शेती विभाग लॅब स्किल्स

प्लांट टिशू कल्चर

प्लांट टिशू कल्चर म्हणजे आपण एका झाडापासून अनेक झाड तयार करू शकतो

जसे की आपण झाडाचे पान फुल फांदी त्याचा बुंदा हे घेऊन झाड नवीन तयार करू शकतो

ते आपल्याला प्लांट टिशू कल्चर मध्ये करता येतं आपण त्याला बॅक्टेरिया फ्री ह्या लॅब मध्ये नेऊन त्याला बनवतो

व त्याचा मीडिया तयार करतो म्हणजे जसं झाडांना खाद्य लागतं तसं त्या नवीन झाडासाठी त्याला खाद्य म्हणून मीडिया बनवला जातो

व त्याला एका काचेच्या भरणे ठेवले

जात व काचेच्या भरणीला ओव्हन मध्ये ठेवून 180 डिग्रीवर तापवल्या जातात

व त्याचे सर्व बॅक्टेरिय मरतात

व आपण त्या एका फांदीपासून हजारो झाडे प्लांट टिशू कल्चर या माध्यमातून बनवता येते

व जे झाड नाही होत आलं असेल त्याला आपण प्लांट टिशू कल्चर च्या द्वारे नको झालं त्याचे बनू शकतो

व ते झाड पुन्हा निर्मिती होते

म्हणून प्लांट टिशू कल्चर हे गरजेचं आह म्हणून प्रत्येकाला प्लांट टिशू कल्चर करता आलं पाहिजे

प्लांट टिशू कल्चर हे पुढील पिढीसाठी फार गरजेचे आहे

पाणी परीक्षण

1. pH (पीएच) –

पाण्याचा आम्लपणा किंवा क्षारपणाpH म्हणजे पाणी आम्लीय (Acidic), तटस्थ (Neutral) किंवा क्षारीय (Alkaline) आहे का हे दर्शवते.

pH ची श्रेणी: 0 ते 147 = तटस्थ7 पेक्षा कमी = आम्लीय7 पेक्षा जास्त = क्षारीयपिण्याच्या पाण्यासाठी साधारण 6.5 ते 8.5 pH योग्य मानला जातो.

2. EC (Electrical Conductivity) –

विद्युत चालकताEC म्हणजे पाण्यात विरघळलेल्या क्षारांचे (Salts) प्रमाण.एकक:

µS/cm (मायक्रोसीमेंस/से.मी.)

किंवा mS/cm.

EC जास्त असल्यास पाण्यात विरघळलेले क्षार जास्त असतात.

शेतीमध्ये EC चाचणीद्वारे सिंचनासाठी पाण्याची गुणवत्ता तपासली जाते.

3. H₂S (Hydrogen Sulfide) –

हायड्रोजन सल्फाइडहा एक वायू आहे जो पाण्यात जिवाणूंच्या क्रियेमुळे तयार होऊ शकतो.

H₂S असल्यास पाण्यातून कुजलेल्या अंड्यासारखा वास येतो.

H₂S चाचणीद्वारे पाण्यात जीवाणूंचे दूषितीकरण आहे का याचा प्राथमिक अंदाज घेतला जातो.

माती परीक्षण

1. pH (पीएच) –

मातीचा आम्लपणा किंवा क्षारपणाpH म्हणजे माती आम्लीय, तटस्थ किंवा क्षारीय आहे का हे दर्शवते.

pH श्रेणी: 0 ते 147 = तटस्थ7 पेक्षा कमी = आम्लीय7 पेक्षा जास्त = क्षारीयबहुतांश पिकांसाठी 6.5 ते 7.5 pH योग्य असतो.

pH खूप कमी किंवा जास्त असल्यास पिकांना अन्नद्रव्ये योग्य प्रमाणात मिळत नाहीत.

2. NPK (एनपीके) –

मातीतील प्रमुख अन्नद्रव्येN – Nitrogen (नत्र)पानांची वाढ आणि हिरवागारपणा वाढवते.

कमतरता असल्यास पाने पिवळी पडतात आणि वाढ खुंटते.

P – Phosphorus (स्फुरद)मुळांची वाढ, फुलधारणा आणि बियांची निर्मिती सुधारते.

कमतरता असल्यास झाडांची वाढ मंदावते आणि पाने जांभळट दिसू शकतात.

K – Potassium

(पालाश)रोगप्रतिकारशक्ती वाढवते.

फळांची गुणवत्ता, आकार आणि उत्पादन सुधारते.

कमतरता असल्यास पानांच्या कडा पिवळ्या किंवा तपकिरी होतात

.माती परीक्षणाचे फायदेयोग्य खतांचे प्रमाण ठरवता येते.

खतांचा खर्च कमी होतो.

उत्पादन आणि गुणवत्ता वाढते.

मातीचे आरोग्य सुधारते.

संतुलित खत व्यवस्थापन करता येते.

माती नमुना गोळा करणे

नमुना गोळा करण्याची पद्धतशेतात झिगझॅक (Z किंवा W) पद्धतीने फिरून 10 ते 15 ठिकाणे निवडा.

प्रत्येक ठिकाणी पृष्ठभागावरील गवत, पालापाचोळा, दगड व कचरा काढून टाका.

फावड्याने V-आकाराचा खड्डा खणून साधारण 15–20 सेमी (6–8 इंच) खोलीपर्यंत माती घ्या.

खड्ड्याच्या मधल्या बाजूची सुमारे 2–3 सेमी जाडीची माती नमुना म्हणून घ्या.

सर्व ठिकाणांहून घेतलेली माती स्वच्छ प्लास्टिकच्या बादलीत एकत्र करून नीट मिसळा.

मिसळलेल्या मातीतून सुमारे 500 ग्रॅम माती वेगळी काढा.

नमुना स्वच्छ

पिशवीत भरून त्यावर खालील माहिती लिहा:

शेतकऱ्याचे नावगावगट/सर्वे क्रमांकपीकनमुना घेतल्याची तारीखनमुना घेताना घ्यावयाची काळजीबांध, रस्ता, झाडाखालची जागा, खताचा ढीग किंवा पाणी साचणाऱ्या ठिकाणांहून नमुना घेऊ नका.

नुकतेच खत टाकलेल्या जागेतील माती घेऊ नका.

वेगवेगळ्या प्रकारच्या जमिनीसाठी स्वतंत्र नमुने घ्या.

नमुना स्वच्छ साधनांनी आणि स्वच्छ पिशवीतच गोळा करा.

माती परीक्षणाचे फायदेयोग्य खतांचे प्रमाण निश्चित करता येते.

उत्पादन आणि पिकाची गुणवत्ता वाढते.खतांचा खर्च कमी होतो.

मातीचे आरोग्य सुधारण्यास मदत होते.

वरील प्रमाणे फोटो