निरधूर चूल

प्रस्तावना

ग्रामीण व आदिवासी भागात स्वयंपाकासाठी पारंपरिक चुलीचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. या चुलींमधून खूप धूर निर्माण होतो. त्यामुळे डोळे जळजळणे, श्वसनाचे आजार, खोकला व पर्यावरण प्रदूषण अशा समस्या निर्माण होतात. या समस्यांवर उपाय म्हणून निरधूर चूल उपयुक्त ठरते.

उद्देश

1. स्वयंपाक करताना होणारा धूर कमी करणे
2. इंधनाची बचत करणे
3. महिलांचे व कुटुंबाचे आरोग्य सुरक्षित ठेवणे
4. पर्यावरण प्रदूषण कमी करणे
5. कमी खर्चात प्रभावी चूल तयार करणे

साहित्य

1. माती
2. शेण
3. विटा
4. लोखंडी जाळी
5. धुराड्यासाठी पाईप
6. पाणी
7. फावडे / घमेले

कृती

1. चूल बांधण्यासाठी योग्य जागा निवडली.
2. विटा व माती वापरून चुलीचा पाया तयार केला.
3. धूर बाहेर जाण्यासाठी पाईप बसवला.
4. शेण व मातीचे मिश्रण करून चुलीला लेप दिला.
5. चूल वाळल्यानंतर त्यामध्ये स्वयंपाक करून पाहिला.

निरीक्षण

1. स्वयंपाक करताना धूर कमी निर्माण झाला.
2. इंधनाची बचत झाली.
3. स्वयंपाकघर स्वच्छ राहिले.
4. डोळे व श्वसनास त्रास झाला नाही.

निष्कर्ष

निरधूर चूल ही आरोग्यास व पर्यावरणास उपयुक्त आहे. तिचा वापर केल्यास इंधनाची बचत होते व धूर कमी होतो. त्यामुळे ग्रामीण भागात निरधूर चुलीचा वापर वाढवणे आवश्यक आहे.

अनुभव

हा प्रकल्प करताना आम्हाला निरधूर चुलीचे महत्त्व समजले. कमी खर्चात चांगली व उपयोगी चूल तयार करता येते हे शिकायला मिळाले. हा प्रकल्प राबवताना संघभावना व पर्यावरण संरक्षणाची जाणीव निर्माण झाली.