विद्युत तारेचे जॉईंट व त्याचे प्रकार
‘विद्युत तारेचे जॉइंट व त्याचे प्रकार’ (Electrical Wire Joints and Their Types) या विषयाशी संबंधित आहे.
इलेक्ट्रिकल वायरिंग आणि दुरुस्तीच्या कामात दोन किंवा अधिक तारा एकमेकांना जोडण्यासाठी विविध प्रकारचे जॉइंट्स वापरले जातात.
खाली विद्युत तारेच्या प्रमुख जॉइंट्सची माहिती आणि त्यांचे प्रकार स्पष्ट केले आहेत:विद्युत तारेच्या जॉइंट्सचे प्रमुख प्रकारवेस्टर्न युनियन जॉइंट (Western Union Joint): हा जॉइंट प्रामुख्याने ओव्हरहेड (हवाई) लाईन्समध्ये जास्त ताण असलेल्या ठिकाणी दोन तारा जोडण्यासाठी वापरतात.
ब्रिटानिया जॉइंट (Britannia Joint): जाड कॉपर कंडक्टर किंवा ओव्हरहेड लाईन्स जोडण्यासाठी याचा वापर केला जातो, जेथे वायरवर खूप जास्त ताण असतो.
टी-जॉइंट (T-Joint / Tee Joint): मुख्य चालत असलेल्या वायरमधून मधेच एखादी नवीन लाईन (फाटा) खाली किंवा बाजूला काढण्यासाठी या जॉइंटचा वापर होतो.
याचा आकार ‘T’ अक्षरासारखा दिसतो.मॅरीड जॉइंट (Married Joint): हा जॉइंट अशा ठिकाणी वापरला जातो जिथे वायरवर जास्त ताण नसतो पण चांगली विद्युत वाहकता (Conductivity) आवश्यक असते. यामध्ये दोन्ही बाजूंच्या तारांचे धागे एकमेकांत गुंफले जातात.
रेट-टेल / पिग-टेल जॉइंट (Rat-Tail / Pig-Tail Joint): हा सर्वात सोपा आणि सामान्य जॉइंट आहे. जंक्शन बॉक्स किंवा स्विच बोर्डाच्या आत दोन वायर तात्पुरत्या किंवा कायमस्वरूपी एकत्र पीळ देऊन जोडण्यासाठी याचा वापर करतात.
विद्युत जॉइंट्सचे रेखाचित्र (Diagram Reference)विद्युत कामात हे जॉइंट्स खालील आकृतीप्रमाणे दिसतात आणि तयार केले जातात:१. रेट-टेल जॉइंट (Rat-Tail Joint) =======\\ >>=== (तारा एकत्र पिरगळणे) =======//
२. टी-जॉइंट (T-Joint) =========================== (मुख्य वायर) || || (नवीन जोडलेली वायर) ||
३. वेस्टर्न युनियन जॉइंट (Western Union Joint) =========///////========= (दोन्ही बाजूच्या तारा एकमेकांवर घट्ट गुंडाळणे)जॉइंट्स करताना घ्यावयाची काळजीवायर जोडण्यापूर्वी त्यावरील इन्सुलेशन (प्लास्टिक कव्हर) काळजीपूर्वक काढावे.
जॉइंट नेहमी मजबूत आणि घट्ट असावा, जेणेकरून तिथे ‘स्पार्किंग’ किंवा लूज कनेक्शन होणार नाही.
जॉइंट पूर्ण झाल्यावर त्यावर इन्सुलेशन टेप (Wiring Tape) चांगल्या प्रकारे गुंडाळणे अत्यंत आवश्यक आहे.या प्रॅक्टिकल अभ्यासक्रमात तुम्हाला या वेगवेगळ्या जॉइंट्सचे प्रात्यक्षिक (Practical) स्वतः करून ते वायरवर कसे तयार करायचे हे शिकवले जाते.
