Lathe Machine (लेथ मशीन) – मशीन हे वर्कशॉपमध्ये वापरले जाणारे एक महत्त्वाचे मशीन टूल आहे. याचा उपयोग धातू, प्लास्टिक किंवा इतर योग्य Workpiece ला आवश्यक आकार आणि माप देण्यासाठी केला जातो. लेथ मशीनमध्ये मुख्यतः Workpiece फिरतो आणि Cutting Tool त्यावर कटिंग प्रक्रिया करतो. यामुळे गोलाकार, बेलनाकार आणि शंकूच्या आकाराचे विविध पार्ट्स तयार करता येतात.
लेथ मशीनचे कार्य : लेथ मशीनमध्ये प्रथम Workpiece Chuck मध्ये घट्ट पकडला जातो. मशीन सुरू केल्यानंतर Spindle च्या साहाय्याने Workpiece फिरतो. त्यानंतर Cutting Tool ला योग्य दिशेने पुढे नेले जाते. Cutting Tool Workpiece वरील अतिरिक्त धातू काढून टाकते आणि आवश्यक आकार तयार करते. योग्य माप मिळेपर्यंत ही प्रक्रिया नियंत्रित पद्धतीने केली जाते.
लेथ मशीनचे प्रमुख भाग :
- Bed – मशीनच्या सर्व भागांना मजबूत आधार देतो.
- Headstock – वर्कपीस फिरवण्यासाठी आवश्यक यंत्रणा यात असते.
- Chuck – वर्कपीस घट्ट पकडून ठेवतो.
- Tailstock – लांब वर्कपीसला आधार देण्यासाठी वापरला जातो.
- Carriage – कटिंग टूलला वर्कपीसच्या दिशेने नियंत्रित हालचाल करण्यास मदत करते.
- Tool Post – कटिंग टूल घट्ट पकडून ठेवतो.
- Lead Screw – Threading सारख्या कामांसाठी वापरला जातो.
- Spindle – Chuck आणि वर्कपीसला फिरवण्यास मदत करते.
लेथ मशीनवर केली जाणारी कामे :
- Turning – वर्कपीसचा व्यास कमी करण्यासाठी.
- Facing – वर्कपीसचा टोकाचा पृष्ठभाग सपाट करण्यासाठी.
- Drilling – छिद्र पाडण्यासाठी.
- Threading – बाहेरील किंवा आतील थ्रेड तयार करण्यासाठी.
- Knurling – पृष्ठभागावर विशिष्ट pattern तयार करण्यासाठी.
- Taper Turning – शंकूच्या आकाराचा पृष्ठभाग तयार करण्यासाठी.
- Boring – आधीच्या छिद्राचा आकार वाढवण्यासाठी.
लेथ मशीनचे उपयोग: लेथ मशीनचा वापर इंजिनिअरिंग वर्कशॉप, ऑटोमोबाईल उद्योग, मशीन पार्ट्स तयार करणे आणि उत्पादन उद्योगात मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. Shaft, Bush, Bolt, Pulley यांसारखे विविध पार्ट्स तयार करण्यासाठी त्याचा उपयोग होतो.
