हे यंत्र लेथ मशीन (Lathe Machine) किंवा कातणयंत्र म्हणून ओळखले जाते. याला अभियांत्रिकी क्षेत्रातील “यंत्रांची जननी” (Mother of Machines) असेही म्हटले जाते.
खाली या मशीनबद्दल सविस्तर माहिती दिली आहे:
मशीनचे प्रकारवापर
वापरआणि आवश्यकतेनुसार लेथ मशीनचे अनेक प्रकार आहेत:
इंजिन लेथ (Engine Lathe): सर्वात सामान्य प्रकार, जो विविध कामांसाठी वापरला जातो.
बेंच लेथ (Bench Lathe): आकाराने लहान, जो वर्क बेंचवर बसवून अचूक आणि हलक्या कामांसाठी वापरतात.
सीएनसी लेथ (CNC Lathe): संगणकाद्वारे नियंत्रित केले जाणारे आधुनिक आणि स्वयंचलित मशीन.
टरेट आणि कॅपस्टन लेथ (Turret & Capstan Lathe): मोठ्या प्रमाणावर उत्पादनासाठी (Mass Production) याचा वापर होतो.स्पीड लेथ (Speed Lathe): प्रामुख्याने लाकूडकाम किंवा पॉलिशिंगसाठी वापरले जाते.
फायदे
अचूकता (High Precision): याद्वारे अत्यंत अचूक मापाचे आणि पूर्णतः गोल भाग तयार करता येतात.
बहुउपयोगिता (Versatility): एकाच मशीनवर कापण्यापासून ते छिद्र पाडण्यापर्यंत विविध क्रिया करता येतात.
वेळेची बचत: स्वयंचलित (CNC) मशीन्समुळे कमी वेळात जास्त उत्पादन शक्य होते.
साधनसामग्रीची हाताळणी: धातू, लाकूड आणि प्लास्टिक यांसारख्या विविध सामग्रीवर काम करता येते.
मशीनवर केली जाणारी कामे (Operations)लेथ मशीनवर प्रामुख्याने खालील क्रिया केल्या जातात:
टर्निंग (Turning): जॉबचा व्यास (Diameter) कमी करणे.
फेसिंग (Facing): जॉबची लांबी कमी करणे आणि पृष्ठभाग सपाट करणे.
थ्रेडिंग (Threading): स्क्रू किंवा बोल्टप्रमाणे आट्या पाडणे.ड्रिलिंग (Drilling): जॉबमध्ये छिद्र पाडणे.
बोरिंग (Boring): पाडलेले छिद्र मोठे करणे.
नर्लिंग (Knurling): पकड (Grip) मजबूत होण्यासाठी पृष्ठभागावर ठराविक आकार तयार करणे.
टेपर टर्निंग (Taper Turning): जॉबला निमुळता आकार देणे.
