दूध उत्पादना साठी गटांच्या
. दुभत्या जनावरांची जात निवडताना महत्त्वाचे मुद्देजात निवडणे ही फक्त पहिली पायरी आहे. एकाच जातीतील प्रत्येक गाय सारखेच दूध देत नाही. प्रत्यक्ष दूध उत्पादनाची नोंद तपासावी. विताची अवस्था आणि चालू वेताचा काळ लक्षात घ्यावा.कास, पाय आणि खुरांची ठेवण तपासावी. जनावराचा पूर्वेतिहास आणि आरोग्य नीट पाहावे. शेतकऱ्यांचे स्वतःचे गोठा व्यवस्थापन चांगले असावे. २. महाराष्ट्रातील प्रमुख देशी गाईंच्या जातीदेवणी: मुख्य उगम लातूर आणि नांदेड. दूध आणि कामासाठी उपयुक्त.डांगी: मुख्य उगम नाशिक आणि ठाणे. दूध आणि कष्टाच्या कामासाठी उपयुक्त.खिल्लार: मुख्य उगम सातारा आणि सांगली. प्रामुख्याने ओढकामासाठी आणि शेतीसाठी उपयुक्त.इतर: यामध्ये गवळाऊ आणि रेड कंधारी या जातींचा समावेश होतो. ३. कास आणि सडांचे आरोग्यकास शरीराला घट्ट जोडलेली असावी. अतिशय लोंबलेली किंवा सैल कास नसावी.चारही सड समप्रमाणात असावेत. सर्व सड पूर्णपणे कार्यक्षम असावेत.सडांची ठेवण मशीन किंवा हाताने दूध काढण्यासाठी योग्य असावी. गाठ, सूज, वेदना किंवा गरमपणा आल्यास काळजी घ्यावी.दुधात काही बदल (Abnormal milk) दिसल्यास त्वरित तपासणी करावी.अशी लक्षणे आढळल्यास मस्टायटीस (स्तनदाह) ची त्वरित तपासणी करावी. चित्रातील वहीमध्ये जनावरांचे (गाई/म्हशींचे) वजन काढण्यासाठी शेफरच्या सूत्राचा (Shaeffer’s Formula) वापर करून काही हिशोब केले आहेत. हे सूत्र खालीलप्रमाणे आहे:\(\text{वजन (kg)}=\frac{\text{छातीचा घेर (इंच)}\times \text{छातीचा घेर (इंच)}\times \text{लांबी (इंच)}}{660}\)वहीमधील नोंदींची पडताळणी आणि अचूक उत्तरे खालीलप्रमाणे आहेत:
② (मोठी गाय):वहीतील हिशोब: \(\frac{73 \times 73 \times 62}{660} = \frac{330404}{660} \approx \mathbf{500.6\text{ kg}}\)निष्कर्ष: वहीत दिलेले उत्तर (500 kg) बरोबर आहे.
③ (बांडी गाय):वहीतील हिशोब: \(\frac{67 \times 61 \times 55}{660} = \frac{224785}{660} \approx \mathbf{340.6\text{ kg}}\)निष्कर्ष: वहीत ३७४ किलो लिहिले आहे, जे चुकीचे आहे. अचूक उत्तर ३४१ किलो पाहिजे
①:वहीतील हिशोब: \(\frac{64 \times 64 \times 51}{660} = \frac{208896}{660} \approx \mathbf{316.5\text{ kg}}\)निष्कर्ष: वहीत ३३५ किलो लिहिले आहे, जे चुकीचे आहे. अचूक उत्तर ३१७ किलो
④:वहीतील हिशोब: \(\frac{49 \times 49 \times 45}{660} = \frac{108045}{660} \approx \mathbf{163.7\text{ kg}}\)निष्कर्ष: वहीत दिलेले उत्तर (163 kg)
⑤:वहीतील हिशोब: \(\frac{39 \times 39 \times 37}{660} = \frac{56277}{660} \approx \mathbf{85.3\text{ kg}}\)निष्कर्ष: वहीत दिलेले उत्तर (85 kg)