मोटरची कार्यप्रणाली व दुरुस्ती
प्रस्तावना:
मोटर हे विद्युत ऊर्जेचे यांत्रिक ऊर्जेत रूपांतर करणारे विद्युत उपकरण आहे. मोटरचा उपयोग पंप, पंखा, मशीन, कूलर इत्यादी उपकरणांमध्ये केला जातो.
उद्देश:
मोटरची कार्यप्रणाली समजून घेणे व मोटरमध्ये निर्माण होणारे दोष शोधून त्यांची योग्य दुरुस्ती करणे.
कार्यप्रणाली:
- मोटरला विद्युत पुरवठा दिल्यावर स्टेटरमध्ये चुंबकीय क्षेत्र निर्माण होते.
- चुंबकीय क्षेत्रामुळे रोटरवर बल कार्य करते.
- त्यामुळे रोटर फिरू लागतो.
- रोटरच्या फिरण्यामुळे शाफ्ट फिरतो आणि जोडलेले यंत्र काम करू लागते.
मोटरमधील सामान्य दोष व दुरुस्ती:
- मोटर सुरू होत नाही → वायरिंग, स्विच व कॅपॅसिटर तपासणे.
- मोटर गरम होते → ओव्हरलोड व बेअरिंग तपासणे.
- मोटर आवाज करते → बेअरिंग व रोटर तपासणे.
- मोटर हळू फिरते → कॅपॅसिटर व वीजपुरवठा तपासणे.
- मोटर ट्रिप होते → शॉर्टसर्किट, इन्सुलेशन व ओव्हरलोड तपासणे.
सुरक्षा:
दुरुस्ती करण्यापूर्वी मुख्य वीजपुरवठा बंद करावा आणि योग्य सुरक्षा साधनांचा वापर करावा.
