1. पॉलीहाऊस म्हणजे काय?पॉलीहाऊस म्हणजे लोखंडी किंवा गॅल्वनाइज्ड पाइपच्या सांगाड्यावर पारदर्शक प्लास्टिकचे आवरण लावून तयार केलेली शेतीची रचना. यामध्ये पिकांना पाऊस, वारा, कीड आणि बाहेरील हवामानातील बदल यांपासून काही प्रमाणात संरक्षण मिळते.पॉलीहाऊसमध्ये पाणी, तापमान, आर्द्रता, खते आणि प्रकाश यांचे व्यवस्थापन केले जाते. याला संरक्षित शेती (Protected Cultivation) असे म्हणतात.

बाजूच्या खिडक्या आणि छतावरील वायुवीजनामुळे हवा खेळती राहते. भारतात भाजीपाला उत्पादनासाठी याचा वापर होतो.
2. नियंत्रित वातावरणाचे पॉलीहाऊस
पंखे, कूलिंग पॅड आणि इतर उपकरणांच्या मदतीने तापमान व आर्द्रतेचे व्यवस्थापन केले जाते. याचा प्रारंभिक खर्च अधिक असू शकतो.
3. कमी खर्चाचे पॉलीहाऊस
लहान क्षेत्रासाठी तुलनेने साधी रचना वापरता येते. कोणती पिके घ्यायची आणि स्थानिक हवामान कसे आहे, यानुसार रचना निवडावी.

पीक उपयोग
ढोबळी मिरची ताजी भाजी विक्री
काकडी बाजारात ताजी विक्री
टोमॅटो भाजीपाला उत्पादन
गुलाब फुलांची विक्री
जरबेरा कट फ्लॉवर विक्री
स्ट्रॉबेरी फळ उत्पादन
पालेभाज्या स्थानिक बाजारपेठ
रोपवाटिका भाजीपाला व फुलांची रोपे विक्री
महत्त्वाचे: प्रत्येक पीक प्रत्येक भागात फायदेशीर ठरेलच असे नाही. जवळचा बाजार, हवामान, पाण्याची गुणवत्ता आणि विक्रीचा दर पाहून पीक निवडावे.

ICAR च्या मार्गदर्शनानुसार, योग्य पीक व्यवस्थापन, तांत्रिक मदत आणि विक्रीचे नियोजन हे यशासाठी महत्त्वाचे आहे.
10. पॉलीहाऊस सुरू करण्यापूर्वी काय करावे?
माती आणि पाण्याची तपासणी करा.
स्थानिक बाजारपेठेत कोणत्या पिकाला मागणी आहे ते शोधा.
जवळच्या कृषी विज्ञान केंद्रातून प्रशिक्षण घ्या.
बांधकाम व लागवडीचा एकत्रित खर्च मोजा.
अनुदानाची पात्रता आणि प्रक्रिया समजून घ्या.
माल विकण्यासाठी व्यापारी किंवा खरेदीदार आधी शोधा.