मळलेले पीठ एका भांड्यात ठेवा.
झाकण लावून किंवा कापड घालून 1 तास ऊबेत ठेवून द्या.
पीठ दुप्पट फुगलेले दिसेल.
पावाला आकार देणे
फुगलेले पीठ हलकेच दाबून गॅस काढा.
इच्छित आकाराचे पाव (लादी पाव/बन/ब्रेड) तयार करा.
बेकिंग ट्रेमध्ये ठेवून 15–20 मिनिटे पुन्हा फुलू द्या.
दुसरी फुलवण (Second Proofing)
ट्रेमधील पाव वर येऊन फुगतो.
वरून थोडे दूध किंवा लोणी लावले की पाव सोनेरी रंगाचा होतो.
बेकिंग (Baking)
ओव्हन 180°C पर्यंत गरम करा.
पाव 15–20 मिनिटे बेक करा.
वरचा रंग हलका सोनेरी झाल्यावर पाव तयार.
थंड करणे (Cooling)
बेक झालेला पाव बाहेर काढून रॅकवर थंड होण्यासाठी ठेवा.
पाव थंड झाल्यावर तो सर्व्ह करण्यास किंवा वापरण्यास तयार.
flowchart
साहित्य गोळा करणे
(मैदा + यीस्ट + साखर + मीठ + पाणी + तेल/बटर)
↓
कोमट पाण्यात यीस्ट + साखर मिसळून एक्टिव्हेट करणे
↓
मैद्यात मीठ घालून यीस्ट मिश्रण टाकणे
↓
पाणी घालून मऊ पीठ मळणे
↓
तेल लावून पीठ 1 तास फुलू देणे
(डबल साईज होईपर्यंत)
↓
पिठाचे छोटे गोळे बनवणे
↓
ट्रेमध्ये गोळे ठेवून 20–30 मिनिटे दुसरे फुलवणे
↓
ओव्हन/कढईत पाव भाजणे
(सोनसळी रंग येईपर्यंत)
↓
पाव थंड होऊ देणे
↓
पाव तयार
त्यातून काय शिकलो
- फर्मेंटेशनची प्रक्रिया समजली – यीस्ट कसे काम करते, पीठ कसे फुलते व त्यातून पाव मऊ कसा बनतो हे शिकता आले.
- साहित्याचे प्रमाण महत्त्वाचे आहे – पाव चांगला तयार होण्यासाठी मैदा, पाणी, यीस्ट, साखर व मीठ यांचे योग्य प्रमाण पाळणे आवश्यक असते हे कळले.
- स्वच्छता आणि स्वयंपाकातील शिस्त शिकली – पाव बनवताना हात स्वच्छ ठेवणे, भांडी नीट धुणे व स्वच्छ वातावरणात काम करणे किती महत्त्वाचे आहे हे जाणवले.
- धीर आणि वेळेचे नियोजन – पीठ फुलण्यासाठी वेळ लागतो, त्यामुळे धीराने व्यवस्थित टप्पे पाळणे आवश्यक आहे हे समजले.
- बेकिंगचे मूलभूत तत्त्व शिकले – ओव्हनचे तापमान, बेकिंग टाइम, ट्रेचे वापर इत्यादी गोष्टींचा योग्य उपयोग कसा करायचा हे कळले.
- कठीण प्रयत्नानंतर मिळणारे यश – नीट तयार झालेला मऊ पाव पाहून स्वतः बनवल्याचा आनंद मिळाला.
- सहकार्याची भावना वाढली – गट प्रकल्पात एकमेकांना मदत करून काम करणे, जबाबदाऱ्या वाटून घेणे याचे महत्त्व समजले.
- आरोग्याची जाणीव झाली – ताजे व घरगुती पदार्थ जास्त आरोग्यदायी असतात हे जाणवले.
निष्कर्ष
पाव प्रकल्पातून आम्हाला पाव बनवण्याची संपूर्ण प्रक्रिया समजून घेता आली. पीठ मळणे, फर्मेंटेशन, आकार देणे आणि बेकिंग या टप्प्यांमुळे पाव कसा तयार होतो हे प्रत्यक्ष अनुभवता आले. या प्रकल्पातून स्वच्छता, वेळेचे नियोजन, साहित्याचे प्रमाण आणि सहकार्याने काम करण्याचे महत्त्व कळले.
कॉस्टिंग
| मटेरियल | वजन | दर /kg | किमत |
| मैदा | 7 kg | 40/kg | 280 |
| इस्ट | 150gm | 160/kg | 2400 |
| साखर | 150gm | 41/kg | 6.15 |
| मिठ | 120gm | 15/kg | 1.8 |
| ब्रेड इमपुअर | 14gm | 130/50gm | 3.64 |
| ओव्हन चार्जेस | 1 unit | 14rs/unit | 14.00 |
| तेल | 100gm | 130/kg | 13.00 |
| मंजूर =३५% | 342.59 119.90 ———– 465.4965 |
