधिक पिल्लांना जन्म देते.
काळजी: योग्य आहार, स्वच्छ पाणी, स्वच्छ गोठा आणि वेळेवर लसीकरण आवश्यक आहे.
🐐 शेळीचे सरासरी वजन:
साधारण 20 ते 60 किलो.लहान शेळी/करडू: साधारण 5 ते 15 किलो.
प्रौढ शेळी: साधारण 25 ते 50 किलो.नर बोकड: साधारण 35 ते 70 किलो किंवा त्याहून अधिक.
वजन जात, वय, आहार आणि आरोग्यानुसार बदलते.
शेळीला वजनानुसार चारा दिला जातो
शेळीचे केलेले प्रात्यक्षिक वजन
जागेत मोठा फायदा: गाय किंवा म्हशीच्या तुलनेत शेळ्यांना अतिशय कमी जागा लागते.
एका गाईच्या खाद्यात १० शेळ्या सहज सांभाळता येतात.
[1] कमी भांडवल: हा व्यवसाय अगदी कमी पैशात (गुंतवणुकीत) सुरू करता येतो, ज्यामुळे ग्रामीण भागात हा सर्वोत्तम जोडधंदा मानला जातो.
[1] उत्कृष्ट जाती (Breeds): महाराष्ट्रात प्रामुख्याने उस्मानाबादी (रोगप्रतिकारक व मांस उत्पादनासाठी प्रसिद्ध) आणि संगमनेरी (दूध आणि मांस दोन्हीसाठी उपयुक्त) या शेळ्या पाळल्या जातात.
गोठ्याचे व्यवस्थापन (Shed): शेळ्यांना ओलसर किंवा चिखलाची जागा अजिबात आवडत नाही.
गोठा नेहमी उंचावर, कोरडा आणि हवा खेळती राहील असा असावा. सध्या आधुनिक पद्धतीचे लाकडी मचान (Slatted Floor) गोठे जास्त यशस्वी ठरत आहेत. चारा नियोजन: शेळ्यांना सुका चारा (तुरीचा कुटार, हरभरा भुसा) आणि ओला चारा (मका, हत्ती गवत, सुबाभूळ) मिक्स करून द्यावा
लसीकरण व काळजी शेळ्यांना होणाऱ्या पीपीआर आणि लाळ्या-खुरकुत या आजारांपासून वाचवण्यासाठी वेळेवर लसीकरण करणे अत्यंत गरजेचे आहे.
दर ३ महिन्यांनी जंतूनाशक औषध द्यावे.
