1. पॉलीहाउस शेती म्हणजे काय?
व्याख्या पॉलीहाउस म्हणजे पॉलिथिनच्या आच्छादनाखाली नियंत्रित वातावरणात शेती करण्याची आधुनिक पद्धत.
नियो यात तापमान, आर्द्रता, प्रकाश आणि वायूचे व्यवस्थापन केले जाते.
उद्देश : या नियंत्रित वातावरणामुळे दर्जेदार उत्पन्न घेतले जाते
2.
पॉलीहाउसचे प्रकार नैसर्गिक वायुविजन पॉलीहाउस: नैसर्गिक हवेचा वापर करणारे
.फॅन-पॅड (क्लायमेट कंट्रोल) पॉलीहाउस: पंखे आणि पॅड वापरून तापमान नियंत्रित करणारे.
लो टनेल: कमी उंचीचे प्लास्टिक बोगदे.
शेडनेट हाऊस: सावली देणाऱ्या जाळीचे घर.
वैशिष्ट्य: प्रत्येक प्रकारची उपयोगिता, खर्च व व्यवस्थापन वेगवेगळे असते.
3.
फायदे वर्षभर उत्पादन: कोणत्याही हंगामात पीक घेता येते.
हवामानापासून संरक्षण: वादळ, कडक ऊन आणि अतिवृष्टीपासून पिकांचे रक्षण होते.
पाणी व खतांची बचत: ठिबक सिंचनामुळे संसाधनांचा कार्यक्षम वापर होतो.
अधिक उत्पन्न व दर्जेदार माल: पिकाची गुणवत्ता उत्तम राहते.
निर्यातक्षम उत्पादन: आंतरराष्ट्रीय बाजारासाठी योग्य मालाची निर्मिती होते.
किड-रोगांचे प्रमाण कमी: बंदिस्त वातावरणामुळे रोगांचा प्रादुर्भाव कमी होतो.
4.
तोटे प्रारंभिक गुंतवणूक जास्त: उभारणीसाठी मोठा खर्च येतो.
तांत्रिक ज्ञान आवश्यक: व्यवस्थापनासाठी कौशल्याची गरज असते.
नियमित देखभाल गरजेची: सतत लक्ष ठेवावे लागते.
वादळ किंवा वादळामुळे नुकसान: नैसर्गिक आपत्तींमुळे प्लास्टिक फाटण्याचा किंवा स्ट्रक्चर कोसळण्याचा धोका असतो.
पॉलीहाउस शेतीचे फायदे बेमोसमी उत्पादन: हवामान कसेही असले तरी वर्षभरात कोणत्याही ऋतूत पिके घेता येतात.
कीड आणि रोगांपासून संरक्षण: बंद रचना असल्यामुळे बाहेरील कीटक आणि रोगांचा प्रादुर्भाव अतिशय कमी होतो.
पाणी आणि खतांची बचत: ठिबक सिंचन पद्धतीमुळे पाणी आणि विद्रव्य खते थेट मुळांपर्यंत पोहोचतात, ज्यामुळे त्यांची मोठी बचत होते.
अधिक आणि दर्जेदार उत्पादन: खुल्या शेतीच्या तुलनेत पॉलीहाउसमध्ये पिकांची वाढ ५ ते १० पट जास्त आणि निर्यातक्षम दर्जाची होते.
३. पॉलीहाउसमध्ये घेतली जाणारी पिके भाज्या: रंगीत ढोबळी मिरची (कॅप्सिकम), चेरी टोमॅटो, काकडी, ब्रोकोली आणि परदेशी भाज्या.फुले: जरबेरा, गुलाब, कार्नेशन्स, आणि ऑर्किड.४. खर्च आणि सरकारी अनुदान खर्च: एक एकर क्षेत्रासाठी साधारणपणे ₹३० ते ₹४० लाखांपर्यंत खर्च येऊ शकतो (रचना आणि तंत्रज्ञानानुसार खर्च बदलतो).
कमी खर्चात बांबूचा वापर करूनही पॉलीहाउस उभारता येते
