. टॅपिंग (Tapping)
- अर्थ: कोणत्याही धातूच्या किंवा लाकडाच्या भरीव तुकड्यामध्ये (Solid block), नट किंवा स्क्रू बसवण्यासाठी आतल्या बाजूने गोल फिरत्या खाचा (Internal threads) पाडण्याच्या प्रक्रियेला टॅपिंग म्हणतात。
- साधन (Tool): यासाठी ‘टॅप’ (Tap) नावाच्या कडक (Hard) टूलचा वापर केला जातो。
- पद्धत: टॅप फिरवून आतल्या बाजूने धागे पाडले जातात。हे काम हाताने किंवा मशिनद्वारे (उदा. ड्रिलिंग मशीन) केले जाते.
२. थ्रेडिंग (Threading)
- अर्थ: कोणत्याही रॉड, पाईप किंवा बोल्टच्या बाहेरील बाजूला स्क्रूच्या खाचा (External threads) तयार करण्याच्या प्रक्रियेला थ्रेडिंग म्हणतात。
- साधन (Tool): यासाठी ‘डाय’ (Die) नावाच्या हत्याराचा वापर केला जातो。
- पद्धत: डाय रेंचमध्ये (Wrench) बसवून ती रॉडवर फिरवली जाते, ज्यामुळे बाहेरील पृष्ठभागावर अचूक धागे तयार होतात。
थ्रेडिंग आणि टॅपिंगचे मुख्य उपयोग:
- भाग जोडणे: दोन किंवा अधिक भाग नट आणि बोल्टच्या साहाय्याने घट्ट जोडण्यासाठी.
- दुरुस्ती करणे: जर एखाद्या जुन्या बोल्ट किंवा नटचे धागे खराब झाले असतील (Striped), तर ते पुन्हा ‘टॅप आणि डाय’ संचाचा वापर करून दुरुस्त केले जातात。
